Równocześnie rozwinęła się inna praktyka, na wzór owego oddawania do załatwienia spraw nie cierpiących zwłoki w czasie bezkrólewia sądowi kapturowemu. Rozwinęła się bowiem instytucya stale co roku urzędująca, załatwiająca wszystkie sprawy skarbu dotyczące, kontrolę podatków, i t. p , a była nią instytucya sądów fiskalnych. Poczęto temu ciału z wyboru szlachty pochodzącemu polecać do załatwienia pewne sprawy ziemskie, rychłego wymagające załatwienia. W taki sposób sąd skarbowy ziemski, w każdej ziemi fungujący, staje się instytucya wyręczającą sejmiki a raczej sejmikiem, gdyż zapadają na nim uchwały zarówno jak i na sejmiku i oczywiście przy udziale szlachty 3A Ale rozwój ten należy już do trzeciego okresu wspomnieliśmy o nim tutaj, gdyż wziął on początek w drugim okresie i musi być uważany nietylko jako objaw wzrostu życia sejmikowego ale i decentralizacyi serniku.
Należy nam jeszcze rzucić okiem na stosunek sejmiku do miast, które jak wiemy w okresie tym odznaczyły się wielką miłością ojczyzny, poświęceniem i bohaterstwem.
III.
Stosunek sejmiku do mieszczan. Inne momenta działań sejmikowych. Charakterystyka.
Niemożna twierdzić aby sojmik wiszeński nie rozwijał opieki nad miastami, jakkolwiek one nie zawsze jej sobie życzyły, a miasto Lwów jak w roku 1648 z 03trą występował krytyką zarządzeń sejmiku wiszeńskiego4). Natomiast sejmik, lubo wołał o zasłonienie miast od ucisku5), lubo oddawał hołd mieszczanom i nazywał obronę Lwowa od Kozaków i Tatarów słynną1'), jednakże jako przedstawiciel ziemi zajmował w obec gospodarki miejskiej równie krytyczue stanowisko, jakie miasta względem niego zajmowały. Niektóre dochody, jak np. czopowe, oddane było ziemiom na obronę ziemską Czopowe to z miasta Lwowa, wynoszące znaczną kwotę, oderwane było od sejmiku i \ rzyłączoue do miasta, celem umocnienia miejskich fortyfikacyi.
') Ob. Nr. 7, 9, 10, 18, 20, 23, 250, 251, 257, 258; załatwiano tam sprawy obrony od zbójców, zarządzano, milicyą powiatową, zaciągano pożyczki. Jj Ob. Nr. 145, 231, 320. 3) Ob. Nr 203, 230, 238. *) Zubrzyck'
Kronika m. Lwowa s. 294. *j Nr. 151 art. 106. •) Nr. 144 art. 63.
Już w roku 1655 sarka na to zarządzenie sejmu sejmik wiszeński i twierdzi, że ponieważ tej fortyfikacji miasta nie widać, niechaj czopowe od dyspozycyi mieszczan wróci się do sejmiku 1). Sarkano też, że mieszczanie poupraszali sobie od króla jakieś potwierdzenia przywilejów nie produkowanych na sejmiku2); toż gdy sejmik chciał wzmocnić presidium miejskie w r. 1657. oświadczyli mieszczanie przez swych deputowanych na sejmiku, że im nie potrzeba innych ludzi na presidium, a jeżeliby była potrzeba, będziem mieli lud swój domowy miejski3).