Opublikowano w Russian Chronicle. Lwów (Sankt Petersburg 1792, II, 348) podaje się następujące szczegóły: „Tego samego lata (1453) wielki książę Stefan Brodaty wysłał do Nowogrodu ze śmiertelnym napojem, aby zabić księcia Dmitrija, przybył też do Nowogrodu do bojara Dmtrewa, Iwana Kotowa, który mu przekazał wielką mowę księciu, obiecał, jak mówi Dawid: trujący chleb sprowadził na mnie pochlebstwa, wołając kucharza o radę, więc książę Dmitrij, jak zwykle, chciał zjeść południowy posiłek i kazał sobie przygotować jednego papierosa na obiad; nieznany ich zamiarom wkrótce zachorował, leżał przez dwanaście dni i zmarł, i został złożony w kościele św. Jerzego Męczennika w Nowogrodzie.
Sześć miesięcy później pojawiły się podejrzenia co do Micha Glinsky'ego, ponieważ udzielał wskazówek. książę „wypił eliksir”, od którego rzekomo umarł. Gliński trafił do więzienia, w którym wkrótce niestety zakończył swoje życie (pol. zbierane lata. VIII, 287, P, 367). Artsybashev (Tale of Russia II, 130) dopuszcza możliwość takiego oskarżenia; Karamzin (VIII, 9) i Sołowiew (VI, 8) słusznie widzą w tej sprawie wynik ambitnych dążeń, w których Gliński musiał zderzyć się z ulubieńcem władcy Telepniewem-Oboleńskim. Ale Karamzin dopuszcza możliwość wiadomości samego Herbersteina o otruciu władczyni Eleny we wczesnym dzieciństwie Groznego (VIII, 29-30), a Sołowjow najwyraźniej akceptuje tę opinię (VI, 38)1. Dalej mówią, że najpierw chcieli otruć carewicza Dmitrija w Ugliczu trucizną 2); że Borys myślał o ucieczce z trucizną Pretendenta, wysyłając do niego mnichów w Putivl z potężną miksturą; ale jego plan został ujawniony (Paerle, 168). Pojawiła się wiadomość, że Borys, postawiony w krytycznej sytuacji przez sukces Pretendenta, zażył truciznę lub został otruty przez innych (Bussov, 42; Paerle, 173; Petrei 200; Lubensky, w Karamz. XI, 305 notatek) 3). W inskrypcie dolnym Borysa przysięgał
*) Panowaniu Heleny i bojarów w dzieciństwie Iwaza IV towarzyszyła przemoc. Tak zginęli w więzieniu: książka. Jurij Iwanowicz Dmitrowski z głodu, książka. Andriej Iwanowicz Staricki – „śmierć strldalte”; Telepnev – z braku biedy (Karamzin, VIII, przypis 15, 16; Sołowiew, VI, 40).
„) „Dał mu śmiercionośny eliksir, czasem w esgve, czasem w drinku. Boże, zbaw sprawiedliwych... Borys to usłyszał, jakby nie chciał mu zrobić krzywdy, i bardzo się tym obraził” (Nikoi, lata. VIII, 16. Fletcher, rozdz. 5).
*) Rosyjski legop. mówi: „A Borys wszyscy umarli z wielkiego smutku” (Psków 1, 321). Kolejne lato. podaje szerzej: „Car Borys, słysząc to wielkie nieszczęście (podejście Pretendenta), bardzo się przeraził i szybko się zasmucił... i odurzył się śmiercionośnym napojem i umarł” (Chronograph, wyd. 3 w Popow, 228; por. ib. 415).
Autor Innej Opowieści. mówi: „I tak wkrótce od ostrego napoju umarł gorzką i konieczną śmiercią, jakby jego obraz zmienił się z rozbicia, a całe jego ciało zostało poczerniałe od węgla i jego wyglądu, w przeciwnym razie nie da się powiedzieć, co stało się z zielonym okrucieństwem” (Tymczasowa Moskwa. Historia ogólna XVI, 22–23).
„Lekarze na górze od razu dowiedzieli się, że zmarł z powodu lodu” – mówi Massa, który przebywał wówczas w Moskwie (136). Okoliczności śmierci Borysa były następujące: po śmierci
KOPIN-SZUISKY.
aby nie czynić zła rodzinie królewskiej, i wymieniono najróżniejsze rodzaje zła. Wśród nich wiele nawiązuje do rodzaju ingerencji w życie, który wówczas nazywano „szkodą”, ale wymienia się tu także takie środki, które wyraźnie wskazują na obawę przed zatruciem (Dz Exped., II, nr 10). Stąd niewątpliwie wzięła się przychylność Borysa do lekarzy, co przykuło uwagę jego współczesnych: miał kilku lekarzy, którzy żyli równie luksusowo jak bojary, ale bez pozwolenia cara nie mieli prawa leczyć obcych (Bussow, 19-21). Car Szujski, widząc niebezpieczeństwo ze strony Bołotnikowa, również sięgnął po przemoc. Przyjął propozycję niemieckiego Fiedlera otrucia Bołotnikowa w Kałudze. Fiedler poprzysiągł, że zniszczy go obiecaną trucizną, otrzymał od cara konia i 100 rubli, a jeśli się powiedzie, obiecał dać kolejne 100 dusz chłopskich i 300 rubli. roczna emerytura. Ale po przybyciu do Kaługi Fiedler wyjawił wszystko Bołotnikowowi i rozdał truciznę. Następnie wpadł w ręce Szuiskego i został zesłany na Syberię (Bussow, 85-86).
Ogólnie rzecz biorąc, w niespokojnych epokach fakty dotyczące gwałtownej śmierci stają się coraz częstsze. Przyjrzyjmy się teraz objawom choroby Skopina-Shuisky'ego, jak opisano je we współczesnych wiadomościach. Wspomnieliśmy już o nich: jest to ciężkie krwawienie, ale