Dążenia sejmiku do ujęcia nobilitowania w swe ręce odnoszą zwycięstwo na sejmie, jak to widać z postanowień sejmowych z lat ckresu trzeciego, ale jeszcze bardzo bliskich okresowi objętemu niniejszym tomem. Postanowił bowiem sejm w 1676 r. by odtąd do szlachectwa i do indigenatu nie przyjmowano, jeżeliby starający się poprzód na sejmiku przedsejmowym z tern się nie odezwali i instancyi posłów ziemskich za sobą nie mieli. Postanowiono też, by tych z nowej szlachty, którzy mimo zlecenia króla i hetmana weszli in volumen legum, zostawić in mspenso, a tych, którzy są przez króla i hetmana rekomendowani, regestr ma król przysłać na sejmiki.
I na przykładzie co do nobilitacyi widzimy wzrost władzy sejmiku, jego znaczenia i jego zwycięstwo w walce z królem i organami centralnymi. Nie odbyła się tedy ewolucya bez walk ; sejmik wprawdzie nie występuje nigdzie rewolucyjnie, niemniej jednak walczy o swoje przywileje o rozwój bwój z organami centralnymi a nawet z królem.
Ewolucya wzrostu sejmikowego nie była jednak prawidłową. Symptomatem choroby sejmiku, były owe częste zrywania sejmików, podobnie jak symptomatem słabości rzptej było zrywanie sejmów. Podamy tylko wybitniejsze przykłady tego zrywania sejmików. I tak 1661 r. niemiało województwo posłów na sejmie dla zerwanego sejmiku3). I następnego roku rozerwano sejmik przedsejmowy w Wiśni i to dla tego tylko, że król posła umyślnego na sejmik nie przysłał4). Wyjątkowo król naznaczył drugi sejmik, a taksamo gdy we wrześniu tegoż jeszcze roku zerwano sejmik pozwolił zwołać pod koniec miesiąca drugi celem wy dania Petent podatkowych 5j- Także we dwa lata później 1664 r. zerwano sejmik deputacki, na którym miano porządek także około czopowego postanowić6), i proszono króla o zwołanie drugiego na co król pozwolił7), gdzie też uczyniono porządek około koniecznych na rzptę podatków.
Rwanie to sejmików było epizodem walki pomiędzy dążącym"] do reform co do ustroju rzptej królem a szlachtą, odsuwającą te dążenia. Spostrzegła się też szlachta, że rwanie odbywało się ex industria practicabili, i że w ten sposób woje-
') Nr. 224 art. 51. {' Nr. 293 art. 11. ') Nr. 172 art. 2. ł) Nr. 183 art 1. *) Nr. 191 art. 1. •) Nr. 205. ') Nr. 807.
XXVIII
wództwa były usuwane od sejmu, Aby temu zapobiedz daje sejmik wiszeński instrukcyę posłom swoim w Wiśni 28. września 1666 r. obranym, że jeśliby teraz którego województwa nie było posłów, nie mają przystępować do konkluzyi sejmowych, tylko ia vim praeparationis, pókiby zerwane sejmiki inszym uniwersałem J. kr. Mci nie były reasumowane i posłowie accersiti. Dodają jednak, że gdyby uniwersał był denegowany, natenczas senator pierwszy albo succedaneus ma mieć moc złożenia sejmiku, co»sequenter podkomorzy i następujący po nim urzędnicy. Projekt szlachty nie przyszedł do skutku, niemniej jednak daje on świadectwo o jej dążeniach.