Część 39

się te dobra do miast przywróciły. 55. Fortece i miasta Wielkopolskie a nawet częstochowski klasztor,"patrimonium Najświętszej Panny, inaudito exemplo praesidiis osadzone są i cudzoziemcom albo nowoprzypuszczonym do rzptej zwierzone komendantom, opowiedzą w tem żal nieznośny narodu całego nietylko województwa naszego J. kr. Mci, ponieważ sami jesteśmy i powinne być praesidia panom swoim najwierniejsze. Niżeli tedy do początku sejmu przyjdzie, antę omnia pp. posłowie nasi upomnią się tego przez p. marszałka swego, aby te praesidia wszystkie niezwyczajne przez wydanie ex nunc uniwersałów J. kr. Mci sprowadzone i pod władzą pp. hetmanów koronnych odesłane na obronę granic jako są postanowione były. Ponieważ te praesidia jako są nieznośne et probro wolnemu narodowi naszemu, tak i łagodne J. kr. Mci interturbare muszą panowanie i diffidencyom, które J. kr. Mć ojcowsko tollere usiłuje, zostają wielką okazyą; kto zaś byJ autor takowej niezwyczajnej exorbitancyej impositionis tych praesidiorum serio o to IMcie pp. posłowie pytać się będą. 56. Daremna wywodzić jako wielo nietylko ku pożytkowi priratorum commerciorum, gdy się przez pocztę miasto jedno z drugiem wcześnie znosić może, tudzież passionatis w trybunalskich sprawach, gdyby mieli tydniowe awizowanie od swoich patronów, ale dla uwiadomienia in publicis o wszelkich progresach wojennych i niebespieczeństwach na ojczyznę napadających, należy na tem, gdyby wszyscy beneficio chociaż pieszej poczty często wiedzieć o wszystkiem mogli, prawdziwe czasem ingruentia niebezpieczeństwa sejmowemi nie mianując nowinami, przetoż inibunt modos IMcie pp. posłowie nasi ze wszystką poselską izbą, jakoby na kształt poczty chociaż piesi kursorowie postanowieni być mogli, to jest w Kamieńcu, Lwowie, Przemyślu, Krakowie, Lublinie, Warszawie, Piotrkowie, Poznaniu, Grodnie, Wilnie, acz niektóre z tych pomienionych miast mają już postanowione poczty, ale że się z drugiemi miastami poczta z pocztą niewiąże, ex approbatione teraźniejszego sejmu, aby IMcie pp. posłowie przynieśli na relacyjne sejmiki plenariam potestatem ordynowania w swoich pomienionych miastach, jeżeli nie konnej poczty przynajmniej pieszej kursoryej, lubo z czopowego lubo skąd inąd koszt na to obmyślając. Securitatem tejże poczty sub paena mille marcarum ad cuiusvis instantiam in foro quoris na violatorów et interceptores iiterarum, na tymże sejmie anticipative opatrzywszy i nad to mianowawszy dzień pewny w tygodniu, aby condictamen jednostajne po wszystkich miastach było dla uchodzenia myłki kiedy wychodzić będzie poczta, co serio IMciom pp. posłom iniungitur. 57. Piekielną krzywdę z ubliżeniem sprawiedliwości świętej cum derogatione et oppressione prawa pospolitego cierpi starostwo jurydyczne przemyskie lak obszerne, które popularitate et accessione do skarbu prowentu rzptej nec non latifundiis jedneż województwa adaequat a wiele ich superat, per avulsionem dóbr od jurydyki i takie srogie ogołocenie, że i jednego chłopa, któryby bramę zamknął niema, z którego przed tem w różnych oblężeniach od tak wielu nieprzyjaciół odpór miasto brało, przez co zamek upadł in tantum, że i wrotny sine periculo vitae a) ob imminentem codziennie ruinam mieszkać nie może, sądy grodzkie penitus ustały, bo ob periculum vitae aditus do niego impossibilis, jako to w niedawnych czasach siła obywatelów idących do sądowej izby oberwawszy się z budynkiem potłukło się, ut ex protestationibus et actionibus intentatis et decretis o to latis jaśnie onych patet, zaboje, mordy, najazdy w ziemi impune aguntur, executio nulla ob'enervationem brachii regalis swawoleństwo coercentis, a kiedy jeszcze ab ipsis avulsionem bonorum tenutariis i ich administratorów codziennie incommoda, impetitiones, insultus, pienie i disgustus następują i na wymyślne akcye brachium regale przychodzi, jako to ex tot criminibus praeiu* dicatis et variis inter tenutarios et brachium regele constat iudicatis, obligamus tedy IMciów pp. posłów fide, honore et conscientia iurata, aby upomniawszy inter vacantia restitutiouem dóbr od starostwa sądowego przemyskiego po śmierci sławnej pamięci IMci p. Daniłowicza podskarbiego koronnego starosty przemyskiego oderwanych i dedukowawszy, że dobra jurydycznego starostwa księstwo Ich Mcie iure uxorio trzymać nie mogą, nie wprzód na jakiekolwiek podatki rzplej po zwalali, aż dobra te oderwane in integrum do iurydyki ex nunc oddane i przyłączone będą. Zamek także przemyski, którego naprawa księstwu IMciom sub privatione capitaneatus nakazana, animadversio zaś i ordynacya tego budynku p. staroście iniuncta, aby de perceptis proventibus naprawić byli powinni, do czego i komisarzów naznaczamy. Cavebunt przy tem pp. posłowie legę publica, aby post sera fata teraźniejszego IMci p. starosty iurydycznego przemyskiego starostwo przemyskie terrigenae ziemi przemyskiej król IMć konferował. 58. Lubo rezydencye IMciów pp. senatorów jako są potrzebne tak według prawa odprawować się mają, iż jednak dla przechodzącego wojska i krążących jak umyślnie po wszystkich majętnościach naszych chorągwi wszyscy jesteśmy w naszem województwie w dobrach naszych ścieśnieni, także IMć p. kasztelan lwowski1) ponosząc w dobrach swoich toż uciążenie, jeśliby dla tej przeszkody niewcześnie zjechał na rezydencyą, dojrzą tego IMć pp. posłowie nasi, aby to IMci nic nie szkodziło jako ex summa legalitate w domu zatrzymanemu. 59. Constat to wszytkiej rzptej jako dobra ziemskie per calamitates publicas są zniszczone i intrata z nich tak ad ferenda onera reipublicae jako i na wypłacenie wyderkafów wystarczyć nie może. Conferent tedy pp. posłowie nasi z IMciami księżą biskupami, jakoby per respectum zniszczenia pospolitego ulga stanowi slacheckiemu być mogła w wypłaceniu wyderkaffów tak zatrzymanych jako i przyszłych, póki jakiekolwiek rzptej nie nastąpi uspokojenie; toż się i o miastach ma rozumieć. 60. Greckiej religiej negotiura względem władyctwa przemyskiego, iż dotąd sejmików naszych trudnić nie przestawa, instabunt przeto pp. posłowie serio, aby tandem J. kr. Mć sprawę tę uspokoić raczył i priscam sejmików naszych przywrócił tranquillitatem. 61. O dziesięciny i meszne forum dawne do ziemstwa, pp. duchowni zaś ad officia sua iż nas pociągają, pfzeto żeby reassumowana o tem konstytucya była zlecamy pp. posłom i dekreta, jeśliby jakie in eodem foro zaszły, aby subsint nullitati. 62. Pp. deputaci duchowni aby co lat cztery bywali jako i świeccy; prezydent nie tylko z krakowskiej i gnieźnieńskiej kapituły ale i z inszych, także ex subiectis capacibus aby był obierany nova legę cavebunt pp. posłowie. Ciż deputaci duchowni aby nie bywali przy sądach, kiedy nie ich dni et non praetentanta) świeckich deputatów. 63. Od tychże pp. duchownych protestacye iż się zagęściły zwłaszcza in criminalibus sine ullo respectu honoris szlachcica, przeto carere legę, aby pp. regenci sub paena mille marcarum takowych protestacyi bez podpisu loci ordinarii albo officii jego, o czem samoż duchowieństwo ma constitutionem b) lublinianam, nie przyjmowali. Toż się ma rozumieć de claustralibus, także unitach i disunitach, i jeśliby takowe protestacye wyszły, aby subsint nullitati. 64. A że się znacznie w tem gravatum sentit stan szlachecki, iż różne osoby stanu duchownego, tak świeckiego jako też claustralis, ultra praescriptum iuris in diminutionem intraty szlachcie i powiatom należącej audent po miasteczkach i wsiach przy klasztorach erigere karczmy i różne liąuorum odprawować propinacye in praeiudicium intraty publicznej czopowego i z przeszkodą pożytku slacheckiego, przeto zlecamy pp. posłom, aby sedula cura invigilent, żeby ta propinatio liąuorum księży varii status legę publica była inhibita. 65. Ponieważ mandaty indebite et in confusionem iurisdictionis z sądów trybunalskich wychodzą i na sejmy cives foro competenti omisso pociągani bywają, jako to IMć p. Olbracht Krosnowski, chorąży ziemi warszawskiej dwoma mandatami pro libra voce na sejmiku wisninskim jest aggravatus i sprawa in reiectione do teraźniejszego sejmu pendet, drugim zaś mandatem de praetenso et irreali debito, iudicio terrestii pertinenti, na sejm jest evocatus, przeto pp. posłowie starać się o to będą et ad negotia tractanda nie przystąpią, aż otrzymają deklarację od J. kr. Mci, że takowe mandaty na IMć p. chorążego indebite et in oppressionem libertatis położone skasowane i zniesione będą a na potem paena obostrzą konstytucya na instygatora i delatora, jako się wyżej napisało i podało. 66. Lubo to dawnemi konstytucyami to jest annni miUesimi quingentesimi octuagesimi octavi, anni millesimi sexcentesimi septimi a na ostatek anni millesimi sexcentesimi quadragesimi primi, gdzie i paena jest erogowana duorum