Część 36

1. lnstrukcya na sejm dwuniedzielny koronny z sejmiku wiszyńskiego województwa ruskiego ziemie lwowskiej, przemyskiej i sanockiej od J. kr. Mci p. n. m. na dzień dziewiętnasty miesiąca lutego roku Pańskiego tysiąc sześć set sześćdziesiątego piątego złożonego lMciom pp. posłom od nas obranym dana, to jest z ziemie lwowskiej W. IMci p. Piotrowi Ożdze podkomorzemu lwowskiemu, IMci p. Maciejowi Gołeckiemu podczaszemu płockiemu, z ziemie przemyskiej IMci p. Kasprowi Wojakowskiemu sędziemu przemyskiemu i IMci p. Bazylemu Ustrzyckiemu, z ziemie sanockiej IMci p. Hieronimowi Orzechowskiemu sędziemu sanockiemu i IMci p. Michałowi Balowi. 2. Winne majestatowi Boskiemu oddawszy dzięki, że zewsząd ojczyznę naszą jako niebezpieczeństwy od nieprzyjaciół tak internis malis undiąue cinctam w łasce i prowidencyi swojej Boskiej mieć raczył, wzajemnie J. kr. Mci p. n. m. jako patri patriae podziękują IMcie pp. posłowie nasi, że po tak wojennych trudach i niewczasach ne quidquam parcendo zdrowiu i wczasom swym pańskim wiele na przeszłym rozerwanym sejmie curarum et solicitudinis circa bonum publicum impendere raczył, upraszać przy tern J. kr. Mci będą, aby na przyszłe czasy miłą ojczyznę nasze z tejże pańskiej swej opatrzności et turbulentum a) jej statum wypuszczać nie raczył. 3. A iż lugubri et fatali revolutione przeszły ordynaryjny sejm, na którym sprawy wszystkie według prawa i należącego kursu zmieścić się nie miały nie doszedł, każdy civis bonus patriae indolere musi a zwłaszcza gdy upatruje, że tak wiele rzeczy ad confusionem, które magis convellunt coby ratować miały turbidum ojczyzny statum wyniknęło. Iż tedy J. kr. Mć p. n. m. ex paterna sua solicitudine koło całości ojczyzny ten sejm teraźniejszy na samego opatrzenie bezpieczeństwa składać raczy, condescendendo summae reipublicae necessitati i wojsku borgowej służbie ochotnie indefesso studio trudy i niewczasy marsowe ponoszącemu chcąc należytą obmyśleć gratitudinem i zapłatę, jako wierni poddani przyjmujemy i on pro legitimo uznawając ratificare antę omnia cum tota republica Ich Mć posłowie starać się będą. Aby jednak tym procederem ordynaryjnym sejmom ne quidquam praeiudicetur a przez to sprawy rzptej in desideriis privatis et publicis postulatis z ziem i województw iacturam nie ponosili, ad extirpandum ex animis civium sequellam, że sejmy nie dla inszych potrzeb rzptej ale dla samych podatków obmyślowania składane bywają, efficere to, aby insze sprawy krom obrony zmieścić się mogły starać się będą IMć pp. posłowie nasi. A in quantum by wymódz tego nie mogli, omnem curam przyłożą, aby sejm sześć niedzielny cum solennitatibus złożony był, a in posterum sejmy dwuniedzielna jako prawem zniesione i przeciw prawu pozwolone składane nie bywały praecavebuut IMcie pp. posłowie, ea in facie reipublicae praemissa protestatione, że choćby złożone były i na sejmiki posłowie od króla IMci z instrukcyami wyprawieni byli, onych akceptować niepowinni będziemy. Na tymże sejmie żadne sądy oprócz spraw fisci odprawować się nie mają, niepociągając jednak pod ten regestr privatas personas, gdyż per publicum przeszłego sejmu edictum są do trybunału odesłane. 4. Kwarta z dóbr rzptej najpierwsze ojczyzny subsidium a na wszelakie occursum nieprzyjacielskie ordynowane antemurale wiele rzptej należy, gdzie się przez te czasy obracała, co z niej na zapłatę wojsku spendowane, przeto seriam rationem IMcie pp. posłowie nasi od IMci p. podskarbiego exigent i prawo na IMci względem kwoty postanowione reasument. Jako zaś wiele z akcyej przeszłych i świeżych lustracyi accessit kwarty reipublicae inquirent i żeby do skarbu koronnego te lustracye podane były od pp. lustratorów efficient. Według której lustracyej skarb one a possessoribus et tenutariis bonorum regalium exigere powinnien będzie, a nie gdzie indziej one obracać, jeno na zapłatę kwarcianemu wojsku, według której, ile wyniesie proventus jej, tyle wojska ordynowano od rzptej być ma. A temu wojsku według sposobu w prawie opisanego płaca dochodzić powinna będzie, którą IMć p. pisarz polny koronny władnąć i one administrować według urzędu swego powinności ma i do grodu lwowskiego ąuotannis regestra i komput wojska praevio super officium suum iuramento podawać powinien będzie, w komput zaś wojska żadnych chorągwi, którychby pp. oficerowie do usług et ad comitatus suos zażywali przyjmować ulla ratione i onych do płacenia zasług podawać niepowinien będzie. A że wojsko kwarciane ingruentibus reipublicae periculis obronie rzptej sufficere nie może, tedy na teraźniejszym sejmie ile necessitas exigit sufficientem ex consensu ordinum in vim supplementi kwarciannego IMć pp. posłowie exercitum constituent i zapłatę tamże obmyślą, którą na ziemie i województwa ducta proportione na płacę chorągwiom rozbiorą. A pułkowników i rotmistrzów, in ąuantum by succedente tempore lub naturali lub martiali decederet sorte, ziemie i powiaty personas possessionatas sobie obierać mają. Tenże porządek w płaceniu wojsku zasługi przeszłe zachować się ma i nie pozwolą IMcie pp. posłowie, aby skarb płacił, ale sufficientem uczyniwszy na sejmie calculationem wojska i verificationem simpli poborów na tym sejmie postanowionej rozbiera, ducta poportione contributionis, na województwa i ziemie i modum contributionis na sejmikach relationis namówiwszy płacić będą. 5. Miennica iż ultra mentem comissionis et contractum initum cum summo praeiudicio et damno reipublicae dotąd trwa, a moneta od postronnych narodów wzgardzona, przez co commercia ustawać muszą, co raz augetur, a) animadversionem J. Mć pp. posłowie nasi uczynią, i [by] Tymfl minczarz, tak o to, że ultra contractum monetę bije, jako że assignatarios do skupowania srebra z wielką szkodą ich agrawuje sądzony był, a jeżeliby który assignatarius na tymże sejmie o to się skarżył, per iudicium tamże ferowane paenis condignis karany był, efficere to starać się o to będą Ich Mć pp. posłowie. Sposób zaś wygubienia tej monety inibunt Ich M. pp. posłowie cum statibus reipublicae i nowej postanowienia i otwarcia mennicej na tymże sejmie procurabunt media, do których exoticas personas, a mianowicie Włochów, przypuszczać nie mają, ale raczej cum indigenis regni, jako z Gdańszczanami eo in passu conferendum. In ąuantum by zaś miennica ex consensu ordinum zawarta była, inibunt modos IMcie pp. posłowie, aby asygnacye zatrzymane popłacone były. 6. Zapłatę wojsku rzptej obmyślawając, która lubo dawnemi i świeżemi prawami jest deklarowana i są ordinaryjne obmyślone solucyej media, jako to kwarta stara i nowa, potem podatki winne, długi wojskowe adekwujące uchwalone i wynalezione, jednak teraz providendo ulteriori ojczyźnie naszej securitati, której post Deum omnia nostra studia debemus, unanimi consensu nostro pozwalamy, ad possibilitatem ziem naszych spusloszałych podatki i kontrybucye poborowe, jednak IMciów pp. posłów obligamus, ut attendant, aby na ziemie nasze, które tot hostium attritae sunt incursionibus nie była większa takowych podatków wkładana kontrybucya, tylko jakowa będzie in ąuantitate simpli najmniejsza z ziemie którejkolwiek uchwalona i akceptowana, salvis przytem abiuratorum desolatis a osobliwie co per legem decessit, jako to cerkwie i grunty pod klasztory i kościoły weszłe, czego przy każdej deklaracyi przestrzegać będą, a mianowicie żeby cerkwie w każdej sympli poborowej i grunty pod kościoły i klasztory weszłe przyjmowane były, tak w przeszłych jako i w przyszłych podatkach, do których mianowania i deklaracyej uczynienia IMcie pp. posłowie nasi nie przystąpią, aż to caulum będzie per constitutionem, że na przyszłym sejmie antę omnia coaeąuatio województw i ziem traktowana będzie. A ponieważ tak wielkie i częste prawie się extreme exviscerando status ordinum wydają podatki, tedy iniungimus to pp. posłom naszym, fidem et conscientiam ich w tem obligando, aby w wszystkich podatkach, tak kwarty obojej, jako też poborów podymnych, exakcyej pogłównych, subsidiorum mennicy i wszelakiej kontry bucyej, które na sejmach przeszłych i na komisyach na doskonałą i zupełną wojskom wszystkim rzptej zapłatę były wynalezione, de reddendo calculo przez IMć pi podskarbiego serio upominali się i o prawdziwie wydanych podatkach inkwirować, kwitu jednak nie pozwolą IMci p. podskarbiemu J) aż certitudinem uchwalonych wydanych podatków na sejmiku przyszłym relationis mieć będziemy. A że się siła chorągwi i regimentów extra consensum reipublicae namnożyło, aby takowym żołnierzom z skarbu rzptej nieszła żadna płaca, ale szczególnie tylko chorągwiom tym i regimentom, które w kompucie wojska ręką J. Wnych IMciów IMci księdza prymasa*) i IMci p. wojewody krakowskiego hetmana w. koronnego3) podpisano. Iż też ziemie nasze od skarbu rzptej de simpla poborów difficultantur et per varietatem kwoty poborowej i simplę ultra debitum przechodzącej aggravantur, tedy ad facilitandum tak owej trudności et ad investigandum prawdziwej symple i kwoty poboru jednego deputowaliśmy e medio nostro do ziemi lwowskiej i przemyskiej personas iuratas, IMć pp. officiales sądowych ziemskich i grodzkich do każdej z osobna i niektórych IMciów deputatos także iuratos ziemi, starać się będą IMcie pp. posłowie nasi, aby ta simpla, per personas iuratas liąuidata, nie była in dubium odtąd vocata ale według niej bez żadnych dalszych trudności ziemie nasze podatku rzptej in posterum płacili i one skarb przyjmował. 7. Mandaty in oppressionem liberae vocis et convulsionem rei iudicatae iż przeciw prawu wydane bywają nullitatis vicio subiacere powinny, o które instygator cum delatore, aby był paena mille marcarum in iudicio tribunalitio processu fisci vindicanda karany, efficere IMcie pp. posłowie będą powinni, z tegoż praetextu liberae vocis wydanych madatów, in quantum by actiones na tym sejmie intentowane pp. posłom przeszłego sejmiku prosekwowane były, a mianowicie IMci p. Pękosławskiemu i Ich Mciom pp. obywatelom województwa krakowskiego, tedy IMci pp. posłowie nasi ullum iudicium niedopuszczą i ad ulla consilia nie przystąpią, aż to efficient a in posterum in publicis criminalibus mandaty z podpisem dwóch senatorów, jednego duchownego drugiego świeckiego przy boku J. kr. Mci rezydujących i instygatora koronnego podpisane być mają, co in casu, lubo każdemu słusznie z takowej aggrawacyej nasze województwo in dolere musi, iż jednak, że to civem bene meritum w ojczyźnie i województwie naszem potkało IMci p. chorążego warszawskiego, który aggravationem niemałą przez wydanie mandatów dla głosu wolnego ponosi, instabunt IMcie pp. posłowie nasi, aby mandat ten skasowany był, i nie przystąpią do mianowania podatków rzptej, ażby cautio sufficiens securitatis ex occasione wydanego mandatu i annihilationis akcyej praestita była a censor ten wolnego głosu aby od IMci p. podskarbiego wyjawiony był. 8. Artykuły sancitorum przeszłego sejmiku instrukcyej ziem naszych ponieważ magna reipublicae miały w sobie zawarte desideria i różne stanów necessitates w różnych swoich exorbitancyach, in ąuantum by insze województwa i ziemie proponowały sua desideria z sejmików swoich przeszłych, aby też także te nasze artykuły także i sancita sejmiku przeszłego mogli proponere et ad efTeetum one deducere. 9. Do obrony rzptej i to siła należy, żeby nie tylko obronne in regno stanęły fortyfikacye, albo też armatorum stanął numerus, ale też, żeby tem większa ojczyzny naszej stanęła securitas, coniuratores patriae żeby seriam animadversionem mieli instabunt o to pp. posłowie i żeby prawa dawne przeciwko konfederatom a osobliwie de antesignariis coniuratis i związków reasumowawszy marszałkowie obydwóch konfederacyi przeszłych koronnych motores, consiliarii, których pro antesignariis rozumiem , bywszy ipso facto infames in executionem personarum et bonorum suorum popadii, i jeżeliby który z tych konfederatów obrany był posłem na ten sejm, miejsca aby w izbie poselskiej niemiał starać się będą pp. posłowie, w czem fidem et conscientiam IMciów oneramus. 10. Wojna z Moskwą, jeżeliby per media pacis mogła być uspokojona, sine tamem avulsione provinciarum, IMcie pp. posłowie z inszemi województwy et cum tota republica conferent o to. 11. Ligi armorum cum extraneis jeżeliby proponowane od inszych województw były, na te aby żadną miarą nie pozwalali i jeżeliby już jakie przyjęte, one skasować, to iniungimus IMciom pp. posłom naszym. 12. A że to nam liquido constat, iż post protestationem pp. posłów ziemskich na sejm obranych, niektórzy pp. posło-