Część 14

wniosą tedy Ich Mć pp. posłowie do króla IMci prośbę, żeby J. kr. Mć nie chciał zaciraniem przy tychże wakancyaeh puszczać na szańc salutem publicam, a przykładem świątobliwych anlecessorów swoich condescendere raczył precibus poddanych swoich. Te zaś wakancye skoro ad supplicem in-tantiam rozda J. kr. Mć, senatus consultorum rationem jako też pactorum eonventorum upomną się pp. posłowie nasi. 4. Sejmy sine solennitatibus lubo dla potrzeby rzptej aby jednak bez listów sejmikowych składane nie były, upomną się IchMć pp. posłowie nasi. Więc iż to drugi sejm na alternacyej Małopolski pessimo exemplo jeden po drugim rozerwał się, przeto zabiegając temu na potem, jeśliby strzeż Boże, do rozerwania sejmu kiedy przyszło, aby z tejże lub z Małej lub Wielkiej Polski marszałek znowu dyrygował exemplo prawa Wielkiego księstwa litewskiego omnino starać się mają. 5. Po te wszystkie czasy zapału wojennego nie było takiego sposobu, któregoby do zleczenia ran swoich i uspokojenia tejże wojny nie zażyła ojczyzna, obaniendo sama siebie i ochotnie pectora civium niosąc na uspokojenie swoje, dotąd jednak remoram coś czyni, że nie tylko uspokojona nie zostaje, ale co raz to w większe wpada niebespieczenstwa i jęczy pod srogim dissolutae disciplinae militaris uciążeniem, zlecamy pp. posłom naszym, aby ze wszystkiemi zniosszy się województwy, możeli być i z senatem samym, przez uproszenie u J. kr. Mci praecario szli do J. kr. Mci i przez p. marszałka usilnie prosili, aby J. kr. Mć, jako pan chrześcijański radzić o nas chciał, pomniąc na świątobliwych przodków swoich, pod których reimentem kwitniąca zostawała et florens opibus ojczyzna nasza i jako do uspokojenia onej conatus swoje pilnie obrócił, tak i żeby taż ojczyzna w tak wielkich kosztach i spezach swoich nie odnosiła szkody, pomniąc i na to Jkr. Mć, że ruina ojczyzny naszej byłaby ruiną J. kr. Mci, ruina nas samych ruiną majestatu J. k. Mci. A stąd że zaraz, iż województwo nasze baczy to być z ostatniem wszytkiej rzptej jako niebespieczeństwem tak i zniszczeniem zaciągi wojska cudzoziemskiego, zarazem po upomnieniu się wakancyej, upraszać J. kr. Mci będą pp. posłowie, aby wojsko wszystko cudzoziemskie było abdankowane jako rajtarowie, piechota, dragonów zostawiwszy tylko niewiele i to nad którymi by oficerowie nie Niemcy byli, a urodzeni szlacheccy polscy. A jeżeliby też wojsko cudzoziemskie abdankowane nie było, aby wszyscy w zaciągach takowych zostawający pro hostibus patriae byli miani et perseąuendi iu vita et fortunis. Na miejsce tychże cudzoziemców wojska polskiego konnego przybrać a na miejsce piechoty niemieckiej aby piechota węgierska zaciągniona była, jako daleko wygodniejsza. Inaczej aby do zapłacenia wojska rzpta nie przystępowała urgebunt IchMć pp. posłowie nasi. 6. A skądże, iż to nie dobrze, kiedy armorum et mihtiae genera odmienione bywają, zlecamy IchMciora pp. posłom naszym, ut urgeant aby dawne genera militiae w ojczyźnie naszej i straszne przed tem nieprzyjacielowi każdemu reassumowane, to jest usarze z kopiami i petiorcy według dawnego zwyczaju żeby bywali. A że dla wielkiego rzptP j zniszczenia niepodobną widzimy, aby do nowych miało przychodzić zaciągów, przeto zlecamy Ich Mciom pp. posłom, aby na one nie pozwalali, to jednak wojsko, które na ten czas jest, aby in excubiis i w obozie zostawało absąue discommoditate privatorum. W czem wszytkiem około wojska i rzptej obrony mają się znosić ze wszystkimi stanami także i o podatkach, patrząc jednak na desolowane kraje nasze, aby podatków wielkich nie przynosili. 7. W płacy zaś wojskowej aby tak sobie postąpiono urgebunt IMć" pp. posłowie, to jest aby tym chorągwiom i regimentom, które z IMcią p. hetmanem na Ukrainę teraz nie chodziły albo nie doszły i jeszcze pozwijali chorągwie, lubo obwieszczone były, za tą ćwierć, którą to stracili na stanowiskach leżąc, nie płacono, ale facto calculo co tym wszystkim lub chorągwiom lub regimentom przychodziło, aby to wszystko, tym którzy chodzili z IMciami pp. hetmanami i podejmowali prace, dane było. A ta płaca za ćwierć darowną potrącona być mą. Których to chorągwi wszystkich, tak które chodziły jako i nie chodziły, aby regestr na sejmie przyszłym był podany od lMci p. hetmana urgebunt IchMć pp. posłowie nasi, tych jednak, którzy pozwijali chorągwie, aby na garle karano lub poruczników lub rotmistrzów urgebunt także pp. posłowie nasi. 8. Zabiegając dalszej rzptej obronie, jeśliby o pospolitem ruszeniu mówić przyszło, że to extremae vires reipublicae, jako najostrożaiej pp. posłowie pozwalać na nie będą in vim onego piechotę z łanów pozwolą a za pieniądze konnych ludzi aby zaciągać. Do takowej zaś expedycyej żeby duchowni należeli, w tem jednak jako statibus et ordinibus rzpltej będzie się zdało akkomodować się mają; toż pospolite ruszenie aby według dawnych praw było nie ekscypując nikogo i w porządku należytem. 9. Upominki tatarskie aby oddane były, urgebunt pp. posłowie; jeśliby z tymiż do zjednoczenia przyszło, co bardzo potrzebna praesentibus reipublicae malis być widzimy, aby tam J. kr. Mć residenta swego jako testem cnoty ich i życzliwości ku rzptej miał, proponować to będą pp. posłowie nasi. 10. Z wielką stanu naszego szlacheckiego nietylko opressyą ale prawie cardinalium iurium dzieje się tej rzptej wzruszeniem, że stanowiska i hiberny w dobrach dziedzicznych JM. p. hetman inaudito exemplo naznaczył, przez które to stanowiska wielkie zniewagi i uciąźenia ponosi stan szlachecki serio iniungimus IchMciom pp. posłom obstringendo fidem ich, aby antę omnia cum republica tota rekwirowali, cuius nutu te stanowiska naznaczone, tak że in praedam prawie ziemie województwa naszego poszły. Szkody zaś, które w dobrach ziemskich przez te hiberna i wybieranie łanowych stacyej i przez stanowiska w domach slacheckich są poczynione, któżkolwiek z obywatelów nagrody szkód a nie paenas criminales dochodzić zechce, aby z podatków przyszłych także miast naszych zapłatę według poprzysiężonych regestrów od pp. poborców otrzymał, co przyśli pp. poborcy według regestrów przez pp. poprzysiężonych ukrzywdzonym płacić mają a zaś skarb inter abiurata albo za gotowe przyjąć te regestra powinien będzie praecavebunt to IMcie pp. posłowie nasi i na żadne podatki aby nie pozwalali. Skarb zaś żeby w tem szkody nie miał, tedy teraz takowe regestra poprzysiężone skoro ukrzywdzeni do skarbu podadzą, aby w asygnacyej wytrącał ex stipendiis kożdej chorągwi sumę szkód ewinkowaną, salva jednak iure agendi zostawać ma pp. żołnierzom, jeżeliby którzy innocenter accusati byli. Gwardya J. kr. Mci iż wielkie szkody privatis stanu szlacheckiego a mianowicie w ekonomiej Samborskiej poczyniła, jako to IMci p. Jasienickierau, na którego violenter nastąpiono samego, przeto aby z nich sprawiedliwość J. kr. Mci uczynić kazał włożą się w to serio pp. posłowie nasi. 11. Z wielkim jako rozerwaniem tak też et cum dispendio kosztów dzieje się, że niektórzy IchMć nie kontentując się jedną chorągwią albo pułkiem, różnych sią chwytają i krzywdy wielkie czynią, upomnią się przeto tego pp. posłowie, aby tego więcej nie bywało i kto rotmistrzem niech swej chorągwi pilnuje, którą tylko jedną ma mieć, kto kapitanem swego kornetu, oraz aby i chorągwie i regimenty trzymać mieli tego nie pozwolą. 12. Wielkie i w tem rzptej dzieje się ubliżenie, że rotmistrze wziąwszy na zaciąg pieniądze lubo obersterowie całą niemal ćwierć na zaciąganiu lub też werbowaniu zwykli trawić, aby tedy takowym płaca nieszła, urgebunt pp. posłowie i służba nie poczynała się, tylko na dwie niedziele przed wyściem do obozu, co fidei et curae zlecamy IMci p. hetmanowi, aby takowych którzyby zmieszkiwali na sejm podawał in delatis. Więc aby towarzyszowi aby nie wolno było wypowiadać służbę, chyba aż w czwartej ćwierci służby swej. 12. Iż i nad prawo pospolite i ultra consensum universae reipublicae o zastawieniu funt-cameru gdańskiego obwieszcza nas instrukcya J. kr. Mci, przeto nie chcąc umniejszać prowentów do stołów J. kr. Mci należących, na takowe zastawę aby pp. posłowie nasi nie pozwalali IchMciom iniungimus i onym w tem limitatissimam dajemy potestatem. 14. Ztąd największą długu teraźniejszego rzptej województwo uznawa przyczynę, że wojsko w borgu zostawa, iż województwa swoich pewnych, którymby płacić miały, nie mają asygnowanych chorągwi; aby tedy rzpta więcej w dług nie zachodziła starać się mają IMć pp. posłowie nasi. 15. Aby wojsko wszytko na województwa rozdzielone było i onemu po województwach płacono, naznaczywszy ludzi do każdego województwa iuxta proportionem popatków w której ziemi albo województwie, a w tę liczbę wojska do płacy gwardya króla IMci nima się inkludować, której de proprio erario J. kr. Mć płacić ma. 16. Z wielką władzy IMci p. hetmana dzieje się diminucyą, że różne w wojsku zagęściły się iurysdykcye, jako to że cudzoziemcy insi inszy sąd swój i generałt mają, aby to legę cautum było, żeby sędzia wojskowy tak kryminały jak i ciyilia sądził i cokolwiek by się trafiło do sądu tak z cudzoziemskiego jako i polskiego wojska do jednej IMci p. hetmana i sędziego aby należało iurisdikcyei, w czem artykuł przeszły instrukcyej naszej iu toto reasumujemy. Gonstat nam to ex rationibus thesauri, że wielkie na extraordinalne wydatki, więc na ujmowania wojskowych sumy są wydane, przeto aby in futurum takowych wydatków nie było, praecavebunt pp. posłowie. 17. Iż to patuit województwu naszemu, że pan Ubald, lubo wszyscy pułkownicy i obersterowie pod Batowem fato cesserunt i od ręki pogańskich polegli, zasługi ich wszystkie pobrał, czego skarb na dwa miliony kładzie, przeto aby to wszytko rzptej się wróciło, urgebunt pp. posłowie nasi.' 18. Więc, że skarb wielki ziem naszych obywatelom constat, jako wielkie tak w dziedzicznych jako i króla JMci stojąc dobrach rajtarowie szkody poczynili, biorąc nad ustawy i wyciągając chleby, także krzywdy i szkody nieznośne czyniąc, przeto aby takowym płaca w skarbie zatrzymana była et post comprobationem ukrzywdzonym z zasług ich aby nagrodzono było, starać się mają o to serio IchMć pp. posłowie nasi. 19. Indolere i nad t?m niepomału musimy, iż taki wiele mając praw strony wybierania stacyej z dóbr króla JMci i rzpltej na to jednak nic nie bacząc pp. żołnierze te stacye ad libitum wybierają i wydawać sobie każą, co jest z ostatniem dóbr rzptej zniesieniem, przeto aby w to serio wezrała rzpta iniungimus pp. posłom i aby te chorągwie, które już chleby wybrały na zimę, onych teraz nie wybierali, przez uniwersał prętki J. kr. Mci praecavebunt pp. posłowie nasi. 20. A iż dotąd na szkody swoje, które żołnierz czyni, ukrzywdzony satisfakcyej mieć nie może, dlatego iż na rekognicye zasługi swoje wybiera, zaczem aby takowe rekognicye waloru odtąd nie miały i nikt się nie ważył na tayowe rekognicye dawać sub nullitate debiti et summae i takowych rekognicyej- żeby in rationibus skarbowi nie przyjmowano, praecavebunt pp. posłowie. 21. Ordynacyą mynicy jeśliby dla szczupłości czasu na tym sejmie być nie mogła, przeto tunc strony mynice negotium aby ad pacatiora reipublicae tempora zachowano było, zlecamy Ich Mciom pp. posłom. 22. Widząc, że w stanie rycerskim wszystko praesidium rzptej zawisło, które za oderwaniem dóbr ziemskich i transformacyą onych w duchowne ustawać i niszczeć musi, mając tedy wiadomość, jako siła dóbr ziemskich tak w województwie wołyńskiem jako i tu w ziemi naszej przemyskiej przez ś. p. JejMć panią wojewodzinę wileńską i inszych 00. Jezuitom jarosławskim i ostrogskim perpetua donatione jest zapisanych i od stanu szlacheckiego oddalonych, przez co służby rzptej znaczna ujma a kościołów Bożych obrona upadać musi, efficient to IchMć pp. posłowie nasi, aby te dobra alienowane znowu ad statum eąuestrem przywrócone były i zapisy skassowane per legem zostały, a na potem to cavebunt in perpetuum, aby żadne fundacye sine scitu et consensu ordinum regni dziać się nie mogły. 23. Wielkie stąd prawu pospolitemu i ziemie przemyskiej dzieje się praeiudicium, iż starostwo przemyskie ze wszystkich dóbr obnażone zostało a nawet i miasto samo jest cum turbatione obywatelów i sądów samych przeszkodą od zamku oderwane, skąd jako' in diversitate iurisdictionum sądów naszych securitas vacillare musi, tak też et in executione sprawiedliwości wielkie zachodzą impedimenta. Zabiegając tedy temu pp. posłowie nasi starać się mają, aby komisarze przez konstytucyą sejmu teraźniejszego obywatele tuteczni byli naznaczeni, którzyby to mieli daną sobie facultatem do uspokojenia eo nomine trudności także dla obwarowania prerogatyw i iurisdicyej na miasto extenendarum, także poprawy i obrony zamku wedle dawnych zwyczajów salvis proventibus tenutariorum ; więc *że cum indignitate dzieje się ziemie naszej, iż intraty do jurisdicyej należący z rąk tenutariorum brachium regale wyglądać musi, przeto ciż komisarze aby też intratę na dobrach tegoż starostwa należących pokazać i wydzielić aby potestatem mieli starać się mają pp. posłowie serio. 24. Częste od Ich Mciów pp. braciej religiej greckiej na kożdym prawie sejmiku instancye a takowe, które zwykły i same trudnić sejmiki wymagają to na nas, aby tandem władyctwo przemyskie według praw i wolności narodowi religiej greckiej służących uspokojone było, zlecamy przeto IchMciom pp. posłom, obowiązawszy onych fraterno amore prosić J. kr. Mci, aby w dalszą już nie puszczając prolongacyą, według objetnicy na szczęśliwej elekcyej swej i toties pp. posłom deklarowanej, władyctwo pnzemyskie totaliter uspokoić raczył, processy względem tego władyctwa in quocumque foro i na jakichkolwiek osobach illegitime otrzymane aby zniesione były; także komissye którekolwiek z kancellaryej J. kr. Mci wyszły aby do decyzyej J. kr. Mci zatrzymane były starać się mają pp. posłowie nasi. Ciż IchMć religiej greckiej, aby wolne używanie nabożeństwa swego wedle zwyczaju w Lublinie mieli postarają się ciż IchMć pp. posłowie. 25. Na urzędzie pisarza polnego co rzptej należy, snadnie koźdy coniicere może, a że na ten czas tenże urząd vacat dla wzięcia do więzienia IMci p. Sapiehy, przeto aby subdelegat na miejsce IMci per legem publicam był dany starać się mają IchMć pp. posłowie ; który to subdelegat aby był przysięgły i co ćwierć chorągwie popisowa! fideliter praecavebunt IchMć pp. posłowie. 26. Stosując się do instrukcyej J. kr. Mci o wysłuchaniu rachunków pp. poborców a wyrozumiawszy ex calculo lllorum, że jedni albo nie winni albo mało co, i to nie z samych siebie ale że miasta ekonomiej i insze libertacye sobie J. kr. Mci uprosiwszy onym podatków należytych nie wydali, z których exekucya propter inhibitionem przez mandaty J. kr. Mci trudna i niepodobna, tudzież że i od Żydów też podatki wybierać im nakazano dekretem przeszłym komisyej lwowskiej a wybrać ich od Żydów propter inopiam i dla świeżej plagi, którą przez ogień Pan Bóg na nich dopuścił tak iż funditus prawie pogorzeli, nie podobna, zlecamy przeto pp. posłom, ut ineant rationem cum republica i z IMcią p. podskarbim, aby wszystko to przyjęte było za gotowe tak względem miast hbertacyami się zasłaniających, jako leż względem Żydów, także i względem placów pustych w Przemyślu na różne klasztory i osoby duchowne pobranych, z których przed tem kontrybucye szły, kiedy simpla ziemi przemyskiej wedle skarbowej taryfy a) tak wiele wynosiła, i potrącono było, z tą deklaracyą, że jeżeli tego nie przyjmą, na żadne podatki pozwalać nie będą. 27. Potomkom zaś IMci p. Madalińskiego podczaszego wieluńskiego ponieważ śmierć zakroczyła, że nie mógł być przy ostatnich dekretach równo z inszymi pp. poborcami, aby cokolwiek przyjęto IMciom in defectis, toż i pomienionym potomkom IMci p. podczaszego, a że na dwie raty, które przed tem wybierał nic a nic z ekonomiej Samborskiej nie wziął, przeto aby to za gotowe przyjęte było, ponieważ te podatki musiałyby być z trudnością wybierane, starać się mają serio pp. posłowie nasi. 28- Ziemia zaś lwowska ponieważ in toto facit skarbowi i kwity od IMci p. podskarbiego otrzymała, aby totaliter uwolniona była i poborca tejże ziemie IMć p. Kołek dekretem komissyej lwowskiej aby nie był agrawowany ratione reiterationis iuramentorum jakoby nieprawnych, zlecamy IchMciom pp. posłom, in futurum zaś aby iuxta formam legitimam przysięgi te odprawowane były. 29. Ziemia także sanocka nie chcąc w niwczem deesse i zostać winną rzptej, czyniła exactam rationem przed deputaty naszymi z koła na to specifice deputowanymi z ziemie lwowskiej, przemyskiej i sanockiej, fide, honore wprzód IchMciów obowiązawszy, aby żadnego faworu nie pokazowali nikomu, a to dla uznania wiele simpla ziemie sanockiej uczyni, a nie mogąc tego z silu regestrów znaleść i kwitów antecedentium, aby według taryfy skarbowej miała tylko simpla poboru ziemie sanockiej uczynić, zlecamy tedy IchMciom pp. posłom, ut urgeant serio, iż kiedy według simple od pp. poborców przeszłych specifikowanej dosyć skarbowi uczynią pp. poborcy, od skarbu więcej inąuietowani nie byli, do czego -iż należy per constitutionem lMć p. Orzechowski podsędek sanocki, aby na tym sejmie kwit otrzymał zlecamy IchMciom pp. posłom naszym. Także i IMć p. Cebrowski wojski stryjski, aby nie według dekretu komisarskiego lwowskiego, ale według tejże simple płacił, a skoro dosyć uczyni, tedy równo z inszymi od dekretu et a paenis ma być wolen, bo taka simpla na ten czas się zgadzała z taryfą kiedy przy poborze furmanka chadzała. Do tegoż IMci p. Cebrowskiego, iż dana jest od skarbu asygnacya na trzy tysiące zł., które to pieniądze realiter na Krośnie i na inszych retentorach ukazuje, dlatego aby do tej asygnacyej wypłacenia nie był adstrictus i od skarbu agrawowany postarają się pp. posłowie. 30. A że ta ziemia przemyska dowodnych zrazu regestrów ad manus nie mogła być informata, jako wiele abiurata zasanskie uczynią, względem których dwanaście poborów była pozwoliła i do wybierania onych IMć p. Wojciecha Snopkowskiego laudo sejmiku tutecznego naznaczyła, teraz jednak ex autenticis regestris, porachowawszy się sama z sobą, doszła do tego, iż wszystkich abiurat zasańskich simpla nie wynosi więcej tylko 1225 cirtiter, co do trzydziestu poborów czterech rachując po półdziewięta na cztery raty wynosi 41550; te zaś dwanaście poborów, które IMć p. Snopkowski wybiera, daleko większą wynoszą sumę i już pokazuje się, że IMć p. Snopkowski więcej wydał, niżeli te zasanskie wynoszą abiurata, zlecamy tedy IchMciom pp. posłom naszym, aby na żadne podatki nie pozwalali, aż to, cośmy ultra dali w przyszłych podatk ich nam przyjęto będzie, o co my osobny rachunek z IMcią p. Snopkowskim będziem mieli i wolną sobie zostawujemy dyspozycyą. 31. Do tego iż sama konstytucya po ziemi przemyskiej z tej strony Zasania, na której Przemyśl leży, nie wyciągała więcej tylko po półdziesiąta poboru na ćwierć salvis abiuratis, nasi zaś IchMć pp. poborcy wydawali do skarbu po dziesiąci poborów, to jest po półtora pobora nadto na każdą ćwierć, przeto dojrzą tego IchMć pp. posłowie, aby tak to, co nad abiurata. zasanskie, jako też i co nad półdziesiąta pobora z drugiej strony Sanu wydaliśmy, z przyszłych podatków przyjęto nam i potrącono było. 32. Czynił przy tern w kole naszem kwerelę IMć p. Walenty Fredro poborca ziemie naszej przemyskiej, że jest agrawowany od skarbu przez asygnacyę wydaną do niego na zł. dziewiętnaście set, które on przy rachunkach na komissyej położył za gotowe, mianowicie u Żydów na simple zł. sto sześćdziesiąt) a Żydzi generalitera) wedle konstytucyej są uwolnieni, pod ten czas kiedy IMć p. Fredro wybierał pobory na mieście Prremyślu tak na cechach, których niemasz i rzemiosła nie robią, jako i domach, które pusto leżą po pierwszym ogniu przypadkowym, także i placach, na których kościoły i klasztory są postanowione a przychodziło z tego poboru pro simpla zł. 90 na sześć poborów zł. 540, na miastach zaś do ekonomiej należących, mianowicie Samborze, Soli, Starem Mieście zł. 2430, na mieście Drohobyczy zł. p. 824, z których miast i Żydów in summa uczyni zł. p. 4400, zaczemb) iż on dosyć uczynił skarbowi, lubo tak siła mając w retentach zapłacił swoimi pieniądzmi chcąc się uwolnić w skarbie, mają tedy pp. posłowie antę omnia starać się, aby kwit od IMci p. podskarbiego otrzymany był a tę residuitatem summy na miastach, to jest wytrąciwszy 1900 zł. skarbowi należące, te miasta nie zastawiając się żadnemi libertacyami zł. 2500 oddali JMci p. Fredrowi a in ąuantumby te libertacye sejm approbował, tedy z pierwszych podatków któreby uchwalone były na ziemię przemyską wprzód IMci p. Fredrowi aniżeli na insze potrzeby rzptej te podatki obrócone były. A że i p. Polański poborca ziemie sanockiej do dwunastu poborów obrany oddał do skarbu według assygnacyej IMci p. podskarbiego na chorągiew IMci p. wojewody sędomirskiego piętnaście tysięcy pięć set sześćdziesiąt i siedm zł. pieniędzy sześć, także na chorągiew a) generałem P. i T. b; P. ie w tein.