Historyk kary śmierci w Rosji nie może nie zainteresować się pytaniem, jakie motywy i motywy kierowały cesarzową Elżbietą, gdy zniosła karę śmierci. Elżbieta nie posiadała wykształcenia literackiego jak Katarzyna II, która generalnie miała większą skłonność do łagodzenia kar; nie otrzymała tak humanitarnego wykształcenia, jakie posiadał cesarz Aleksander I, wróg okrucieństwa; nie była nawet reprezentantką narodu, który w tamtym czasie był szczególnie łagodny; początek jej panowania rozpoczął się nawet wcześniej niż idee humanistów XIX wieku. otrzymali kredyt w świecie europejskim, z którego później zaczęli korzystać. Jaki jest tego powód? Wydaje się, że wyjaśnienie tego ważnego wydarzenia dokonane przez rosyjskiego historyka KHIPI, Szczerbatowa, który znał prawdę od za życia, jest najbliższe prawdy: „Choć nie można powiedzieć, mówi, że cesarzowa Elżbieta Pietrowna nie miała serca przepełnionego miłością do ludzkości, to pośmiertne egzekucje już z chwilą wstąpienia na tron nie zostały odroczone na podstawie systemu filantropii, ale z jednej pobożności. wiadomo, że dzięki indoktrynacji pułku Gwardii Preobrażenskiej kompanii grenadierów ona po obaleniu Jana III została wyniesiona na tron rosyjski. Udając się na to przedsięwzięcie, gdzie znajdowała się w skrajnym niebezpieczeństwie, zanosząc swoje modlitwy do Wszechmogącego, obiecała, że jeśli uda jej się wstąpić na tron rodzicielski, to przez całe swoje panowanie nie odbierze życia żadnemu winnemu. Przysięgi, której dotrzymała, a dochowania jej było łatwe, gdyż jej serce było skłonne do miłosierdzia*.
NIEKTÓRE CECHY Z H
Najwyraźniej kara śmierci została zniesiona. Fakt, że wkrótce na tron wstąpiła Katarzyna II, która na początku swego panowania najszczerzej trzymała się idei encyklopedystów, z którymi od dawna prowadziła przyjacielską korespondencję, w znacznym stopniu przyczynił się do zatwierdzenia pozornego zniesienia kary śmierci. Była fanką eseju Beccaria o zbrodniach i karach, którego nawet zaprosiła do Rosji na służbę. Jej słynny Nawaz zawiera dosłowne tłumaczenie rozdziału wspomnianego dzieła na temat kary śmierci. W ten sposób pozorne zniesienie kary śmierci, spowodowane zewnętrznymi okolicznościami historii Rosji, zostało utrwalone autorytetem myśli europejskiej, bardziej dojrzałej, głębszej, a ponadto spowodowanej bardziej wewnętrznymi i świadomymi potrzebami społeczeństwa narodów zachodnich. Nie będę przytaczał argumentów Nawaza przeciwko karze śmierci, gdyż mają one charakter czysto teoretyczny, lecz celem mojego referatu jest przedstawienie informacji historycznych.
Pomimo jednak pozornego zniesienia kary śmierci, począwszy od panowania Katarzyny II, stosowano ją niejednokrotnie za przestępstwa państwowe. I tak w 1764 r. stracono porucznika Mirowicza, który chciał wynieść na tron byłego cesarza Jana III. W 1771 r. stracono winnych powstania moskiewskiego i zamordowania arcybiskupa Ambrożego Zertisa-Kamenskiego; zbrodnia ta została spowodowana zarazą. W 1775 r. Pugaczow i Perfilew zostali straceni za bunt i bunt. W 1825 r. za bunt rozstrzelano pięć osób: Rylejewa, Pestela, Kachowskiego, Murawowa i Bestużewa. Rozstrzelano także wielu uczestników powstania polskiego 1830 i 1863 roku. W 1839 r. Kanarski został stracony. Liczba rozstrzelanych podczas ostatniego polskiego powstania była bardzo znacząca. Sądząc po niedawno opublikowanych informacjach na temat buntu kobiet w Sewastopolu w latach trzydziestych, w wyniku którego wydano kilka wyroków śmierci, prawdopodobnie istniały inne przypadki kar śmierci za przestępstwa polityczne, które nadal pozostają nieznane.
Dlaczego po opublikowaniu wspomnianych dekretów Elżbiety za przestępstwa polityczne stosowano karę śmierci, wyjaśniono później na podstawie interpretacji litery dekretów Elżbiety i ich związku z wcześniejszymi przepisami. Dekrety te stwierdziły
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
o wykonywaniu wyroków śmierci bez zgody cesarzowej. Do tego czasu wszystkie wyroki śmierci za przestępstwa powszechne nie wymagały zgody władzy najwyższej na wykonanie. Za przestępstwa państwowe wyroki śmierci były dotychczas wykonywane wyłącznie za zgodą władzy cesarskiej. W konsekwencji, jak interpretowano, dekrety Elżbiety nie dotyczą kary śmierci za przestępstwa polityczne; dlatego – jak interpretowali – kara śmierci za te przestępstwa nie została zniesiona. Interpretacja ta jest słuszna z formalnego punktu widzenia, choć w rzeczywistości nie odpowiadała ani motywom, ani zakresowi planu, w jakim cesarzowa Elżbieta wydawała swoje dekrety o zawieszeniu i zniesieniu kary śmierci.