chłopi ze wsi Zaliwaki (rejon czerkaski). Idąc przez ruchome piaski sąsiadujące z wioską, jeden z chłopów ze wsi Zalivav zauważył wystający z piasku koniec jakiegoś żelaznego narzędzia; Wyjąwszy ten przedmiot, zobaczył, że była to duża żelazna szabla, całkowicie zgniła od rdzy i połamana w jego rękach; Po oczyszczeniu piasku w tym miejscu wszedł na głębokość 3'4 arszinów: dwie złote bransolety, których końce, pozostając wolne, zostały pokryte niebieską emalią; dwie duże złote hrywny w kształcie szyi, składające się z grubego, złotego, spiralnie skręconego drutu, splecionego z innym cienkim drutem; złoty pierścionek, ten sam wisiorek i kilka odłamków pokrytych wzorami z glinianego naczynia o bardzo eleganckim wykonaniu; w bliskiej odległości, w tych samych piaskach, odnaleziono dwa ziarna monizmu karneolu*).
W mieście Romanowka w powiecie skwirskim właściciel gospodarstwa Porechye, pan Volman, przypadkowo natknął się na bardzo oryginalne znalezisko archeologiczne we własnej posiadłości. Według niego znalazł komorę zbudowaną z niewypalonej czerwonej cegły (?), a na jej dnie znajdowała się sterta węgla, popiołu, przepalonych kości i odłamków glinianych naczyń; przy górnej krawędzi ścian komory umieszczono symetrycznie: sześć stożków wykonanych z czerwonej gliny i sześć z grubsza wyrzeźbionych postaci z tej samej gliny; cztery z nich przedstawiały postacie ludzkie (1 kobieta i 8 mężczyzn), jedna postać ludzka ze zbyt długimi uszami i jedna czworonożna; Ponadto w komorze na różnych głębokościach odnaleziono: dwa małe naczynia wykonane z czerwonej gliny, wykonane bez użycia koła garncarskiego oraz szeroką, płaską glinianą misę. Według pana Wolmana, w tym samym miejscu kilka lat wcześniej na niewielkiej głębokości odnaleziono naczynie zawierające naszyjnik z karneolu2).
*) Wymienione przedmioty znajdują się u właścicielki wsi, pani Raevskiej; opis znaleziska wraz z rysunkami rzeczy na pewno przekazał mi doktor Bukowski (ze Smeli).
*) Pan Volman przekazał znalezione rzeczy panu Kibalchichowi, w którego muzeum są one prawdopodobnie przechowywane.
V. V. ANTONOVICH,
Wymienione znaleziska są odkryciami przypadkowymi i nie wszystkie udało się opisać z wymaganą dokładnością. Następnie przejdę do wykazu wykopalisk podejmowanych w celach naukowych i przy użyciu metod naukowych. Wykopaliska najbliżej Kijowa podjął w lipcu członek III Kongresu Archeologicznego, wicep. Naumenvon, w pobliżu pustyni Kitayev. Na wysokiej górze oddzielającej cerkiew od Dniepru znajduje się starożytna osada, w której M. A. Maksimowicz z dużym prawdopodobieństwem rozpoznał położenie starożytnego Kijowskiego Peresechena. Na południowy zachód od osady znajdują się dwie duże grupy kopców, zawierające około 500 kopców; w grupie bezpośrednio sąsiadującej z osadą kilka kopców wykopał w 1874 r. D. Ya. Samowwasown; znalezione w nich przedmioty (duży krzyż żelazny, mały krzyż z brązu na tym samym łańcuszku) wskazywały, że kopce te pochodzą z czasów chrześcijańskich; W lipcu tego roku Pan Naumenko odkopał 3 kopce innej grupy, położone w odległości V? mil od poprzedniego. W jednym z nich odnaleziono szkielet dziecka, a wraz z nim żelazny nóż; w dwóch pozostałych kopcach widoczne były wyraźne ślady spalenia zwłok: na 13 wysokości wału w obu kopcach znajdowały się plamy gęsto zdeptanej żółtej gliny, przykryte warstwą popiołu i węgla, wśród których znajdowały się fragmenty spalonych kości ludzkich oraz nieliczne przedmioty: fragmenty naczyń wykonanych na kole garncarskim, gwoździe żelazne, zszywka z brązu i zamek żelazny, przedstawiający wydrążoną kostkę z otworem na klucz w kształcie litery T i ze sprężyną zamka zachowaną wewnątrz 1).
Członek Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego, B. Yu. Popowskiego, wykopał dziewięć kopców w pobliżu wsi Samgorodka w Skvirskoe
') V.P. Naumenko zdecydowanie przekazał mi informacje o swoich wykopaliskach i przekazał znalezione rzeczy muzeum Uniwersytetu Św. Włodzimierza.