niż został wymieniony po obejrzeniu. W kopii, którą posiadał Baramzvn, pominięto poprawki, w tym bardzo ważne fragmenty dotyczące śmierci Skopina-Shuisky'ego. I Muchanow, który używał go w pierwszym budynku. Z tego samego fragmentu notatki Żołkiewskiego wyciągają pochopny wniosek, że ani autor, ani korekta nie wspominali nic o otruciu Skopina. Ale dwa lata później (w 1837 r.) sam opublikował Rękopis i należało go odwieść od takiego wniosku. „To, co kronikarz opowiada o śmierci Skopina” – mówi Muchanow w swoim wydaniu – „jest szczególnie niezwykłe i raczej nie pomoże w rozwiązaniu pytania: czy Skopin-Szuisky umarł śmiercią naturalną, czy z powodu trucizny” (przedmowa, s. U).
Oto pełne przedstawienie tego wydarzenia według Rękopisu Filareta, a przekreślone miejsca w nim zaznaczamy wyładowaniem:
„Car Wasilij był pełen zazdrości i gniewu i nie kochał go (tj. Skopina) za to dawne zwycięstwo, jak w czasach starożytnych
Wyryty pomnik został obalony. Ale odmawiając udziału Patr. Filaret podczas opracowywania lub poprawiania Rękopisu, autor uznaje go jednak za kronikę oficjalną, a ponadto sporządzoną za jego patriarchatu (82 - 83). Niektóre instrukcje autora (o powiązaniu Rękopisu z chronografem Kubasowa, Nowym Kronikarzem, źródłami oficjalnymi itp.) można uznać za bardzo ciekawe, a nawet dokładne (choć Muchanow zauważył też, że źródłem Ręki. Fil. posłużyły zapewne jakieś kroniki nowożytne, choć tak nie postawił tego pytania); jednak autor ma wątpliwości co do wpływu na kompilację Patr. Filaret, biorąc pod uwagę przytoczone sformułowanie pytania, nie są do końca przekonujące. Co więcej, stosunek kompilatora i korektora Rękopisu do wydarzeń króla pozostaje niejasny. Wasilij Szujski: ponieważ jego źródłem był chronograf, który był dla Szuskiego bardzo niekorzystny. Kubasowa, a jednak w Rękopisie jego pogląd jest znacznie złagodzony, mimo że kompilator przepojony jest pełną sympatią dla Skopina. Czasem sam autor ma wrażenie, że pewnych sprzeczności nie da się pogodzić (66 i 75). W stosunku do Skopina kwestionuje fakt gwałtownej śmierci. Wydaje nam się, że w przedstawieniu tych wydarzeń (302–303) sam Kubasow zbliża się do historii Palicyna (202–205, 230–33), na którą zwracaliśmy uwagę już wcześniej w naszym opracowaniu (Starożytne i nowe. Ros. 1875, nr 7, s. 222).
KOPIN-SZUISKY.
15 dolarów
Saul zazdrościł życzliwemu Dawidowi, gdy zabił Goliata... Ole zazdrości i gorliwości, dusza pobożnych wpada w niegodziwość i zagładę, sprowadza go do piekła i wydaje na niekończące się męki.
"Minęło trochę czasu, ten odważny i rozważny namiestnik, książę Michaił Was Szujski, zachorował, a teraz mówią, że został otruty podczas chrztu księcia Iwana Michaiła Worotyńskiego, kiedy chrzcił syna Oleksego od żony księcia Dmitrija, Iwanowicza Szujskiego, od księżnej Katarzyny, w winie za przepicie. I tak ledwo dotarł na łono klasztoru, a potem ruda wyszedł z jego nosa i ust i pozostał *).
„O nich mądry Salomon w 5 (4) rozdziale księgi: sprawiedliwi potępią umierających i żyjących bezbożnych, bo ujrzą jego koniec i nie zrozumieją, że Pan, spiskując przeciwko niemu, wytrąci ich z milczenia i strząśnie ich z fundamentów, aż do końca znikną w chorobie i pamięć o nich zginie; przyjdą na myśl o swoich strasznych grzechach, a sumienie ich przekona, przeciwstawiając się ich nieprawości.
„W tym samym rozdziale mówi:
„Wtedy sprawiedliwy stanie z odwagą w obliczu tych, którzy go obrażają i niszczą jego dzieła; gdy to ujrzę, ogarnie mnie strach wielu i będę przerażony jego chwalebnym zbawieniem, a oni wszyscy pokutują i wzdychają w udręce swego ducha, i powiedzą: Kiedyś byliśmy przez to chronieni, ale nadejdzie ten haniebny koniec. współtwórca.” (Strony 25 - 26).
Znaczenie powyższych rozważań na temat śmierci Skopina jest dość jasne. Ma tendencję do uznania gwałtownej śmierci tego ostatniego. Nawet zauważywszy na wstępie, że mówią o tym „nieludzie”, sam autor otwarcie wyraża odmienne przekonanie, wykluczone w Rękopisie, podobnie jak poprzednie. Co więcej, temu samemu wykluczeniu podlegały inne fragmenty mówiące o śmierci Skopina, które niejako
') Tutaj pozostawiono miejsce na jeden wiersz, w którym została już dodana inna ręka: porwanie śmiertelnika. Przedindukcyjna opowieść Kubasowa kończy się słowami: „i umrę” i nie ma tu żadnego przykładu dotyczącego Saula i Dawida (wybór Popowa, s. 303).
V. S. IKONNIKOV,