1. My rady dygnitarze urzędnicy i rycerstwo województwa ziem ruskich zjechawszy się do Wiśni na sejmik pro die vigesima ąuinta Junii według naznaczonego czasu od IMci księdza arcybiskupa gnieźnieńskiego prymasa ojczyzny naszej *) przed konwokacyą warszawską pod ten nietylko żałosny czas osierociałej ojczyzny naszej, za ześciem z świata tego ś. p. króla IMci Władysława Czwartego, którego sit anima in benedictionibus, ale też i srodze niebespieczny przez stratę wojsk rzptej i zgubę obudwu Ich Mciow pp. hetmanów za zdradą i podniesieniem buntów Zaporowskich Kozaków, którzy przyłączywszy kilkadziesiąt tysięcy Tatarów do siebie na wojsko nastąpili, zgodnie obraliśmy z pośrodka siebie Ich Mciow pp. posłów naszych na tę konwokacyę z ziemie lwowskiej IMć p. Hieronima z Tęczyna Osolińskiego starostę żydaczowskiego, IMó p. Piotra Ozgę pisarza ziemskiego lwowskiego; z ziemie przemyskiej WIMć p. Mikołaja z Żurowa Daniłowicza podstolego koronnego, IMć p. Franciszka Dubrowskiego podkomorzego przemyskiego ; z ziemie sanockiej: IMć p. Jana Adama ze Zmigroda na Lesku Stadnickiego podkomorzego sanockiego, IMć p. Bazylego Jaworskiego, którym to za spoiną zgodą naszą zleciliśmy naprzód żeby podziękowali IMci księdzu arcybiskupowi gnieźnieńskiemu i inszym Ich Mciom pp. senatorom na ten czas przy IMci będącym, iż IMć ex senatus consulto konwokacyą nam tę mora non iterposita złożyć raczył, na którą Ich Mć pp. posłowie nasi na początku tej konwokacyej stawić się mają i żeby się ta konwokacyą pro exigentia temporis et periculi jako naprędzej a nadalej do dwóch niedziel odprawić mogła. Namówiwszy to wszystko na tej konwokacyej cokolwiek by należało do naprawienia wolności swobód i praw naszych i o inszych exorbitancyach przyszłemu da Bóg królowi IMci z artykułami inszymi proponendis, jednak nie in vim praeparationis, zachowując to do przyszłej da Bóg elekcyej, na której każdemu szlachcicowi i najmniejszej kondycyej będącemu jako do mianowania pana tak też i coby mu się zdało wolno będzie przymawiać się równo z inszymi według dawnych praw, gdyż na tern zawisła basis et tundamentum libertatum nostrarum. 2. Podziękować mają i tym wszystkim Ich Mciom, którzy in tanto periculo krajów naszych ad restingvendum hunc ignem lubo to ex publico aerario lub ex privato peculio securitatem owym krajom periculis obnoxiis i bliższym będącym z ochoty swej i miłości braterskiej nie żałując zdrowia i dostatków swoich znaczny poczet ludzi wojennych namówiwszy poratowanie obmyślili, nie czekając czasu sejmików. Przy którem podziękowaniu strzeż Boże periculum jakiego na tamte kraje eandem prompitudinem z ochoty i miłości braterskiej naszej Ich Mciom ofiarować mają IMć pp. posłowie nasi. 3. Elekcya przyszłego da Bóg pana ma być namówiona jako i pierwsza w sześć niedziel albo też, iż wszyscy do tego aktu należą, jeżeliby sam w owych krajach to niebespieczeństwo nie uspokoiło do tego czasu, tak żeby sam przyszło zostawać tym Ich Mciom, którzy do uskromienia tych niebespieczeństw częścią z ochoty częścią też z naznaczonych sobie urzędów reimentować musieli, żeby tantisper ta elekcya odłożona była, pókiby się jeśli nie totaliter przynamniej ex magna parte to niebespieczeństwo nie uspokoiło. Na której elekcyej aby cudzoziemców żadnych nie było okrom posłów zlecamy pp. posłom naszym. A około miejsca tej elekcyej znosić się będą pp. posłowie nasi z inszymi Ich Mciami, aby tam było gdzie necessitas periculi ukaże. Na którą elekcya żeby sine strepitu armorum zjeżdżali się bez chorągwi zlecamy pp. posłom naszym, gdyż potrzebniejsi będą ludzie zaciągnieni i te chorągwie na uskromienie zawziętej swawoli ukraińskiej aniżeli na elekcyę, gdzie libera vox każdemu ma być. 4. Tempore interregni praesentis ponieważ wszystkie proventa za konsenzem Rzpltej królom panom naszym konferowane tejże rzptvj naszej należą, przeto wszystkie cła tak morskie jako i ziemne nie wyjmując i pilawskiego, funtcd gdański i elblióski, myta, żupy i ekonomie i wszystkie insze proventa skarbowi królewskiemu rależące i intraty ex vacantibus capitaneatibus et tenutis, które teraz vacant i podczas interregni vucabunt zlecamy to pp. posłom naszym, gdyż lego życzymy, aby te wzwyż mianowane proventus tak mensae regiae należące jako vacantie obrócone na potrzebę Rzptej dotąd były, póki da Bóg przyszły król nowo koronowany nie będzie. A iż sami widzimy rzecz niepodobną, aby IMć p. podskarbi przez tak krótki czas miał liczbę swoją doskonale uweryfikować na tej konwokacyej, tedy zlecamy pp. posłom naszym, aby ten calculus taki był dla informowania tylko Rzptej, a sama werifikacya będzie da Bóg IMć p. podskarbi na przyszłej elekcyi przez pisarzów skarbowych powinien uczynić. 5. Siła pod ten czas interregni na opatrzeniu zamków ukrainnych w województwie naszem [należy], jako Lwowa, Przemyśla, Sanoka, przeto aby ex aerario publico opatrzona ich securitas jako najlepiej była, dojrzą tego pp. posłowie nasi, a żeby IchMć pp. starostowie ukrainni na zamkach swoich zawsze rezydowali według dawnych praw o tem napisanych ostrzedz tego mają. Przy tem domówią się i tego pp. posłowie nasi, aby przyszły da Bóg król IMć zgodnie i wolnymi głosy obrany, to in pactis conventis z przeszłymi królami mamy, aby zamków certum numerum ukrainnych ufortyfikował i aby była specifikacya tych zamków. 6. Ad internam securitatem rzptej rzecz być potrzebną upatrujemy, żeby wszystkie simultates, rankory, odia i zaścia inter cives, tak te, które za żywota ś. p. króla IMci były, jako i te, któreby pod ten czas interregni przypadły, autoritate tej konwokacyej ułagodzone i umórz ino były, gdyż jeśli kiedy tedy w tym razie i niebezpieczeństwie ojczyzna zgody i spóinej miłości po nas wszystkich potrzebuje. Dla tego uprzejmie życzymy, aby też pax inter dissidentes de religione jako najbespieezniej najwarowniej zachowana była. A iż pp. bracia religiej greckiej skarżyli się jako na przeszłych sejmikach i walnych sejmach tak i teraz o wielkie praeiudicia swoje, które cierpią w wolnościach i przywilejach swoich i w odjęciu niektórych beneficiorum, zlecamy pp. posłom naszym, iżby to obwarowali sufTicientissime, żeby już religia grecka we wszystkich exorbitancyach i pretensyach swoich upokojona była. 7. Księgi i akta wszystkie w Koronie, które są otwarte za uniwersałem IMci księdza arcybiskupa gnieźnieńskiego, aby suura robur et valorem miały, a które nie są aby authoritate tej konwokacyej otworzone były a to dla zapisów i ekstraktów. Księgi przytem tak ziemskie jako i grodzkie aby otworzone były, jedoak gJzieby starosta nie wjechał na starostwo i przysięgi nie odprawił, aby żadnych suscept nie czyniono, tylko estrakty danych zapisów i dekretów wyjmowano w tych grodach. 8. Lauda wszystkie prywatne ziem lwowskiej, przemyskiej i sanockiej aby aprobowane były, a iż laudum ziemie lwowskiej postanowili sobie obywatele ziemi lwowskiej wprzód antę incidentiam tego sejmiku propter securitatem tych niebezpieczeństw i dla pohamowania domowej swawoli, tedy go takiej wagi mieć chcemy, jakoby tu wespół na tymże sejmiku postanowione było, gdyż to z ochoty swojej i potrzeby wielkiej uczynili Ich Moście. 9. Pacta conventa aby ze wszystkimi naszymi sąsiady zachowane i zatrzymane były rzecz jest słuszna, w czem aby się IMć ksiądz arcybiskup jako primas authoritate stanów na konwokacyej zgromadzonych ozwał wszytkim sąsiadom, z którymi jeno sąsiedztwo i pakta zachodzą, rzecz słuszną widzimy. 10. Konwokacya przeszła warszawska podczas interregni i kaptur warszawski na tejże konwokacyej po śmierci ś. p. Zygmunta trzeciego aby in toto de verbo ad verbum reasumowany był, absąue ulla interpretatione et declaratione i żeby to in volumen legum wpisano było zlecamy pp. posłom naszym. 11. Securitatem tych niebezpiecznych czasów taką mają nam przynieść pp. posłowie na dalsze czasy, jaka była obmyślona na ekspedycyą pruską in anno millesimo sexcentesimo trigesimo ąuinto, sposobem województw poznańskiego i kaliskiego. A jeżeliby pospolite ruszenie zdało się być potrzebne, tedy zniosszy się inszymi IchMciami pozwolić na nie mają IchMć pp. posłowie nasi, według zgody wszystkich. 12. A jeżeliby do podatków w Rzptej przyszło, tedy pp. posłowie nasi sumę dwojgu podymnemu korespondującą, albo też jaka będzie wszystkich zgoda pozwolą, okrom tych teraźniejszych subsidia, których my sobie namówili et in privato nostro laudo opisali, jako to ziemia lwowska usarzów sto, kozaków dwieście, piechoty dwieście, naznaczywszy rotmistrze usarski WIMcię p. Mikołaja hrabię na Ostrorogu podczaszego koronnego, kozackim zaś IMć p. Stanisława Kowalskiego stolnika lwowskiego i IMć p. Kołka a piechocie IMć p. Jana Czermińskiego. W ziemi przemyskiej tymże sposobem i także wiele ludzi, naznaczywszy rotmistrzów usarskiej chorągwi IMci p. Jana z Pleszowic Fredra sędziego ziemie przemyskiej, w kozackich zaś IMć p. Mikołaja Gzuryła i IMć p. Marcina Magdaleńskiego a piechocie IMć p. Alexandra Siecińskiego. W sanockiej ziemi półtórasta koni kozaków, naznaczywszy rotmistrza IMć p. Andrzeja Pobydzińskiego a tych wszystkich chorągwi dalichmy zwierzchność WIMć p. podczaszemu koronnemu jako pułkownikowi. 13. Ponieważ niedosyć się stało tym punktom, które in pactis conventis poddalichmy byli ś. p. królowi IMci Władysławowi Czwarłemu, tedy się mają starać się o to pp. posłowie usilnie nasi, aby to wszystko co na przeszłej elekcyej namówione było i co w inszych konfederacyach dawnych i kapturach starych i świeżo przeszłych napisano było, in realem executionem przyszło, w czem by kolwiek exorbitancya była, a mianowicie in distributiva iustitia, w której maxime exorbitatum est, bo nią niev według praw in pactis conrentis opisanych, ale przez korrupcye plus offerentium, fawory, respekty^ nie tylko aetate et discretione vigentibus ale i nieznającym tej rzptej rozdając szafowano, przyczynić tedy rozumie województwo także ten punkt do przysięgi dawniejszej króla IMci w prawie opisanej, że hunc panem bene meritorum nie za upominkami i podarkami ani z faworu albo respektu jakiego szafować będzie tymi wakancyami, ale według tego, jako jest in pactis conventis opisano. A iż się to dzieje z promocyej pp. pieczętarzów, tedy i Ich Miom pp. pieczętarzom do ich dawnej przysięgi takaż przysięga przyłączona aby była de verbo ad verbum, starać się będą o to pp. posłowie. 14. I to za rzecz słuszną i potrzebną rozumie być województwo nasze, aby w tejże przysiędze króla IMci dawnej dołożono i ten punkt, że w pokojach i na dworach swoich cudzoziemców chować nie będzie a pogotow ani consilia inire z onymi, ani też do postronnych panów w poselstwach ich posyłać będzie, co serio Ich Miom pp. posłom zlecamy. 15. Disciplina militaris jako jest potrzebna do wojennych ekspedycyej wiadomo dobrze każdemu, zaczem lubo o niej siła konstylucyi jest surowo napisanych, jednakże na to mniej dbają żołnierze, jako w wyciąganiu stacyej tak też i w przechodzeniu wielkie krzywdy i exakcye niezwyczajne ludziom ubogim czynią, gdzie prawie niebiosa gemitus pauperum przebija a stąd po tern i vindicta na wojsko zwykła subseąui. Tedy Ich Mć pp. posłowie nasi mają inire modum, zniosszy się tak z Ich Mciami pp. senatorami jako i z Ich Miami pp. posłami, aby już jako w żołdzie tak i w stacyach była certa quota namówiona a na transgressores legis et constitutionis severior paena naznaczona ma być, mianowicie na tych, którzy w ciągnieniu odbiegają od chorągwi po różnych wsiach i miasteczkach wyciągając pieniężne stacye, lubo tam stać nigdy nie myślą, gdyż w tem wielka szkoda i uciążenie stąd szlachta i poddani ich mają, bo jednym się odkupiwszy drudzy zaś z chorągwią przychodzą. A tak żeby nad dwie chorągwie więcej nie przechodząc w jednej majętności stać się nie ważyli, pod winami w prawie opisanemi i te dzierżawy, w których stanowiska i leże swoje żołnierz ma, wolne od przechodzących wojsk zostawali. A że to należy ad disciplinam militarem, żeby rotmistrze przy chorągwiach mieszkali, tedy i to zlecamy pp. posłom naszym, aby pod czas wojny mianowicie w obozach zawsze przy swoich chorągwiach mieszkali, exceptis legitimis causis et vera infirmitate, czego obojga iustis documentis dowieść mają. A któryby temu dosyć nie czynił napomniony raz ma być karany potem winą taką, która się teraz ma namówić na tej konwokacyej. A jeżeliby przyszło do zaciągów cudzoziemskich wojsk, tedy mają providere Ich Mć pp. posłowie nasi, aby cudzoziemskiego wojska liczba dobrze mniejsza była niżeli polskiego. 16. W tak nagłem niebezpieczeństwie słuszna rzecz jest, aby książę IMć brandeburski kurfirszt1) oświadczył w tej mierze miłość przeciwko ojczyźnie naszej jako feudatarius tej rzptej, wniosą tedy prośbę.
Część 1
strona 31/713