') Oris Roiopia, 8. Okozkiedo, wyd. w Krakowie 1641, t. II, s. 229. Neger. Nie. ebyuokievo, mgub. Bologioga, tom. VI, s. 448-449. Z ksiąg poświęconych P. Mogili, których początki jego genealogii sięgają Muciusa Scaevoli, najbardziej godną uwagi jest Bicharivti]rioi, albo vdyachnost*. W tym panegiryku, podarowanym Mogile przez Snudei z założonego przez niego gimnazjum, ukazane są dwie góry - Helikon i Parnas. Na pierwszej ukazany jest sam Mogila stojący w szatach archimadrycznych, na drugiej zaś jego narodziny
BIOGRAFICZNY SVED. O PETERZE MOGILE PRZED WYDANIEM ZGODY. JEGO W SAN DREHAM. 87
Według Okolskiego szable w kształcie krzyża to militarny styl MuDiewa, którego herbem były dwa koki. Nazwisko to, zgodnie ze świadectwem herbu* południa, otrzymało imię Mogil dzięki swojej odwadze militarnej: „Ъо з'едиег зісь (od nazwiska) mgeiki tkuoigshk bggedi Blpa^i $§8Ieti todiiati Igirbmg ікрп^асиіоІ8кісь оезруі* *)... Dużo bardziej prawdopodobną historię opowiadam o przodku Mogila, przypisując powstanie tego rodu młodości XV w., a dokładnie czasów mołdawskiego namiestnika Ste-IV, który rzekomo za zasługi wyświadczone mu przez jednego z jego heroldów Puriyum obdarzył go majątkami, podniósł do bojarskiej godności - uczynił go wielkim armaszem, a jednocześnie dał nowy pseudonim roli Megillah, czyli wzgórze*).
vshishg M. Scaevola. Jest w stroju rzymskim, z hełmem i mieczem; Jego prawa ręka płonie, a jego słońce jest zwrócone ku niebu, skąd dwie ręce z „Szczytów” dają krzyż, berło i kruka. Pekarski w artykule „Studia przedpowodziowe Kijowa z XVII wieku” podaje, że znany jest tylko jeden egzemplarz Epcharistnrionu, właśnie znajdujący się w bibliotece Akademii Nauk; Wskażmy jeszcze jeden, dobrze zachowany egzemplarz tej broszury, znajdujący się w muzeum w Kijowie. Duch. acad., jod nr 111, 4. 1.
') Og. RYoima. G. II, 29".
!) Noivgg Sheviyeskido VI, 449.
^ ’) O przysłudze wyświadczonej Szczepanowi IV przez jego herolda i o nagrodzie za nią
Legenda głosi, co następuje: podczas bitwy Mołdawian z Wderniami 16 marca 1488 r.) w pobliżu Szczepana, który osobiście dowodził wojną, zginął koń. Herold IIurng, który podczas bitwy był obok namiestnika, jako pierwszy zaoferował Stefanowi swojego konia i aby ułatwić mu dosiadanie go (Stefan nie był wysoki), stanął mu na kolanach i powiedział: „Pozwól mi, proszę pana, służyć mi zamiast *orków*”. Ste- ♦sz, stojąc jedną nogą na kolanie Iurigi i wskakując na konia, odpowiedział swemu heroldowi: „Uczynię cię wzgórzem z jeżyny”. Podczas bvt-I Purng nie pozostawał w tyle za swoim mistrzem ani na krok. ®* udało się nawiązać kontakt z samym dowódcą armii węgierskiej Braiutem, zabić go i obciąć głowę Stefanowi. „Wracając do Suczawy, wojewoda zawołał Pu-Riga* w obecności całego swego dworu i rzekł do niego: „Ty chwilowo byłeś” ienya yurkoyuf I voaishiii) do grobu (czyli wzgórza) i odtąd będę nazywany etycznym yamenem. Dałeś mi to podczas bitwy
Jeśli chodzi o źródła ściśle historyczne dotyczące nazwiska Mogil*, to nie sięgają one dalej niż połowy XVI w., a ponadto nie są szczególnie kompletne. Z pomników tamtych czasów dowiadujemy się, że dziadek Piotra Mogile, Jan (w monastycyzmie Janniki) był logoetem ziemi mołdawskiej*), wyróżniał się odwagą militarną i poślubił córkę władcy Marii, z którą miał trzech synów: Jeremiasza, Gabriela i Symeona. Pierwszy z nich był przez dłuższy czas władcą Mołdawii 2), drugi metropolitą mołdawskim 8), a trzeci, Symeon, był najpierw dowódcą i przez około rok namiestnikiem Wołosza, a następnie przez pewien czas władcą Mołdawii 4). Nasz słynny metropolita Piotr Mogila był jednym z pięciu synów tego ostatniego 6).
- 3 koniu, nagradzam cię za to pięcioma majątkami. Przyprowadziliście mi wodza Kraju, gratuluję wam stanowiska wielkiej armii i wydaję za mąż córkę rumuńskiego pyrkojuby (komendanta), zabitego przez Węgrów.” (Patrz „Państwo rumuńskie. Mołdawia i Wołoszczyzna w stosunkach historycznych i kopolitycznych.” wyd. 1859, s. 76).
„) Bardzo wielebny Eugeniusz (Opis katedry kijowskiej-Sofii, nzd. 1825, s. 166), a po nim inni (Kijów, Askoczeński t. I, s. 108) nazywają dziadka Piotra Mogili księciem wołoskim lub namiestnikiem. To nie jest prawda. Jan był tylko administratorem, władcą księstwa Wołosz (sa!% ng<yozk% rgomgipoTs Iggushai i adtishvIasi) - ІЧівіес. Neg. VI). lub, według lokalnej nazwy, loyufet. Wujek P. Mogili, namiestnik mołdawski Jeremiasz, w liście skierowanym do klasztoru w Okulskim, wymieniającym jego krewnych, tak pisze o swoim ojcu: „Jan. Grób Logoteta, który w życiu monastycznym nazywał się Joannicius” (Sgonioa Kotopmiii, De Erizs. Iishbgei <M call МеісѪізеДек, зд. Впшгеві 1874 s. 26).
*) Jeremiasz Mogila był namiestnikiem mołdawskim w latach 1595-1606; choć na skutek niepokojów politycznych i niekonsekwentnie: w 1602 roku na tronie Mołdawii zasiada Stefan Tomza.
3) Był metropolitą w latach 1587 - 1589. W historii znany jako zwolennik unii religijnej z Rzymem (por. Neg. IChiezieokiedo (. VI, Teiner Diggers t. Shch, s. 46 - 50, Esej Golubinsky'ego o historycznych kościołach prawnych, s. 379).