Na zakończenie jeszcze kilka słów o pewnym zachodnim kaznodziei na Rusi w XI wieku. Bolesław, jak zauważyliśmy, odziedziczył po imperium odpowiedzialność za nawracanie sąsiednich krajów na chrześcijaństwo i był duszą misji północno-wschodniej, na której czele stał najpierw Wojtech, a następnie Bruno. Ten „najbardziej chrześcijański” król przeniósł swoje agresywne i misyjne skłonności na Ruś. Syn Włodzimierza, księcia turowskiego, Światopełka, ożenił się z córką Bolesława Chrobrego. Wraz z córką Bolesława na dwór księcia turovskiego przybył Reinburn biskup kołobrzeski, pozornie Niemiec, ale pozostający z Bolesławem w bliskich stosunkach. Rainburn aktywnie propagował katolicyzm na terenie Światopolna, choć najprawdopodobniej mieszkało tu już duchowieństwo greckie. Thietmar, biskup Merseburga, jedyne źródło informacji o Reinburne, mówi: „Pochodzący z miasta Gassegun, kształcony w naukach liberalnych przez inteligentnych nauczycieli, Reinburne godnie, jak sądzę, osiągnął stopień biskupi. A jak bardzo pracował w powierzonym mu zadaniu, (by to opisać) ani moja wiedza, ani umiejętności nie wystarczą. Niszcząc świątynie bożków, spalił je od jałowego drzewa, czyli od ludzi do skrajne chamstwo, stworzyło dla Boga Wszechmogącego gałąź świętej wiedzy” 2). Ale wraz z tym świętym kaznodzieją Rainburn podżegał Światopełka do buntu przeciwko Włodzimierzowi. Dla Bolesława był to tzw
*) Źródłami dotyczącymi Bruno-Bonifacego były dla nas: Belevsshho MopvteMa Roiopiae, gdzie znajdują się wszystkie dokumenty związane z tym tematem: Chroeiki Thietmar, interpolator Ademar; Artykuł Gnlferdinga o „Bruno, rozmowa rosyjska z 1856 r., księga 1; Frgbgeg, KigsNeodosIybye, VaTOpii AIVif itp.; podręczniki.
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
Sukces tego powstania miał charakter polityczny, dla Kościoła zachodniego był także znaczący w sensie religijnym, gdyż powstanie to można wiązać z planami odrzucenia przez Ruś unii z prawosławiem. Władimir dowiedział się o intrygach Rainburna, schwytał go i wraz z synem i synową uwięził, gdzie Rainburn wkrótce zmarł. Titmar mówi, że Bolesław nie zawaha się zemścić się na Włodzimierzu, jak tylko będzie mógł. Kolejne wojny Bolesława z Rosją, zdaniem niektórych historyków, miały znaczenie religijne, a agresywne tendencje Bolesława właśnie spowodowały, że Włodzimierz „rzucił się w ramiona Kościoła greckiego* i dopiero w Bizancjum szukał dla siebie zbawienia”). Uważamy jednak, że opinia ta opiera się na niczym innym jak na wiadomościach Thietmara o działalności Rainburna, działalności tendencyjnej, ale w każdym razie niemającej większego znaczenia.
Z tego, co powiedzieliśmy, jasno wynika, że propaganda łacińska oddziaływała na Ruś bardzo słabo. Rosja ciążyła w kierunku wschodu i kościołów greckich; nie weszła w obszar bezpośredniego działania Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a Polska nie mogła nim stać się dla Rosji; to samo, co to imperium oznaczało dla niej. Dlatego też prawosławie nie przeżyło na Rusi takiej samej walki z katolicyzmem, jaką musiało toczyć w innych, bardziej zachodniosłowiańskich regionach, w Nairze. na Morawach, godz. Cyryla i Metodego. Nie może temu zaprzeczać obecność silnego elementu polemicznego wobec katolicyzmu w naszych kronikach i w ogóle w starożytnej literaturze rosyjskiej. Polemika ta już wcześnie przeniknęła do naszej literatury i została nam przeniesiona albo z ziemi bizantyjskiej, głównie po ostatecznym podziale kościołów, w XI w., albo z innych źródeł obcych (słowiańskich).
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
Czy w starożytności ten obszar nazywał się Grobowcem Olega?
Czytanie P. G. Lebediktseva.