Przypatrzmy się bliżej cyfrom sejmików z tego drugiego okresu a przekonamy się o rzetelności powyższych wniosków. Najwyższe cyfry ilości sejmików przypadają na lata zalewu rzptej przez Szwedów, Kozaków, Tatarów, Siedmiogrodzian w dwóch latach 165G i 1657. W pierwszym z tych lat notujemy 10 zebrań sejmikowych w drugim zaś 13. Oczywiście sejmu nie było w tych latach, nawet sejmiku generalnego w Wiśni nie ma, odbywają się tylko sejmiki partykularne w trzech ogniskach ziemskich, we Lwowie, w Przemyślu i Sanoku I tak w 1656 r. odbywają się we Lwowie cztery, w Sanoku dwa, w Przemyślu cztery zebrania sejmikowe; w 1657 r. we Lwowie 6, w Sanoku 2, w Przemyślu 5 zebrań sejmikowych. Możnaby śmiało powiedzieć, że sejmik partykularny w tern wscbodniem województwie zastępował w tych latach sejm. Ponieważ uchwał poborowych nie było, ponieważ nawet w jednem ognisku, jak np. w Wiśni, w obec zalewu drugich części województwa przez wroga, nie można było skupić szlachty celem obrady, musiała każda ziemia osobno uchwalać pobory, aby uczynić zadość obowiązkowi obrony i ratunku ojczyzny w najkrytyczniejszym momencie. Weźmy inny rok 1651 r. ; sejmu w niem nie ma, za to mamy ośm zebrań sejmikowych, z tej liczby trzy sejmiki w Wiśni, pięć zaś po za nią : we Lwowie, w Przemyślu i Sanoku. Podobnież i 1660 r. brak sejmu, natomiast mamy cztery lauda sejmikowe, dwa zapadłe w Wiśni, dwa zaś na innych miejscach. I w latach 1663—1666 dla zrywanych sejmów niemamy żadnej konstytucyi sejmowej, natomiast notujemy w 1663 r. siedm sejmikowych uchwał, w 1664 dwie, w 1665 również dwie a w 1666 trzy uchwały sejmikowe, prawie wszystkie w Wiśni zapadłe. Tożsamo powiedzieć można i o latach 1671 i 1672. Brak uchwał sejmowych zastępują i w tym czasie lauda sejmikowe i tak w 1071 r. mamy sześć, w 1672 r. aż dziewięć uchwał, z tej ostatniej liczby cztery w Wiśni a pięć w innych miejscach.
Łatwo zrozumieć, że jak w pierwszym okresie ułatwiały bezkrólewia rozwój życia sejmikowego tak w niniejszym okresie wojna była okolicznością sprzyjającą jego rozrostowi; w latach największych wojen notujemy właśnie najwyższe liczby ilości zebrań sejmikowych, z których kilka jak w 1672 r. odbywało się w obozie. Wzrost sejmików w tym drugim okresie w obec pierwszego okresu przedstawić można graficznie w biegu następujących po sobie lat, oddzielając je w podziałce liniami pionowemi a ilości w każdym roku odbywających się Bejmików, oznaczając poziomemi liniami- Figura pierwsza (ob. str. XIII) przedstawia nam dłuższy okres pierwszego wzrostu życia sejmikowego w latach 1573—1647; figura druga krótszy przeciąg czasu z lat 1648 — 1673. Na figurze drugiej w jej stosunku do pierwszej, odczytujemy niejako mechanicznie wielki wzrost życia sejmikowego, wykazującego w 1657 r. poważną cyfrę 13 sejmików i nieuwidaczniającego żadnego roku, w którymby niebyło co najmniej dwóch sejmików. Widzimy też naocznie zarówno na pierwszej jakoteż i na drugiej figurze wielkie różnice ilości sejmików, zachodzące w niektórych po sobie bezpośrednio następujących latach; jakieś nieprawidłowe rozszerzenie się i spadanie liczby sejmików, jak to wi-
XIII