') Ib. Nr. 201 art. 21 i Nr. 204 art. 19 2) Ib. 204 art. 19. •) Taksamo 1636 r. ob. Nr. 200 art. 35. *) Ib. Nr. 204 art. 29. 5J Ib. Nr. 209 art. 44 «) Ib. Nr. 212 art. 22. ') Ib. 227 art. 21. 8) Lauda H. Nr. 37 art. 29. ») Ib. Nr. 224 art. 9 i 208 art. 34. i°) Ib. Nr. 272 art. 62.
XXVI
Papara i Nazaraki starali się 1662 r. o szlachectwo, żąda sejmik wiszeński, że jeżeli ci chcą gaudere łiłulo nobUitatis niech zapłacą po 30.000 na wojsko *). Taksamo w 1669 r. uchwala sejmik dać Pinocemu szlachectwo, jeżeli da fundusz na zapłatę pretensji hanowi tatarskiemu2). Co bardziej sejmik domaga się 1655 r. gdy Dziboniego przypuszczono do szlachectwa, że ponieważ tenże nie uczynił tego, do czego się zobowiązał, aby jego nobilitacya i przypuszczenie do indigenatu było annihilowane a taksamo i innym 3).
Natomiast ograniczenia praw obdarzonych indigenatem lub nobilitacya, pierwszych do lat 10, drugich do 20 niezdolnych do obejmowania starostw i urzędów, miały na celu nie tyle dobro rzptej, jak raczej były objawem walki z królem, mogącym tych nowicyuszów pozyskać darowizną lub urzędem do swego obozu. I tak niezawodnie miano dobro rzptej na oku, gdy się domagano w 1660 r., by zagraniczni lubo do indigenatu przypuszczeni nie zakupowali dóbr rzptej sine consensu generali^). Również pobudki ogólne dobro uwzględniające towarzyszyły sejmikowi, gdy się domagano w 1666 r. by szlachta nowa nie trudniła się handlami we Lwowie wbrew przywilejom szlechectwa i ku szkodzie miasta nie płacąc myt i nie ponosząc ciężarów miejskich5). Niemożna też odmówić przymiotu słuszności żądaniu w tymże czasie powtarzanemu, by scarłabelli według konstytucyi 1626 r. przyszłe podatki rzptej uiszczali ; lecz jeżeli dodawano, by ci, którzy in primo gradu dignitates et praerogativas stanowi szlachty przysługujących otrzymali, żeby ci podatki in decuplo płacili6), to zaznaczyć należy, że żądanie takie uwłaczało pojęciom równego dla wszystkich obowiązku podatkowania, niemniej jak i zaszczyconym po raz pierwszy jakąś prerogatywą wyłącznie szlachcie służącą. Jeżeli jednak skonstatować i tutaj można, że przecież miano na oku zwiększenie dochodu rzptej od świeżo obdarowanego jakiemś starostwem, to z drugiej strony widzimy dość wyraźnie, że i na tern polu paraliżowano władzę królewską. Mianowicie występowano stanowczo przeciwko obdarowywaniom prerogatywami szlachectwa świeżo nobilitowanych, lub też świeżo do indigenatu przypuszczonych. I tak w 1666 r. domagano się, by Deboiemu, który będąc extraneus niedawno indigenat otrzymał, wzbroniono nadanej przez króla kasztelanii sanockiej 7). We dwa lata później gani sejmik obyczaj dopraszania się o urzędy przez świeżo nobilitowanych i postanawia, by Hadziewicz, łowczym mianowany, stracił urząd, a łowczym pozostał Jerzy Grochowski. Wprawdzie zasłania się sejmik konstytucyą, usuwającą nową szlachtę od urzędów i prerogatyw aż do trzeciego pokolenia8), ale gdy uwzględnimy walkę szlachty przeciwko królowi, musimy i tu dojrzeć, że ostrze uchwał skierowane było przeciwko władzy królewskiej a na korzyść sejmiku. Sfusznem natomiast jest wyróżnianie pomiędzy szlachtą nową tycb, którzy krwią nabyli szlachectwo od tych, którzy na innej drodze je otrzymali. Szczególniej potępiano sposób otrzymywania szlachectwa na drodze kupna i domagano się, aby
») Nr. 184 art. 50. «) Ibid. Nr. 151 art. 24, 27. », Ib. Nr. 76 art. 41. 4) Nr. 166 art. 13. ») Ibidem Nr. 22* ML 189. «) Nr. 213 art. 22. ') Nr. 224 art. 50. •) Ib. Nr. 243 art. 42.
xx vn ci, którzy pokupiwszy szlachectwa, poupraszawszy Bobie urzędy, jeszcze ważyli się pałrimonium reipublicae t. j. dobra rzptej s<>bie upra«zać, per primlegiu et tztru scitum reipublicae, ut reponant prwilegia J). Dlatego też zrozumiałem jest żądanie sejmiku w 1672 r. 2) aby szlachta nowa, która non merilorio sangmne do pregatywy stanu szlacheckiego przyszła, na teraźniejszą wojnę stosownie do ilości dóbr stawiła żołnierza. Natomiast polecono dopomódz do szlachectwa tym, którzy krwią je sobie zasługują. Toteż i sejm w 1685 r. postanawia, by świeżo nobilitowani po 3 konie na 3 kompanie stawili, ci zaś, którzy krwią je sobie zdobyli, nie mają być do tego pociągani.