Część 35

a) S. Winiarski. h) P. podczastwa in gremium sądu trybunalskiego przyjąć nie chcieli, przez co iustitia vim passa, powaga województwa naszego i reputacya IMci p. starosty deputata naszego, na którą in hac republica tam in sago quam in toga z młodości lat swoich zarabiał laesa. Zabiegając tedy temu, aby hoc praeiudicatum oppressionis nie poszło in seąuellam vigore praw o trybunale, na którym salus et integritas nas wszystkich należy, poprawę onego urgebunt pp. posłowie nasi w ten sposób. Naprzód, aby ci pp. deputaci, którzy będąc sługami rękodajnymi, śmieli to miejsce na przeszłym trybunale zasiadać przysięgą takową czynić, że nie jestem sługą ani jurgeltnikiem, spraw praktykować ani promowować będę, aby iustas periurii luant paenas. In posterum zaś aby pp. deputaci koronni koronni przysięgali rotą iuramentu w. księstwa litewskiego cum reassumptione paragrafu do tejże przysięgi należącego, że upominków żadnych ullo genere konferowanych od początku elekcyej swojej nec per se nec per subordinatas personas ani brał ani brać będzie, w jednanie żadne inter partes wdawać się ani przestrogi dawać będzie i że nikomu nie służy ani jurgeltu nie bierze. 35. A że propter commodum, które z grzywien pp. deputaci zwykli miewać iustitia szwankować często musi, i tam enormia crimina in peccuniarias mulctas obracają się, tedy starać się będą IMć pp. posłowie, aby te grzywny et poenae arbitrariae pieniężne, które sądowi należą szły do prowentu kwarcianego rzptej. salvam jednak partibus iniuriatis paenarum repetitionem zostawując. A pp. deputaci aby z tychże grzywien byli salariati każdy tysiącem zł., et quod reliąuum supererit aby do skarbu rzptej ut praemissum est szło. Decreta semel prolata aby więcej nie arrogował sobie trybunał relaxować abo in minorem redigere paenam, przez co debilitatur iustitia i powaga sądów upadać musi, a to co in vim legis stanęło było nullitatis wedle dawnego prawa o trybunale. A że trzy ziemie województwa naszego ruskiego ad conventum visnensem należące, że wszystkie województwa insze servitio bellico et contributionibus publicis praecedit, słuszna aby w preeminencyach promowowane było, żeby każda ziemia swego sędziego w trybunale in posterum mieć mogła, a to praecavendo indemnitati et innocentiae civium suorum, ażeby iniuratius IMć p. starosta przemyski, przez nieprzyjęcie do sessyej trybunalskiej niewinnie roku przeszłego, tern był ukontentowany, aby w przyszłym trybunale lubelskim per legem sejmu przyszłego jako deputat zasiadł in recompensam przeszłej podjętej konfuzyej starać się będą IMć p. posłowie w czem Gdem honorem et conscientiam IMciów obligamus. Wniosą i to, regestra aby nie były mieszane ale iuxta ordinationes antiąuas sądzone, jako to żołnierskie regestra siła spraw nienależytych temu regestrowi continent in se. Także aby ten specyalny regestr był zniesiony, który tamuje inne regestra, że województwa i w kilkanaście lat nieprzypadają i ukrzywdzony niemoże otrzymać sprawiedliwości. 36. Ażeby aeąualitas iudicum et personarum w tym sądzie była zachowana effieient pp. posłowie, aby duchowni tak jako saeculares post elapsum triennium byli na tę funkcyę obierani, oprócz tego gdyby kapituła, która nie miała sufficientem do takowej funkcyej trybunalskiej osób numerum a praesidentia duchowych nie z jednej kapituły zawsze dependentii i jakoby quandam haereditatem miała, ale żeby elekcya praesidenta była taka, jako i marszałka trybunalskiego, per vota na potem ustanowiona. Więc że i to intercedit w izbie trybuualskiej, iż duchowni mieszają się między wota w sprawach świeckich, praecavebunt pp. posłowie, aby nie bywali IMć przy tych sądach w izbie gdy saeculares sprawy sądzą się, tylko iuxta praeseriptum legis przy taktach a swoich duchownych. Regestr mixiti fori, że tak nie sporo sądzony bywa, przez co retardatur święta sprawiedliwość, instabunt pp. posłowie, aby sądzony ten regestr był etiam absentia unius vel duorum IMciów pp. deputatów duchownych non obstante i żeby do samego skończenia trybunału IMć duchowni te regestra nie odjeżdżając po świętym Bartłomieju sądzili. 37. Zlecamy to IMciom pp. posłom naszym, aby się o to starali, żeby wszystkie praetensiones i difTerentiae, które inter Romanam ecclesiam, Unitos et Disunitos zachodzą i zachodziły w ruskiem województwie, cale i nieodwłocznie przez powagę J, kr. Mci p. n. m. i interposycyą całej rzptej były decydowane i uspokojone na tymże przyszłym sejmie i żeby bez uspokojenia tych pretensyi do nas nie powracali, w czem fidem honorem et conscientiam pp. posłów naszych obligujemy. Kondemnaty które na różnych osobach względem władyctwa przemyskiego otrzymane, aby in quantum integritas legis et consensus partium intercesserit, zniesione były, starać się będą. 38. Dobra ecclesiastica rithus graeci, które trzymają incapaces plebei, aby pro vacantibus rozdane były, więc i o grunt do monasteru krechowieckiego należący, aby komissya przez sąd J. kr. Mci decydowana była oraz i pretensya monasteru ławrowskiego z prawa osądzona była instabunt pp. posłowie. 39. Mennica tak szelężna jak i złotowych ortów aby zniesiona była instabunt pp. posłowie, ażeby inna dobrej monety otworzona była procurabunt pp. posłowie, jednak pilno się sytają, czemu tak długo i po różnych miejscach te mennice są przedłużone nad pozwolenie rzptej, tego mincarze exactissimas rationes dać rzptej powinni będą. Także i Gdańszczanie, którzy wiedząc o takowej podobne w Olandy ;j minnicy w małej cenie tam biorąc te orty tu do Korony tej wielkie sumy wprowadzili i samiż takową minnicę w Gdańsku snąć mieli, dent rationes i niech nagradzają takową szkodę przez zniesioną monetę złą. Także authores wniesienia wołoskich pieniędzy inąuirantur pilno od naszych pp. posłów. I Tymph, tak długo bijąc orty złotowe, że nie wypłacił dotąd assygnacyej skarbowych i to co per contractum objecał rzptej non praestitit, aby był sądzony i że srebra z Korony powykupował i na pieniądze poprzebijał. A orty złotowe jakie mają być in posterum, pretium aby na sejmie deklarowano, hoc praecustodito, aby ta deklaracya w rok po sejmie nie prędzej wagę miała. 40. Zamki rzpltej że tak znacznie wszędzie upadły i wszystkie ich municye że in ruinam poszły, dzieje się to exorbitancyą widomą przeciwko prawu pospolitemu i konstytucyej anni millesimi sexcentesimi septimi sub titulo o municyach napisanej, prosić przeto pp. posłowie J. kr. Mci p. n. m. gorąco będą, aby to in debitam executionem przywieść raczył i przywilejów donatariis niekazał wydawać a tylko his conditionibus, jako w tejże konstytucyej opisano jest, a przeciwko pp. podskarbiemu koronnemu, jeżeliby ab hinc temu non attenderet prawu z swojej należącemu funkcyej założyć debitam paenam. 41. Także i miasta Lwów, Przemyśl i sanocki zamek, Krosno, Biecz i inne pograniczne aby opatrzone były proponent to pp. posłowie. Osobliwie jednak miasto Lwów, jako antemurale przeciwko wszystkim nieprzyjacielskim insultom obnażone w praesidium, na ostatek i wały miejskie ruinę wielką w sobie mają, aby i praesidium to miasto miało i na reparacyą wałów koszt był obmyślony. Które to praesidium w zamku lwowskim ma mieć swoją konstytucyą, a ten iż pusty teraz zostaje znacznie się rujnuje i studnia, która kilka tysięcy kosztowała zawalać się poczyna, przeto omnino nasi pp. posłowie procurabunt, aby zabieżano dalszemu upadkowi tego zamku, i ten komendant slachcic, który tam praesidio zamku tego będzie przestrzegał i jako przeciwko nieprzyjacielskim impetom tak i wnętrznym miasta tego zamięszaniom, jako to teraz niedawno cum caede wielu Żydów stało się, zabiegał i pilną na to miał superintendencyą. Miasto jednak Lwów aby od tego praesidium nie było uciążone i wsi miejskie, które przez częste przechody żołnierskie spustoszone nie mogą wydołać powinnościom miejskim, cavebunt pp. posłowie i owszem wniosą intercessią do J. kr. Mci i rzptej pp. posłowie, aby miastu Lwowu za koszty na przyjmowanie i wyprawę posłów, którzy bardzo często i gęsto na Lwów przechodzą i przez te czasy na kilkadziesiąt tysięcy zadłużywszy się na takowe expensa wyłożyli, odnieśli od J. kr. Mci i rzptej dyskrecyą i rekompenzę, a na potem ten koszt na przyjmowanie posłów, który więcej niż po ośmi tysięcy na rok wynosi z ceł koronnych był postanowiony i żeby przy tak ciężkich publicznych expensach w tem posiłkowani być mogli. Aby monopolia przez Szotów wniesione towarów wołoskich zabronione były i zabierać ich pozwolenie mistu Lwowu dane prosić będą. Więc i o dług który ma miasto Lwów w skarbie rzptej na ukontentowanie wojska w roku tysiąc sześć set pięćdziesiątym i dziewiątym podczas komissyej wydanej zł. 100.000, aby był tandem wypłacony będą wnosić IMć pp. posłowie. Tego jednak przestrzegać będą, aby przywileje nowe Lwowu dane, niebyły aprobowane na tym sejmie i sztukowe węzłowe zniesione było. 42. A uważając ingruentiam periculorum et in casu eorundem securitatem publicam na który nie tylko miastu Lwowu lecz całej rzptej a mianowicie pp. obywatelom ziemie lwowskiej multum interest, tedy instabunt IMć pp. posłowie do J. kr. Mci i rzptej aby pobory, które na sejmie da Pan Bóg przyszłym uchwalone będą a od miasta cum eius attinentiis wszelkich jurisdikcyej są płacić winne, obróciły się na fortyfikacyą tegoż miasta Lwowa, którą sine intermissione tempore contributionis venientis pp. mieszczanie de integro wydać powinni, a to za wiadomością IMciów pp. komisarzów legę ordinatorum, do rąk tego, kto będzie sejmikiem relacyjnym naznaczony. In casu contraventionis pp. mieszczanie lub w ziemstwie lub w grodzie sprawić się powinni ex termino tacto peremptorio sine appellatione. A executio in bonis eorum tam in fundo civili quam terrestri ma być uczyniona. Praecavebunt jednak pp. posłowie, aby ta suma ex contributionibus cnritatis proveniens, była w skarbie poborach pro soluto przyjęta. 43. Ruina zamku przemyskiego, którego poprawa należy księciu IMci kasztelanowi wileńskiemu, dozór zaś i ordynacya restauracyej z dekretu J. kr. Mci p. staroście przemyskiemu, iż tak znaczna jest, iż nietylko nieprzyjacielowi z tej pogranicznej fortecy bronić się rzecz podobna, jakośmy po te czasy następującym bronili się i odpór dawali nieprzyjaciołom wszystkim, ale w krótkim czasie locus tylko apparebit ubi Troia fuit. Dla tegoż iniungimus to pp. posłom naszym, aby komissyą na tym sejmie wyprawili, któraby desolacyą i spustoszenie tego uznawszy, sufficientem sumptum na poprawę de proventibus starostwa tegoż obmyślili. A inaczej jeżeliby nam tę fortecę tak potrzebną z podatków naszych restaurować przyjęto, niech nam ten sumpt potrąci skarb a u tego repetat, u koko de iure competierit, co dexteritati et curae IMciów pp. posłów naszych zleciwszy officium ich obligatum mieć chcemy. 44. Daremna wywodzić jako wiele nietylko ku pożytkowi privatorum commerciorum, gdy się przez pocztę miasto jedno z drugiem wcześnie znosić może (tudzież passionatis w trybunalskich sprawach, gdyby mieli co tydniowe awizowanie od swoich patronów) aby dla uwiadomienia in publicis o wszelkich progresach wojennych i niebespieczeństwach od którychkolwiek granic na ojczyznę napadających i dla zabieżenia temu wczesnego, należy na tem ojczyźniei gdyby wszyscy cives beneficio chociaż pieszej poczty co tygodnia wiedzieć o wszystkiem mogli, prawdziwe czasem ingruentia niebespieczeń9twa sejmowemi nie mianując nowinami. Przetoż inibunt modos IMć pp. posłowie nasi ze wszystką poselską izbą, jakoby na kształt poczty chociaż pieszej co tygodnia kursorowie postanowieni być mogli, to jest w Kamieńcu, we Lwowie, Przemyślu, Krakowie, Lublinie, Warszawie, Piotrkowie, Poznaniu, Grodnie, Wilnie, acz niektóre z tych pomienionych miast mają już postanowione poczty, ale że się z drugiemi miastami poczta z pocztą nie wiąże, ex approbatione teraźniejszego sejmu aby IMcie pp. posłowie przynieśli na relacyjne sejmiki plenariam potestatem ordynowania w swoich pomienionych miastach jeżeli nie konnej poczty to przynajmniej pieszej kursoryej. Securitatem zaraz tejże poczty sub paena mille marcarum ad cuiusvis instantiam in foro quovis na wiolatory et interceptores litterarum na tymże sejmie anticipative opatrzywszy i nad to mianowawszy dzień pewny w tygodniu, aby condictamen jednostajnie po wszystkich miastach było, dla uchodzenia myłki, kiedy wychodzić będzie poczta, co serio pp. posłom iniungitur. 45. Lubo niemałe w tem rzptej upatrujemy szczęście, że coraz nowych i lepszych przyczyniać możem powtórzonymi sejmami swobód i prawa, ale oraz wiąże się przy tem wielkie impedimentum do traktowania spraw potocznych, kiedy crescenti in immensum legum volumine multitudine onych obruimura), przetoż życząc, aby minore compendio ojczyste mogliśmy mieć prawa, adlaborabunt IMcie pp. posłowie, proponowawszy in facie reipublicae, aby naznaczone były z skarbu koronnego kilka tysięcy na koszt skribentów i drukarniej do rąk pewnych osób, które sposobniejsze będą się mogły znaleść i wiadomsze spraw koronnych, że tak statut dawny, i wszystkie konstytucye per suas materias et titulos incertum legum codicem będą zebrane quam brevissimo compendio, byle vis legis swojemi okolicznościami wyrażona być mogła, to jest leges universalis status et comitiales w osobne wolumen, trybunału zaś tykające się i wszystkich naszych subselliorum sprawy osobnym także ut comprehendatur volumine, co gdy a) obiieimur S.