Pod koniec 1873 roku kierownik izby skarbowej w Kijowie P. D. Pierewoszczekow, zwracając swą światłą uwagę na archiwum dawnych spraw izby skarbowej Kijowa, zaproponował Towarzystwu. Nestorowi ogrzać to archiwum i wydobyć z niego dokumenty mniej lub bardziej ważne historycznie. W związku z tą propozycją Towarzystwo powołało specjalną komisję do przeglądu ww. archiwum.
Z inwentarza starych dokumentów Kijowskiej Izby Skarbowej wynika, że tych dokumentów jest 1583 D*№, wśród których są dokumenty dość obszerne, zawierające aż 1070 przenumerowanych kartek. Już na pierwszy rzut oka widać, że inwentarz ten zawiera skrzynie z lat 1748–1811 włącznie. Sprawy te, pod względem treści wewnętrznej, dotyczą gospodarki państwa oraz różnorodnych działań i reform w zakresie jej zarządzania. Ponieważ jednak gospodarka państwowa styka się ściśle z sytuacją ekonomiczną przemysłu wiejskiego, fabryk majowych, handlu, władz miejskich, majątków duchowych i ziemskich; wówczas powyższe przypadki obejmują różne aspekty sytuacji gospodarczej obwodu kijowskiego i miasta Kijowa w drugiej połowie minionego i pierwszej dekadzie obecnego stulecia. Znajdują się tu informacje na temat kolonizacji regionu, takie jak: o Grekach, którzy osiedlili się w mieście Nieżyn (nr 629), o kolonistach we wsi. Bracka Borszczagowka (nr 277), o mennonitach, którzy osiedlili się w guberni kijowskiej (nr 685). Tutaj jesteś
NOWE MATERIAŁY DO HISTORII POŁUDNIOWEGO ZACHODU. ROSJA, A W SZCZEGÓLNOŚCI SZWA. 83
znajdziesz informacje o stanie lasów państwowych (nr 694), pasieki (nr 510), ogrodów i warzywników (nr 1054; 963), o gorzelniach państwowych i prywatnych (nr 949); zapytania, czy w obwodzie kijowskim są jakieś fabryki i manufaktury (nr 691), po których pływają statki po rzekach i jeziorach (nr 759 i in.). Ponieważ województwo kijowskie w ubiegłym stuleciu było prowincją przygraniczną, Kijowska Izba Skarbowa kierowała kilkoma granicznymi izbami celnymi. Z zgłoszeń naczelników tych organów celnych do podatku państwowego można zobaczyć, ile towarów przywieziono z zagranicy i wywieziono za granicę, jakiego rodzaju towary (nr 221, 230, 341 itd.), ilu kupców wyjechało za granicę i przybyło stamtąd (nr 225 - 226) i tak dalej.
Jeśli chodzi o miasto Kijów, w archiwach Kijowskiej Izby Skarbowej znajduje się kilka akt na jego temat dotyczących jego historii zewnętrznej i topografii. Są to np. sprawy: o budowie kościoła św. Andrzeja (nr 2-4); o budowie pałacu państwowego w Kijowie (nr 5 i 639); w sprawie zatwierdzenia planu miasta Kijowa (nr 400); w sprawie podjęcia działań mających na celu zapobieżenie niebezpieczeństwu osób zamieszkujących nad młynem wiosną i jesienią (nr 1125) itp.
Ale dla nas najważniejsze jest to, że w archiwum Kijowskiej Izby Skarbowej znajdują się dokumenty, które istniały znacznie wcześniej niż ona sama. Dokumenty te zwykle stanowią załączniki w późniejszych sprawach, które powstały w drugiej połowie przeszłości i na początku obecnego stulecia. Są to np. sprawy: o odnalezienie informacji o 6 ziemiach i lasach starostyńskich (nr 799), często z załączeniem dokumentów dla tych starostów (16 V; 800 - 801, 804, 809, 981, 999); o odnalezieniu źródła informacji o wotyzmie (nr 682); w sprawie konfiskaty majątków metropolicie unickiemu (nr 790); w sprawie dokumentów dotyczących dóbr Biskupskich (nr 806); w sprawie konfiskaty majątku klasztorów prawosławnych na rzecz departamentu stanu i tak dalej. Podejmując zdecydowane kroki i drastyczne zmiany w niektórych punktach, nasz rząd chciał najpierw zapoznać się z histerią znanego tematu i poznać na przykład podstawy znanej instytucji. walczyć, aby skuteczniej osiągnąć swoje cele. Z drugiej strony, odbierając majątki unickim pastorom metropolitom i prawosławnym, władza nie miała motywu; wstawić dokumenty dotyczące tych majątków od ich poprzednich właścicieli dzień; wręcz przeciwnie, potrzebowała tych dokumentów, aby uzasadnić i potwierdzić swoje nowe prawa własności. Naszym zdaniem w archiwach Kijowskiej Izby Skarbowej pojawiły się starożytne dokumenty. Ponadto w tym archiwum znajdowały się inne kryjówki, w których można było przechowywać stare dokumenty lub ich kopie. Powody te leżą w sporach między miejscowymi klasztorami o majątek, zarówno między sobą, jak i z innymi instytucjami i osobami. W archiwum Kijowskiej Izby Skarbowej znajduje się kilka takich kontrowersyjnych spraw (DO 6-7, 278, 380, 305, 1079-1084, 1086 itd.). Aby udowodnić swoje prawa, strony sporu przedstawiły dokumenty potwierdzające ich prawa.
Ze swojej strony zapoznaliśmy się z dwiema grupami dokumentów z archiwum izby skarbowej Kijowa, a mianowicie: dokumentami dotyczącymi jakiegoś majątku klasztornego oraz dokumentami niektórych starszych.