plemię Rosjan zamieszkujące Galicję, w X w. zwanych Chorwatami na wschodzie i Rugami na zachodzie*). Jednak te opinie, mimo słuszności trudności w rozpoznaniu faktu zapisanego w zachodnich kronikach, trudno zaakceptować. Przedstawiona przez nas historia następcy Reginona jest pełna szczegółów i wskazówek, które można przypisać jedynie naszej Wielkiej Księżnej Rusi Kijowskiej. Co więcej, wszyscy mniej lub bardziej bliscy wówczas kronikarze zachodni, odwołując się do faktu przekazanego przez następcę Reginona, przypisywali ten fakt właśnie Rusi, słowo Вп§і zastąpiono słowem Вѧі lub Вѧі, a szczególnie istotne jest świadectwo Thietmara, który tę historię konkretnie przypisał Rusi Kijowskiej 9). Jeśli chodzi o znaczenie historyczne tego dowodu, wytrzymuje on wszystkie wymagania najsurowszej krytyki. Wstępne dowody tego faktu należą do współczesnych, a ponadto do osób bardzo bliskich opowiadanemu wydarzeniu. Mianowicie: następca Reginona, który jako pierwszy odnotował ten fakt w kronice, był nie tylko rówieśnikiem wydarzenia, ale także, że tak powiem, jego naocznym świadkiem: był mnichem tego samego trewirskiego klasztoru św. Maksymina, w którym mieszkał rosyjski misjonarz Wojciech i, jak widać z
O Zobacz w Regikh'a vol. 1, Sopiipoaiog Ke^shoshv ay ap. 959 - 962.
*) Przedstawicielem pierwszej opinii jest Assemani, drugiej – Belevsky.
8) Zbiór zachodnich dowodów na temat ambasady Olgi u cesarza Ottona można przeczytać u Schletsera. Nestor, część 3, s. 447 - 452.
kaznodziejach w Rouonie Kijowskim.
kroniki EGC*), pozostawała z nim w przyjacielskich stosunkach. Trudno, nie sposób sobie wyobrazić, aby osoba tak bliska historii i głównego bohatera pozwoliła na nieścisłość w swoich zeznaniach, zwłaszcza w odniesieniu do faktu tak ważnego i niezależnie od przyjaciela autora – Wojciecha 2). Co więcej, sam cesarz Otton I w liście do książąt saskich w sprawie intronizacji Wojciecha, którego później mianował na stolicę arcybiskupstwa magdeburskiego, nazywa go „byłym biskupem i kaznodzieją w Rugii”. Wreszcie papież Jan XIII w dokumencie potwierdzającym zatwierdzenie arcybiskupstwa magdeburskiego mówi, zdaniem Wojciecha, że „najpierw mianowano biskupem prowincję Rygia”*). Jeśli późniejsze kroniki, takie jak Quedlinburg, Lambert, Gijdesheimsvaya, kronikarz Saxo, kronika Corveya, powtarzając tę wiadomość, mogłyby po prostu przepisać od następcy Regnona, to nie można nie zwrócić uwagi na świadectwo Tntnara Evyaskopa z Merzeborga, który swoją kronikę napisał na początku XI wieku ■ znał historię Słowianie: mówi też o Wojciechu, że był pierwszym mianowany biskupem Rosji i został stamtąd wypędzony przez pogan. Co więcej, historię następcy Regnona i historię jego późniejszych opowiadaczy wyróżnia taki obiektywizm, na tyle wolny od jakiejkolwiek tendencji do chwalenia cesarza i niemieckiego misjonarza, że budzi całkowite zaufanie. Nie można zatem odrzucić tej historii; Ale czy można to rozumieć dosłownie, tak jak jest to przedstawiane w zachodnich kronikach? Uczeni przypisujący tę historię Rusi Kijowskiej twierdzą, że cesarz Otto wysłał na Ruś biskupa Wojciecha jako wielką księżną Olgę, zaprzeczają jednak jakoby misjonarz ten został wysłany na Ruś na prośbę samej Olgi. Na podstawie
') Sopi Kertvopiya u Regig'a Mopshpepia Segtapiae I. I, ad ap. 961 i 962. Si. Przedmowa Zertza ibid. P. 613.
*) Istnieje nawet opinia, że następcą Reginona był sam Wojciech. W tym przypadku legenda jest jeszcze bardziej pewna. Jesteś chudy, Oyashi. beyaobioYafiyeiien, (. I, 270.
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]