czony. Szło o żołnierza łanowego, ale prócz uchwał dotyczących i podatkowych, zapadło nadto wiele innych, dotyczących porządku i bezpieczeństwa ziemi Dnia 10 czerwca odbywają się sejmiki w Przemyślu i Sanoku, jako egzekucyjne w stosunku do sejmiku majowego na którymto naznaczono termin popisu żołnierza łanowego. Na sejmikach tych po popisie odbytych 10. czerwca zapadają całkiem samoistne uchwały w sprawie obrony ziemskiej. Tak sejmik wziąwszy od sejmu moc uchwalenia obrony, przekazuje ją sobie na przyszłość, rozdzielając zakres obiony i sposób jej na ziemie, słowem rozwija poruczony sobie zakres działania. Sprawa obrony wdziera się do wszystkich ogółem sejmików, w tym drugim okresie sejmikowania od 1648 r. począwszy, tak dalece, że niemasz sejmiku, na którymby nad nią nie radzono Okazowania czyli popisy szlachty, na których, na skutek przestróg króla i sejmowych konstytucyi, nie wolno było żadnych obrad czynić 1), teraz coraz bardziej zamieniają się w gwarne sejmiki, czego dowody mamy w naszym zbiorze2). Łatwo zrozumieć że w latach Beresteczka, Batohu, Żwańca sprawa obrony ziemskiej należała do najpilniejszych i że ona właśnie wpływała najbardziej na rozwój zakresu działalności sejmikowej. Sejmiki coraz bardziej tracą swój charakter obrad jednemu służących aktowi i nieraz stwierdzić można, że tylko nazwa sejmiku pozostała, podczas gdy cały tok obradowań zaprzeczał tej nazwie. Na poselskim sejmiku 19. maja 1654 r. zapadają uchwały dotyczące presidium Przemyśla, sądownictwa na zbójców i złoczyńców ; na deputackim 1659 r. zapada uchwała z uwolnieniem Przemyśla od podatków; w tymże roku Sanoczanie mieli sobie bezpieczeństwo ziemi uchwalić, ale wśród 25 artykułów laudum czytamy uchwały dotyczące czopowego, egzekucyi poborów i tp. słowem spraw stojących w dalekim związku ze sprawami dotyczącemi bezpieczeństwa publicznego 3). W taki sposób sejmiki ziemskie bez względu na nazwę icb, coraz bardziej stają się podobne do sejmu, którego obraz zmniejszony przedstawiają; obrady toczą się na nich, jak na sejmie, o wszystkich ogółem potrzebach zi mskich.
Na tenże czas przypada uzurpowanie sobie przez sejmik władzy przysługującej dotychczas sejmowi i królowi a mianowicie składania sejmiku. Nie działo się to na drodze łamania praw i konstytucyi uświęconych wiekami. Przeciwnie — widzimy dowodnie, że same władze wojewódzkie, z konieczności przyznają sejmikowi władzę zwołania drugiego sejmiku. I tak zerwał się 1668 r. sejmik w Wisui 4), żołnierzowi jednak koniecznie trzeba zapłacić zasłużone. Pozostali na sejmiku uchwalają pod przewodnictwem wojewody zjazd we Lwowie celem uchwalenia zapłaty chorągwiom, a ziemianie sanoccy i przemyscy na swoich zebraniach uchwalają nadto pobory. Dodać należy, że sam wojewoda podpisał laudum zerwanego sejmiku a temsamem przyznał sejmikowi moc zwołania zebrań, mających na celu uskutecznić to, czego sejmik dla zerwania nie zdołał uczynić5). Nic dziwnego, że sam sejmik pokusił się i to wcześniej jeszcze o uchwałę złożenia sejmiku. Czytamy bowiem w laudum wiszeńskiem z 7
') Por. tom I. Nr. 119 art. 2. 2) Ob. poniżej Nr. ii art. 1, Nr. 2il art. 1, 18 Nr. 242 art. 1, Nr. 2*3 art, 57, Nr. 255 art. 4, Nr. 261 art. 1. 3) Nr. 157. <) Nr. 252; 353, 256. 5) Ob. Nr. 240.
latego 1€67 r. *) że wprawdzie król złożył sejm, ale przy rozbieżanych umysłach niepewna rzecz, czy dojdzie, więc reasumując laudum ostatnie co do pospolitego ruszenia i popisów składają sobie sejmik na 4 kwietnia. Także i sejmik wiszeński z 6 października 1671 r. złożony był z sejmiku poprzedniego 2). Nie na drodze przewrotu lec* ewolucyi, przy dziwnie sprzyjających wzrostowi okolicznościach, urasta sejmik w sejm, biorąc na się jego prerogatywy. Wybitny przykład takiego zastąpienia sejmu przez sejmik mamy w uchwale wspomnianego sejmiku majowego 1668 r. pod Lwowem odbytego na popisie9), gdzie z powodu zerwania sejmu uchwalono pobory. Tak samo na sejmiku w Wiśni tegoż roku 1668 r. uchwalono podatki, gdyż podczas abdykacyi króla mogłyby zajść niebezpieczeństwa.