Część 39

milionach złożonych informować się mogła na sejmikach relationis, do czego należeć mają i te dwadzieścia poborów w roku przyszłym z dóbr króla lMcia) i duchownych wydane czyli wyciśnione. A interim nim nam te rationes z skarbu nie będą excussae, aby na kwit p. podskarbiemu nie pozwalali pp. posłowie serio inhibemus, więc że i na przeszły kwit protestacye zaszły, aby to intimowali rzptej pp. posłowie iniungimus i oraz cum lota republica inwalidowali go, ut subsit nullitati. 37. Kwarta tak wielu konstitucyej warowana, iż non constat reipublicae jako się obraca i jaka jej kwota, przeto strictissimam urgebunt z niej ciż pp. posłowie z p. podskarbiego rationem i rachunki także z niej na sejmiki przyszłe relacyjne przywiozą. Ad meliorem investigationem et liquidationem, żeby każdemu województwu regestr starostw i wsi tudzież wszystkich dzierżaw w temże województwie leżących skądkolwiek provenit, aby także na sejmiki relacyjne od skarbu przysłane były retenta et percepta roku każdego procurabunt pp. posłowie. Tam zaś na sejmie cayebunt legę nova, aby nikt nie uchylał się od wypłacenia pomienionej kwoty ale płacił one według danych konstytucyej in toto, tak jako dawno, żeby sobie zasług nikt nią nie wytrącał, ale ją in toto dawno do skarbu oddawał i poty pp. posłowie na podatki nie pozwolą, póki taż kwota do dawnej kluby nie wróci się i na wojsko nie będzie obrócona. 38. Iż zaś przez świeżą lustracyę znaczną aukcyę kwarta ordinarium reipublicae praesidium wzięła, której to przyczynienie, aby toti pateat reipublicae i numerus wojska kwar Rannego ad proportionem jej ordinowany był, naprzód IMcie pp. posłowie, nim ad tractanda reipublicae negotia przystąpią, seriam od IMci p. podskarbiego koronnego przez deputatów z izby poselskiej ex communi consensu izby non per suffragia IMci p. podskarbiego naznaczonych odbiorą rationem i też aukcyej ąuotam na sejmiki relacyjne także od skarbu rzptej exigent. A że pisarze skarbowi, kwarcianni koronni, według świeżych lustracyej expediowanych i auctionem jej upominają się oddania kwarty a tenutariis mianowicie u tych, którzy adracyunkową wypłacali, tedy in ąuantum by tenutarius przez tę aukcyę et ealamitatem temporum kwoty tej w czasie zwyczajnym nie oddał, tedy in decursu anni eiusdem sine quibusvis depactationibus et paenis od siebie pretendowanych one odebrać i kwit dać powinni byli ciż pisarze a za przeszłe lata według dawnej kwoty, którą tenutarius płacił przed świeżą lustracyą kontentował się skarb i nie aggrawował indebite tenutarios, uzurpując sobie za przeszłe lata płacenie według świeżych lustracyi, które praeiudicium legę speciale avertere panowie posłowie a tenutariis starać się mają. 39. O też kwartę, że są prawa dawne a osobliwie anni millesimi ąuingentessimi sexagesimi noni, potem millesirni sexcentesimi decimi tertii, aby nigdzie indziej jeno ad praesidia ordinaria, to jest żołnierza kwarcianego obracała się, a to za dispozycyą pisarza polnego koronnego, do którego ma ją skarb oddawać przeto, aby to prawo zachowane było zle* camy pp. posłom. Za wiadomością jednak to ma być IMci p. hetmana w. koronnego, z którym conferre p. pisarz będzie powinien, tak jednak, ż«by nigdzie indziej tylko na wojska kwarcianne nie na insze extraordynacyjne wydatki wydawana była idque sub paena peculatus iisdem naconstitutionibus interposita. 40. Wojska zaś kwarcianego, aby certus numerus i poczty prawdziwe tak do boju tako i zapłaty były pewne, zachowując w tem konstytucyą anni millesirni sexcentesimi vigesimi primi, aby piechoty co miesiąc a konne wojsko co ćwierć pan pisarz polny koronny popisowa!, także secundum constitutionem anni millesirni sexcentesimi decimi sexti i o działach kwarcianych wiedział, aby tedy prawo to in suo esse zostawało strictius obwarują pp. posłowie. Armaty koronnej imię w artyleryą obrócone iż coraz w większe rzptą zawodzi ciężary, jako o defektach onej i teraz z instrukcyej J. kr. Mci i p. magistra artyleryej zrozumieliśmy, przeto zlecamy pp. posłom, aby expostulowali z tymże panem starszym, armaty czemu gdy się do rzptej odwołuje też armatę i prochy in civile bellum wypsował a nie raczej in futuros reipublicae casus zachował. Dawnym tedy zwyczajem instabunt pp. posłowie, aby jako cały rząd wojsk wszelkich bezszkodliwych dywizyi mało reipublicae praktykowanych pod jednego hetmana władzą zostawał, tak i armata dawnym trybem do tejże hetmańskiej należała direkcyej i tak odebrawszy słuszny rachunek od p. magistra armaty, dziai i rynsztunków wszelakich i municyi percept także wszystkich, cale to w dyspozycyą IMci p. hetmanowi oddać, a wydzieliwszy z tej kwarty, która na tęż armatę currebat żeby retineri mogła choć non in tanto apparatu, co supererit obrócić na wojsko et ad utriusque proportionem ordinować, albo obiedwie kwarcie obróciwszy na wojsko upraszać J. kr. Mci, aby ex primis vacantibus starostwo z znaczną intratą a choć i dwoje obrócić et conferre na pomienioną armatę raczył, czem wielkie lavamen J. kr. Mć rzptej uczyni. 41. Więc oraz gdy ta ratio agitabitur względem armaty, spytać się gdzie się armata podziała pod Cudnowem wzięta, gdzie ta, która po Szwedach została w Toruniu i na inszych miejscach i czy rzptej ad usus, czy ad usus cessit privatos pilnie ci, którzy do tych rachunków będą deputowani ut inąuirant pp. posłowie przypomnią. Regestra także pp. Grodzickich obudwu i p. Wulfa żeby produkowane były wiele po nich tejże bellicae oeconomiae zostało i jeśli teraz in intego jest. 42. Do ordynacyej deklaracyej podatków na zapłatę wojsku generaliter borgowemu potrzebnych, gdy rzpta przystępować będzie, nie dadzą żadnej deklaracyej pp. posłowie, aż conferrent cum ordinibus, żeby na kupców koronnych, którzy ważyli się in oppressionem privatorum pretia rerum tak wysoko wynieść, że in triplo korespondują dawnej cenie, impositum było, aby ćwierć jedne według likwidacyej całemu wojsku a drugą Żydzi do wszystkiej Koronie sub confiscatione wszelakich towarów zapłacili, to im warowawszy, że gdy pomienione dwie ćwierci tak kupcy jako i Żydzi zapłacą, już od donatywy kupieckiej i od pogłównego przez dwie lecie, aby wolni zostawali, co ad communem eonsensum jednak rzptej zostawujemy. 43. Tymże Żydom prawem opisać czem handlować mają, żeby chrześcianom handlów et victus rationej nie odejmowali. Szoci także ponieważ nad zakazanie prawa pospolitego passim do Węgier po wina jeżdżą i monopolium sobie kupiectwa winnego cum praeiudicio privatorum czynią, o coby konfiskacyą słusznie zasłużyli, tedy in vim mulctae aby sto tysięcy z osobna na potrzebę rzptej zapłacili, a na potem prawem obostrzyć, żeby winem nie handlowali sub paenis et confiscatione. 44. Podczas zaś jarmarków główniejszych sądy grodzkie żeby się odprawowały gdzieby kupcy pretia podwyższający mogli convenirl Kurfirsta IMć brandenburskiego ') życzymy legatione a republica obesłać, aby długu swego do szczęśliwych rzptej czasów chciał poczekać. Wprzód jednak spytać et inire rationem z rezydentami kurfirsta IMci, wiele już ad rationem długu tego powziął kurfirszt IMć, osobliwie z Elbląga, Ornety, Warmiej, a jeżeliby tak było jako fama fert, że Brunsberg opanował, toćby już wypłaciła się ta suma kurfirstowi IMci z Brunsberga samego. A z tejże okazyej cło wodne na tenże dług od rzptej orJinowane gdzie się podziało spytają się pp. posłowie, bo snąć privati się z tego raczej zbogacili, długu nic nie upłaciwszy, strictissima tedy tego ut exigatur ratio, instent pp. posłowie, ponieważ też nie małe przez exaktorów cła tego przez całe dwie lecie działy się depaktacye. 45. Książęciu IMci kurlandzkiemu względem pretensyi od niego wniesionych też deklarować, że ad praesens satisfacere rzpta nie może, z kancelaryą zaś expostulować, czemu admittunt rzeczy takowe et onerant pod niedostatek teraźniejszy rzptą takowemi instaneyami. 46. Od ściany węgierskiej, że się nie małe zagęściły wiolencye i swawoleństwa od poddanych a osobliwie, że najeżdżają i nachodzą domy szlacheckie, zabijają okrutnie, co się kilkom braci w tym czasie stało w ziemi : sanockiej, i jeszcze co większa, gdy dla sprawiedliwości tam obywatele ziem naszych jeżdżą, miasto sprawiedliwości zniewagi, kontempty i niebezpieczeństwa ponoszą, upraszać tedy będą pp. posłowie J. kr. Mci, aby expostulował z cesarzem IMcią względem tych to wiolencyej, ażeby sprawiedliwość, lubo to per commissiones, choć i te do skutku nie przychodzą, lubo per aliąuam aliam viam odnosić mogli obywatele ziem naszych. 47. Deputacye na sejmach lubo się rzptej nie nadają, jeśliby jednak bez nich obejść się nie mogło, tedy aby byli iurati, do czegokolwiek naznaczeni będą, praecavebunt pp. posłowie i żeby nie byli electi ad marszałka, ale od całej izby et per consensum onej.