Część 44

My Marcin z Trzebuchowa Trzebuchowski podczaszy brzeski-kujawski i Kazimierz Lipczynski sędziowie kapturowi ziemie przemyskiej de medio inszych Ich Mciów pp. sędziów kapturowych z kolegów swoich do taksy deputowani i przydani IMci p. Stanisławowi Żurowskiemu, cześnikowi i podwojewodzemu, który disponentibus iuribus antiquis do tejże taksy należy, communicato z IMcią consilio przy urzędzie miejskim przemyskim tak radzieckim jak > i wójtowskim w przedawaniu i kupowaniu rzeczy do używania wszelakiemu stanowi należących, takową czynimy taksę i postanowienie, które dobrze skąbinowawszy do akt grodzkich przemyskich rękami naszemi podpisane dajemy, chcąc to mieć po p. burmistrzu miasta tamecznego Przemyśla, aby zawsze na drzwiach ratusza przemyskiego ta taksa z grodu wyjęta przybita była, żeby tem lepiej ludziom wszelakiego stanu innotescere mogła. 2. Miara. Wielkie stąd zachodzą szkody i skargi różnych ludzi, że nie tylko w mieście samem stołecznem Przemyślu miary słusznej i sprawiedliwej do mierzania zboża nie masz, ale i w każdych miastach i miasteczkach ziemie tejże różne, cum gravamine ludzi przedająeych najdują się miary, tedy chcąc tej deputacyej ludzi zabieżeC, takowy koło tych miar czynimy porządek. Naprzód półmiarek nie powinien w sobie zawierać nad garcy dwadzieścia cztery, który według dawnego zwyczaju garcem zdawna cechowanym wymierzyliśmy i oddaliśmy go p. burmistrzowi, aby według tego wymierzonego półmiarka, cechą IMci p. podwojewodzego przemyskiego i miejską cechowanego, insze ordynował i wymierzał półmiarki. Każde zboże bez kołnierza w strych mierzyć, półmacek zaś garcy sześć mieć w sobie powinien. A żeby przedającym i kupującym około dostawania półmiarków trudności i depaktacyej nie było, tedy urząd miejski przemyski powinien procurare, aby na targowisku przy ratuszu według zwyczaju i obserwanego w inszych miastach porządku kłoda postanowiona była, w której takowy półmiarek, maca i półmacek wydrążony ma być do snadniejszego ludziom wszelakim używania. W inszych zaś miastach i miasteczkach po wszystkiej ziemi przemyskiej takowąż miarą kłoda i porządek koło mierzenia wszelakiego zboża aby był zachowany, autoritate iudicii praesentis nakazujemy i urząd miejski tak burmistrzowski, jako i wójtowski do przywiedzienia takiego necessitamus. Co żeby tem prędzej efekt swój wziąć mogło, zlecamy IMci p. instygatorowi sądu tutecznego, aby pro futura reassumptione iudiciorum praesentium wszytkie miasta przypozwał, które powinne będą z półmiarkami i miarami swemi stanąć i dare rationem jakiemi teraz mierzą zboża miarami a jeżeliby pokazali się miary i półmiarki większe, aby je znosili, a według tego od nas wymierzonego półmiarka, miary w miastach mieli i one ordynowali i zaraz od p. burmistrza przemyskiego półmiarki aby sobie wymierzyli i cechą IMci p. podwojewodzego przemyskiego i miejską przemyską cechowane do swych miast brali i według tego półmiarka insze półmiarki były, aby tego doglądali, którzyby zaś contumaces w tem być che eli i przez IMci p. instygatora pozwem vocati do sądu comparere nie chcieli i miary większe w miastach i miasteczkach mieć się ważyli, cum depactatione ludzi ubogich, tedy sprzeciwiających się tej naszej ustawie winą sta grzywien sąd karać objecuje a depactationes także similibus praenis centum marcarum ef refusione damnorum illatorum ad cuiusvis instantiam nagradzać pewnie iudicium przykaże. 3. Garce półgarcówki, kwarty i kwaterki aby wszędzie sprawiedliwie były nakazujemy, w czem żeby lepszy był porządek, szynkarzom i szynkarkom wszelkie likwory przedającym pilno przykazujemy, aby garce, półgarcówki, kwarty i kwaterki do p. burmistrza przynosili, które p. burmistrz, z garcem dawnym cynowym przymierzywszy i zrównawszy według niego, przechować przy cezie IMci p. podwojewodzego, a któryby szynkarz albo szynkarka nie cechowanym garcem ważyli się przedawać i szynkować, tymże winom o półmiarkach i miarach napisanym polegać będzie. Także i w inszych miastach i miasteczkach aby taki porządek garce, półgarcówki, kwarty i kwaterki, curam tego pp. burmistrzów miast naznaczamy, w czem gdyby byli negligentes, condignas paenas pewnie iudicium summere z nich nie zaniecha, czego animadversionem IMci p. instygatorowi sądu tutecznego poruczamy, fidem iuratam jego obligując, aby serio iflvigilat temu. 4. Wagi, gwinty, funty, łokcie, bezmiary aby wszędzie sprawiedliwe były serio przykazujemy wszytkich kupców i rzemieślników in genere, którzy łokciem albo wagą mierzą nemine excepto, aby inszym łokciem i wagą mierzyć się nie ważyli, tylko tym, który będzie od p. burmistrza cechowany. A któryby się miał albo łokciem niepieczętowanym albo wagą bezmiarnym fałszywym mierzyć i przedawać, a był o to convictus, taki każdy confiscatione towaru swego karany będzie. Które miary wymierzane być mają według konstytucyi millesimi ąuingentesimi sexagesimi ąuinti, żeby funt nie był mniejszy nad łutów trzydzieści dwa, kamień funtów trzydzieście dwa, cetnar zaś kamieni pięć mieć w sobie powinien. 5. Wina. Codziennem doświadczeniem edocti jesteśmy, że przeciwko wyraźnemu prawu tak szlachta różna jako i różni plebeiae conditionis ludzie ważą się do Węgier za granicę jeździć i wina na handel tam skupować, przez co Węgrowie wina w wysoką podnieśli cenę i beczek bardzo zmniejszyli, non condescendendo jednak cum talibus ad rigorem iuris taki teraz czynimy koło wina porządek. Naprzód ktokolwiek wino na skład przywiezie tak do Przemyśla jako i inszych miast w ziemi przemyskiej będących, nie powinien będzie z wozów wina zdejmować, aż się poprzód p. podwojewodzemu i p. burmistrzowi opowie, które IMć p. podwojewodzy lubo pozwoli do piwnice złożyć, nie powinien jednak będzie onego wina przedawać ani szynkować, aż wprzód IMć p. podwojewodzy skonstatowawszy go i dobroć jego uznawszy oszacuje go, którego nie ma drożej szacować tylko tak, aby dobre stare wino nie było droższe nad zł. cztery, przednie najlepsze młode złotych także cztery, podlejsze zaś trochę młode zł. trzy groszy dziesięć ma być taksowane. Inne zaś likwory z Gdańska pochodzące tak mają być przedawane: petercymentu garniec i sektu p. zł. pięć, małmazyej po zł. sześć a to wszytko pod winą czterdziestu grzywien nie powinno być inaczej przedawano in ąuolibet iudicio et foro repetenda. Żydzi jednak wina szynkować ani beczkami nie mają przedawać sub paenis iisdem, a IMci p. podwojewodzego muneris erit dojrzeć tego, aby beczki sprawiedliwe wożono i gdyby który kupiec fałszywe beczki albo mniejsze niżeli dawny zwyczaj przywiózł, ma go zatrzymać z winem, nie pozwalając mu go onego przedawać ale ma go deferre iudicio teraz capturali a potem castrensi praemisliensi ad sumendas de illo paenas. 6. Piwo. Uważając expensa koło piwa i taniość i zboża przed się wziąwszy taki czynimy porządek. Naprzód piwo dobre przednie nie ma być droższe nad groszy trzy. Piwo zaś podlejsze groszy dwa i szeląg. Pod tęż taksę i piwa "przewoźne podpadać mają, a ktoby się ważył drożej przedawać winą czternastu grzywien karany ma być ad cuiusvsi instantiam, o co forum w sądzie kapturowym teraz a na potem w sądzie_[grodzkim^ naznaczamy, w innych iednak miastach i miasteczkach, kędy drwa i zboże tańsze i woda nie z takim przychodzi kosztem, piwo nie ma być drożej przedawane nad grooszy dwa sub paenis iisdem. A że w samem mieście Przemyślu jako i w inszych miastach i miasteczkach tejże ziemi przemyskiej różne się znajdują się jurisdikcye tak duchowne, szlacheckie i świeckie, w których piwa szyokują, tedy i ci według tej taksy sprawować się będą powinni i piwa drożej nie przedawać, tylko jako się taksują a przeciwny tej taksie iisdem subiacebit paenis et foro. A że się znajdują takowi, którzy różnemi przyprawami piwo dla pijaństwa zarażają, tedy na kogoby to dowiedzione było, żeby oprócz chmielu w piwo cokolwiek ku niezdrowiu zarazie ważył się mieszać, paenis criminalibus et confiscatione piwa karany będzie. 7. Gorzałki. Wielkie w tem miastu i gościom tak przechodzącym jako i odjeżdżającym dzieje się bezprawie, że kilkoro ludzi szynk gorzałki otrzymawszy inszych depaktują, pro arbitrio suo nad słuszność wszelaką gorzałkę drogo przedają, tedy zabiegając tam enormi depactationi, wszytkie porachowawszy gorzałczane expensa i arendę, którą z tego dają, kwartę gorzałki dobrej przedniej alernbikowej, cytwarowej, szacujemy na groszy dwadzieścia, kwaterka po groszy pięć; anyszkową przednią z prostej gorzałki przepalaną dobrą po groszy szesnaście, inszą zaś także przepalaną z korzenia, przecie dobrą po groszy dwanaście a prostą na groszy sześć traktujemy, napomijając pilno tak arendarzów gorzałki i inne prowenta arendujących, aby drożej nad tę taksę nie ważyli się przedawać i tak dobrą, jako i teraz szynSowali tj. albo drożej albo gorszą przedawać gorzałkę, paenis condignis iudicium karać ich pewnie nie zaniecha. A jeżeliby najdowali się w inszych junsdykcyach tak duchownych, szlacheckich i miejskich szynki gorzałczane, tedy i tych tejże taksie posłusznych mieć chcemy i przykazujemy, aby żadnemi nie zasłaniali się libertacyami, luboby jakie mieli a drożej nad tę taksę gorzałek przedawać się nie ważyli. Przeciwny zaś tej taksie naszej, drożej przedający z takich jurisdykcyi, nie tylko mulctis paecuniariis ale captivitatione, turris sessione ad cuiusvis instantiam karany pewnie będzis. W innych tudzież miastach i miasteczkach, kędy mniejsze arendy i gorzałki taniej przychodzą, dla drew tańszych i inszych ekspens mniejszych, gorzałka przedoia, dobra cytwarowa nad groszy czternaście, anyszkową nad groszy dwanaście, prosta nad groszy cztery sub paenis superius descriptis przedawana nie ma być. 8. Miody. Uważając teraźniejszą drogość miodów przaśnych i inne expensa na warzenie onego stanowimy, aby miód przedni dobry nie był droższy nad groszy dwadzieścia garniec miodu, trochę podlejszego garniec nie ma być nad groszy szestnaście, w innych zaś miastach i miasteczkach, kędy drwa tańsze i inne ekspensa mniejsze, nie ma być garniec droższy miodu przedniego nad groszy szestnaście, podlejszego nad groszy dwanaście, której taksy po wszystkich jurisdikcyach tak duchowych jako i świeckich miody przedający szynkarze słuchać powinni i drożej miodu przedawać nie mają, pod winą czternastu grzywien, toties ąuoties citati fuerint ad instantiam cuiusvis in ąuolibet foro repetendis. Do miodów także syconych aby nic nie mieszano oprócz chmielu, bo zdrowie ludzkie temi zaraża się przyprywami, co sub paenis criminalibus i pod stratą tegoż miodu przykazujemy. 9. Rzeźnicy. Każdy rzeźnik wcły, jałowice, cielęta, skopy i wieprze bijący nie będzie powinien bić bydlęcia żadnego, aż wprzód p. burmistrzowi opowie się i ono bydle, które bić ma pokaże i pod sumieniem dwa palce do góry podniosszy jako go drogo kupił zezna. W czem jednak p. burmistrz ze dwiema rajcami do siebie przydanymi, którzy co miesiąc mają być od urzędu odmieniani, ma dobrze uważać, jeżeli słuszną cenę albo nie opowiedział rzeźnik bydlęcia opowiadanego. Jeżeliby się zdało że bydlę tego nie stoi, jako on kupno jego powiedział, tedy p. burmistrz z rajcami do siebie przydanymi według sumienia pro ąualitate ono bydlę oszacuje i zaraz na karcie albo tablicy onę taksę oszacowanego bydlęcia powinien będzie zawiesić i w przedawaniu uczynionej taksy excedere nie ma sub paenis infrascriptis. W tem jednak taksowaniu taki pan burmistrz ma zachować porządek. Gdyby się trafił wół albo jałowica na zł. dwadzieścia oszacowane, tedy oraz i ćwierć mięsa takiego bydlęcia na zł. trzy groszy dziesięć taksowana ma być, skóra zł. cztery, łoju nietopionego kamień zł. pięć, smelcowanego zł. siedm i tak per couseąuens, gdyby się droższe albo tańsze trafiło by dl? ad proportionem tego insze taksować powinien będzie. To jednak ma wziąć in considerationem, aby ćwierć mięsa z wołu tłustego czabańskiego wielkiego nie była taksowana nad zł. dziesięć, ćwierć z wołu ruskiego przedniego nad zł. siedm, z wołu zaś trochę mniejszego dobrze