Jeremiasz Mogila miał cztery córki - i wszystkie zostały wydane za mąż za Polskę przez rodzimych arystokratów: Rechcna dla księcia Michaiła Wiszniewieckiego, byłego naczelnika Owruckiego, Maria dla Stefana Potockiego, gubernatora Bracławia 2), Katerina dla księcia Samuila Boreckiego, Anna po raz pierwszy. Maksymilian Przerembski, wojewoda łęczyński, a następnie w trzech kolejnych małżeństwach była z Janem Czarnkowskim, wojewodą łęczyńskim, Władysławem Myszkowskim, wojewodą krakowskim, a wreszcie z hetmanem koronnym Stanisławem Potockim9).
A przyjazne stosunki polskiego rządu w Graves i ich rodzinne więzi z polską arystokracją uczyniły z Polipy dla tej rodziny drugą ojczyznę. Nic więc dziwnego, że Polska Krowa była przede wszystkim miejscem schronienia dla tych członków rodziny Mogilów, którzy z jakiegoś powodu nie mieli szczęścia w swojej ojczyźnie. Kiedy więc Konstanty Mogila został obalony przez dwór turecki z tronu Mołdawii, a jego próba przywrócenia władzy książęcej zakończyła się niepowodzeniem, udaje się do Polski, kupuje majątek Usce w Podolowie i mieszka w nim ze starszą siostrą aż do śmierci 4). To samo zrobił później brat Piotra Mogili, Mojżesz, który doświadczył wielkich niepowodzeń w swojej ojczyźnie. Bez wątpienia te same powody zmusiły samego Piotra Mogilę do osiedlenia się w Polsce... Właściwie, co mógł znaleźć w swojej ojczyźnie? - Jego ojciec został obalony z tronu Wołoszczyzny i już zmarł; mój wujek też nie żył; Próby przywrócenia przez kuzynów władzy książęcej zakończyły się sukcesem.
*) Patrz kronika. Zubritsky'ego oraz herbarze Okolsky'ego i Nfsetsky'ego.
*) Po śmierci Potockiego Maria zawarła drugie małżeństwo z wojewodą senodierskim Mikołajem Firleyem.
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
*) NIE. №mjeskie «o VI. 450.
S. T. Gołtow,
Ale. Tylko Polska serdecznie przyjęła dowódców mołdawskich, którzy ponieśli niepowodzenia – i było rzeczą zupełnie naturalną, że Piotr Mogila skorzystał z jej serdeczności….
Po wiadomości o udziale Piotra Mohyły w bitwie pod Chocinem niemal całkowicie ustały informacje biograficzne o nim i jego późniejszym wyświęceniu na stopień archimandryty kijowsko-peczerskiej. Można przytoczyć nie więcej niż dwie, trzy fragmentaryczne wskazówki, które mogą posłużyć za pewne dane dla zrozumienia działalności naszego Metropolity w tym okresie. Zamieszczamy tu - 1. testament duchowy Piotra Mohyli, w którym odmawia swojemu bratu Mojżeszowi trzech majątków w województwie belgijskim (Wielkie Oczy, Zmievisvo n Volva), nabytych przez metropolitę, gdy był jeszcze w randze świeckiej*); 2, notatki znalezione w rękopiśmiennych notatkach Piotra Mohyły o jego wielokrotnych wizytach w Kijowie – dokładnie w połowie Wielkiego Postu w roku, w którym zmarł Sagaidachny (1622) oraz w święta Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w latach 1625, 1626 i 1627*) oraz 3, protest i listy Smotrntsvoy, gdzie istnieją wzmianki o tym, że Mszyła będąc jeszcze w świeckim rangi, brał czynny udział w planie Meletiusa Smotritsvoya, mającego na celu nakłonienie Cerkwi prawosławnej do porozumienia z unitą *)... Co można wydobyć z tych danych, aby scharakteryzować naszą metropolię? - Nabycie majątków świadczy o tym, że myślał o trwałym osiedleniu się w Harrowie Polskim; wizyta w Kijowie w 1622 r., w czasie ciężkiej choroby hetmana Sagaidachnego, może służyć jako przejaw przyjaznych stosunków Mogile z tym fanatykiem prawosławia; coroczne wycieczki do Ławry Peczerskiej, która w tym czasie była głównym oparciem prawosławia
*) Akcje. komisja kijowska. tom. II, od. 1, s. 163.
*) Odręczne notatki P. Mogili, których utraty metropolita Eugeniusz żałował (Opis Towarzystwa Kijowsko-Zoficznego, s. 182), odnaleziono w 1850 r. i obecnie przechowywane są w Bibliotece Kijowsko-Zoficznej. Niektóre fragmenty tych notatek zostały opublikowane. do Kijowa. Epar. Wedy, 1861 i 1862, większość z nich do dziś nie została opublikowana.
*) Rgoeviasua, iad. 1628 i wydrukowano listy Smotrwckiego. w 11 t. Derek litewski. Związek Bojałowicza.
vgograoichhopya SZWEDZ. o grobach PVTRE przed poovem. go do stopnia archimandryty.
m, świadczą o zazdrości Mogilów o wiarę ich ojców i pragnieniu silnego sojuszu z obrońcami tej wiary. Te połączenia są mi-
Tropolit z M. Smotryckim, na który wskazaliśmy powyżej, nie może temu zaprzeczyć. Mogila wchodząc w stosunki z Meletiusem dążył do dobrych celów. Powody, które skłoniły P. Mogilę do przyjęcia tytułu archimandryty kijowsko-peczerskiej, a następnie całej jego późniejszej działalności zarówno w tym tytule, jak i później w randze metropolity, całkowicie nas o tym przekonują.