Nawet rozkazującego tonu w instrukcyach na sejmiki nie znoszono i gdy raz Władysław IV. postawił swe żądania w nieco bezwzględnej formie, żalił się sejmik że król przykremi słowy wyprawić raczył instrukcyę 4). Za króla Jana Kazimierza już nie tylko nie znoszono absolutnych rozkazów, ale jak wiemy, zerwano sejmik 1662 roku, gdy król samą tylko instrukcyę wyprawił do Wiśni, nie przedkładając jej przez posła5). Nie uniwersałami ale przez posła ma być obesłany sejmik, grożono królowi, chociaż jak to król wyjaśniał 6) zwyczaje kancelaryi nie były w zgodzie z temi życzeniami szlachty. Ale groźba sejmikujących, że takich prywatnych uniwersałów uznawać nie będziemy i na sejmiki zjeżdżać nie będziem "), świadczyła o naprężonych stosunkach sejmiku do króla. Lecz nie tylko z powodów formalnych objawiało się warowanie praw sejmikowych od przewagi króla i niezadowolnienie z rządów królewskich, ale też i z zarządzeń jego mających na cela wzmocnienie i spotężnienie obrony. Gdy w 1658 r. król wysłał był do województwa komendanta do pospolitego ruszenia nastąpiło oburzenie sejmiku z powodu „wbrew prawu rzptej wydanego nakazu, gdyż kasztelan jest wodzem pospolitego ruszenia" 8). Nawet w sprawie obrony niechciano dopuścić ingerencyi królewskiej i władz centra nych do ziemi. Toż i w ló69 r. zastrzeżono sobie w Wiśni9), że gdy łbrtyfikacyi Lwowa na tym sejmiku nia traktowano, tedy aby żadnymi uniwersałami nie była stanowioną
') Lauda I. Nr. 20!i art 8. s) Ib. Nr. 228 art. 62. ') Ib Nr 185 art. 1. cf. Nr. 151 art 40. Nr. 184 art. 68; Tom 11. Nr. 124 art. 129. *) Ib. Nr. 231 art. 5. ») Landa II. Nr. 183. °) Ib. Nr. 2«! art. 6. "i Ib. Nr 201 art 1. •) Ib. Nr. 144 art. 22. •) Ib. Nr. 154 art. 15.
XXIII
i żeby żadne pieniądze (wojewódzkie) ani z czopowego ani z akcyzy nie były na tę fortyfikacyą erogowane.
Zamysły restauracyjne Jana Kazimierza wcześnie dostrzegła szlachta i, jak niżej zaznaczymy, broniła się przeciwko nim, zwłaszcza przeciwko rwaniu sejmików, celowo prowadzonemu !) przez zwolenników królewskich. Stanął też sejmik w obronie liberum veto; uchwalono bowiem 1666 r., żeby domagano się konstytucyi, iż gdy po liberum veto poseł wynijdzie z izby poselskiej z protestacyą, już naówczas omnis actus cessare ma2). Wtedy też posłów swych tak bardzo związano z interesem ziemi lub województwa, iż chciano uchwały sejmowej, by poseł każdy składał przysięgę swemu województwu, której rotę też sformułowano3), a nadto żądano, by poseł nie był wybierany sejm po sejmie — oczywiście, aby w ten sposób utrudnić tronowi pozyskiwanie sobie stosunków wśród posłów.