I w następnym roku starano się zerwać sejmik wiszeński *), a sejmik przedsejmowy z 14 listopada 1667 zerwano2). Gdy w roku 1668 zerwano sejm i sejmik3), sejmik obozowy pode Lwowem, jak już wiemy, obmyślił zapłatę chorągwiom. Także i naznaczony przez prymasa sejmik z 15. października był zerwany; prawda — dodać należy — że mimo to na sądach kapturowych 22. października uchwalono potrzebne zarządzenia, i jako laudum kapturowe polecono tę uchwałę przedstawić do aprobaty sejmu konwokacyjnego. Sejmik ów zerwany był dwukrotnie zagajany 4). I w 1669 r. skarżą się w Wiśni 4. lutego, że sejmik został zerwany i uchwalają sobie zjazd we Lwowie celem uchwalenia podatków 5), który to sejmik przyszedł do skutku, gdzie i popis uchwalono pod Lwów a na podobnym popisie pod Przemyślem szlachta przemyska uchwaliła 15. maja o przeznaczeniu czopowego na wypadek zerwania przyszłego sejmiku. Dodajmy że i w 1672 r. sejmik z 27. kwietnia podobnie jak i majowy były zerwane6), a będziemy mieli obraz chronicznej choroby sejmiku, choroby, która, jak widzimy, była również źródłem mętuem rozwielmożnienia się władzy sejmikowej, gdyż zerwany sejm ustanawiał zjazdy, które stawały się sejmikami, a temsimem przyczyniał się do zdobywania prerogatyw sejmowych i królewskich dla sejmiku a mianowicie prawa zwoływania sejmiku. Prawo to zwoływania sejmiku — jak widzimy — poczęło już faktycznie przysługować sejmikowi, podczas gdy prawidłowo naznaczany był sejmik z sejmu, lub zwoływał go swym uniwersałem król a w zastępstwie jego wojewoda"). Prawo zwoływania sejmików aż do końca rzptej było przywilejem królów, a że zostało nadwyrężone w okresie drugim i to bardzo widocznie, przeto to naruszenie praw zasadniczych ściągnęło na owe sejmiki zarzuty nielegalności — a w nielegalności tej leżało źródło niebespieczeństw dla rzptej samej, co się jawnie okazało po Iczas konfederacyi tarnogrodzKiej.
Należy jeszcze wspomnieć o jednym sposobie zaradzania brakom sejmikowym przez szlachtę. W obce mnożącej się liczby spraw ziemskich, rwania sejmików, braku pełnej liczby szlachty, obawy zerwania sejmiku i t. p. okoliczności, poczęto odraczać potrzebne uchwały do zaraz następującego pierwszego zebrania szlacheckiego. ^Postępowano sobie tutaj praktyką utartą, albowiem wzięte z sejmu do braci pobory uchwalano na pierwszem takiem zebraniu, a chciażby na rokach sądowych, a także
') Nr. 237 art. 2 i 3 J) Ob. Nr. 277 art. 1. 3) Ob. Nr. 241 art. 3. *, Ob. Nr. 246 art. 1. cl'. Nr .215 art. 1. ') Nr. 252. artl. por. Nr. 256 art. 1. •) por. Nr 294 uwaga. ') Ob. protestacyą z 16 października 16 5 r. pod Nr. 88
XXIX
i w czasie bezkrólewia pewne iiiecierpiące zwłoki sprawy oddawano sądowi kapturowemu do załatwienia 1). Postępował podobnież i sejmik i sprawy pewne, nie cierpiące zwłoki, jak n. p. puszczanie w arendę kończących się pewnych podatków, załatwiał na pierwszem zebraniu. W taki sposób kwerelo czyli roki sądowe przemieniały się niekiedy w sejmiki, a sejmik deputacki stawał się już z reguły sejmikiem do załatwiania spraw dotyczących ziemi t. j. zamieniał się w sejmik gospodarski. Mamy też cały szereg uchwał gospodarskich zapadłych na tych sejmikach deputackich2). Był to początek sejmiku później zwanego gospodarskim, następującego z reguły po sejmiku deputackim.