AT THE
UNUERSITY OF TORONTO PRESS
AKTA
GRODZKIE I ZIEMSKIE
T. XXI.
LAUDA SEJMIKOWE
fil
AKTA
GRODZKIE I ZIEMSKIE
W SKUTEK FUNDACYI
śp. Aleksandra tir. Stadnickiego
WYDANE STARANIEM
GALICYJSKIEGO WYDZIAŁU KRAJOWEGO.
TOM XXI.
WE LWOWIE.
GŁÓWNY SKŁAD W KSIĘGARNI SEYFARTHA I CZAJKOWSKIEGO. Z DRUKARNI E. WINIARZA WE UYOWIE.
LAUDA SEJMIKOWE
Lauda wiszeńskie 1648—1673 r.
OPEACOWAŁ
ANTONI PROCHASKA.
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
LWÓW 1911.
PRZEDMOWA.
Wzrost życia sejmikowego w pierwszym i drugim okresie. Wykazy ilości sejmików w obu okresach. Wnioski Przedstawienie graficzne wzrostu seimiku. Wnioski.
Przedstawienie graficzne wzrostu sejmiku. Wnioski.
• ając podać ogólne wskazówki o ważności materyału sejmikowego zebranego |c w tym tomie, pochodzącego z lat 1648—1673, należy najprzód podnieść,
że okres objęty wskazanymi latami jest okresem największego wzrostu życia sejmikowego w całej rzptej. Sejmik wiszeński nie pozostaje w tyłach tego rozwoju, przeciwnie on wzrasta w siły, potęgę i znaczenie może bardziej aniżeli w innych ziemiach — a w każdym razie idzie równo z najpotężniejszemi ziemiami Małopolski.
W przedmowie do poprzedniego tomu wskazano na źródła tego wzrostu życia sejmikowego. Dążenie szlachty do uchwycenia najwyższego sądownictwa a wnet potem i władzy, przy sprzyjających temu dążeniu bezkrólewiach a temsamem licznych konfederacyach generalnych i partykularnych, przy poparciu tych dążeń przez możnych podówczas dysydentów, uwieńczone było w znacznej części skutkiem, co było podstawą wzrostu życia sejmikowego. Z ustanowieniem trybunału powstał sejmik deputacki, rychło potem relacyjny, dla odebrania sprawozdania od posłów sejmikowych z ich czynności na sejmie, względnie do uchwalenia wziętych do sejmiku poborów. Działalność sejmiku powiększa się przez powstanie skarbu wojewódzkiego, na skutek obioru zarządców tego skarbu, szafaizów. Nadto rośnie sejmik w szerz przez decentralizacyę i nie mogąc na generalnem zebraniu w Wiśni załatwić mnożących się czynności, odsyła je do załatwienia partykularnym zebraniom czyli sejmikom we Lwowie, Przemyślu, Sanoku. Siłę wzrostu hamuje jeszcze blask potęgi króla i senatu. W szczególności król
z przysługującego mu prawa zwoływania sejmików czyni użytek tamujący wzrastające niepomiernie życie sejmikowe, w czem popierają go senatorowie i dygnitarze województwa.
Podczas gdy okres 1572 — 1648 r. jest okresem wzrostu sejmiku hamowanego przez potęgę królewską — okres z lat 1648 — 1673, nietylko że nie wykazuje wybitniejszych znamion tego hamowania, ale nadto ujawnia znamiona wzrostu nietylko w siłę, co się objawia wzrostem ilości sejmików, ale także i przez decentralizacyę sejmiku generalnego, zastąpionego w razie potrzeby przez partykularne sejmiki ziemskie: lwowskie, sanockie i przemyskie. Liczba sejmików jest też niepomiernie wielką w stosunku do poprzedniego okresu. Bo gdy w okresie pierwszym obejmującym 75 lat liczyliśmy tylko 103 zebrań sejmikowych, w okresie drugim 26 lat obejmującym liczymy 140 sejmików, czyli że liczba ich wię:ej aniżeli w dwójnasób się zwiększyła.
Dla łatwiejszego przeglądu tego wzrostu sejmiku podajemy dwie tabele. Mamy w nich zestawienie sejmików w porządku lat, jak po sobie następowały, z oznaczeniem w którem miejscu każdy z nich się odbywał i z podaniem ogólnej ilości sejmików w każdym roku. Pierwsza tabela odnosi się do okresu pierwszego, druga do drugiego:
Wykaz sejmików z lat 1572—1647.
L&ta
Wiśnia
Lwów
Przemyśl
Sanok
Inne miejsca
Ilość sejmików do przeniesienia
VII
Lata
Wiśnia
Lwów
Przemyśl
Sanok
Inne miejsca
Ilość sejmików z przeniesienia do przeniesienia
VIII
Lata
Wiśnia
Lwów
Przemyśl
Sanok
Inne miejsca
Ilość sejmików z przeniesienia do przeniesienia
Lata
Wiśnia
Lwów
Przemyśl
Sanok lane miejsca
Ilość sejmików z przeniesienia
Razem
Wykaz sejmików z lat 1648—1673.