Ten rok był szczególnie bogaty w naszym regionie w odkrycia zabytków prehistorycznych i historycznych starożytności. Z jednej strony ich odkryciu sprzyjał szczęśliwy przypadek, z drugiej zaś zauważalny wzrost zainteresowania badaniami archeologicznymi, co zawdzięczamy III Kongresowi Archeologicznemu, który zwrócił uwagę inteligentnej części społeczeństwa na naukowe znaczenie zabytków starożytności prehistorycznej. Dzięki tej okoliczności możemy wymienić 5 wykopalisk w ciągu roku, które zostały podjęte w celach naukowych, podczas gdy wcześniej wykopaliska naukowe były podejmowane bardzo rzadko i przez długi czas kopce były niszczone jedynie przez poszukiwaczy skarbów lub amatorów. Dzięki wpływowi zjazdu udało nam się także zebrać informacje zarówno o znaleziskach, jak i o prowadzonych wykopaliskach, dzięki światłej pomocy wielu osób, które chętnie udzielały nam wszelkich informacji związanych ze znaleziskami archeologicznymi.
Najstarszym zabytkiem prehistorycznej starożytności badanym w tym roku są jaskinie znajdujące się na północnych obrzeżach miasta Eiev, w wąwozie położonym w pobliżu klasztoru Kiriłłowskiego. Jaskinie w pobliżu klasztoru Kiriłłowskiego stanowią największą grupę budowli jaskiniowych na brzegach Dniepru, nie stanowią jednak specjalnego, izolowanego zjawiska.
Znaleziska Archeologiczne i wykopaliska w Kijowie GTV. 1876 245
Wzdłuż całego środkowego biegu Dniepru: od ujścia Prypeci do ujścia Tyasmpnej, prawy brzeg tej rzeki składa się z szeregu stromo opadających wzgórz, wznoszących się na 40 sążni ponad poziom Dniepru. Wzgórza te składają się z warstw utworów trzeciorzędowego eocenu, których podstawą jest błękitna glina ceglasta, której górne warstwy zawierają węgiel brunatny i bursztyn. Na warstwach formacji eocenu znajdują się warstwy osadów dyluwialnych: z nich, głębiej niż pozostałe, leży warstwa czerwonej lub pstrokatej gliny, na niej warstwa żółtego piasku i wreszcie na wierzchu, bezpośrednio pod czarnoziemem, warstwa żółtej gliny lub tzw. lasu. Wszystkie trzy warstwy diluwium zawierają bloki narzutowe i kości mamutów 1). Las jest warstwą o miąższości 2-21,2 sążni, ale miejscami w zagłębieniach reprezentujących powierzchnię górnej warstwy formacji eocenu osiąga miąższość 4 sążni i większą; Las ma dwie szczególne właściwości fizyczne: nie przepuszcza wody i ma stabilną konsystencję, więc jeśli wykopie się w nim wąskie przejście, łukowate w górnej części, wówczas łuk ten nie zapadnie się i stanowi suchy i bezpieczny korytarz przejścia.
Z tych właściwości lasu korzystali już w czasach pierwotnych pierwsi mieszkańcy brzegów Dniepru i na górzystym brzegu tej rzeki, gdzie krawędzie wzgórz w wyniku osuwisk stanowiły odsłoniętą warstwę lasu, wykopali pierwsze domy ludzkie w szeregu wąskich, długich jaskiń ze sklepionym stropem. Chociaż wiele z tych jaskiń pozostało nienaruszonych do dziś, tylko kilka można odkryć i zbadać. Powodem trudności w badaniu tych jaskiń jest to, że z biegiem czasu wypełniły się one osadami, składającymi się z mieszaniny czarnej gleby i cząstek leśnych, osadzonych w jaskiniach przez strumienie wody deszczowej, która przedostawała się do nich przez wiele stuleci przez otwór wejściowy, przy czym ten ostatni w większości okazał się wypełniony zawaleniami wzgórz, w skałach, z których zbudowano jaskinie. Okazja do odnalezienia i zwiedzania jaskini pojawia się głównie wiosną, kiedy po stopnieniu śniegu część przybrzeżnych równin
') Dane geologiczne dotyczące składu górzystego brzegu Dniepru podał profesor A. S. Rogowicz.
V. V. ANTONOVICH,