Już w czasach Władysława IV ziemianie haliccy zaczęli się wyłamywać z tego prawa podporządkującego ich zebranie pod sejmik generalny. To też na sejmiku wiszeńskim 14 grudnia 1634 r. polecono posłom starać się w sejmie o konstytucyę, aby haliccy ziemianie prerogatywom sejmiku generalnego nie ubliżali 2). Do konstytucyi takiej nie przyszło. Natomiast wobec mnożących się objawów decentralizacyi sejmiku generalnego, sejmik halicki, począł do reszty rwać związek swój z generalnym sejmikiem. Wypływa też wniosek z postanowienia sejmiku wiszeńskiego z 16G6 r. 3),
>) Lauda II. Nr. 196. ') Lauda 1. Nr. 193 art. 46. ») II. Nr. 824 art. 49.
XVII
na mocy którego polecono posłom swym na sejmie oskarżyć pp. haliczan o nie przysłanie posła i instrukcyi na sejmik wiszeński a nawet poseł miał pełnomocnictwo odebrania głosu posłom halickim i to przy obieraniu marszałka sejmowego. Ale żądania generalnego sejmiku nie zostały uwieńczone skutkiem; sejmik halicki uzyskał swą całkowitą odrębność i niezawisłość, mimo że sejmik wiszeński 1673 r. powtórzył usiłowania co do odzyskania dawnego zwierzchnictwa J).
Okazuje się stąd, że sejmik generalny mimo swej decentralizacyi dążył z jednej strony do uzyskania dawnej generalności wojewódzkiej, z drugiej strony do odparcia zamachów na jedność z zewnątrz godzących. Znaczenie walki tej sejmiku generalnego najlepiej zrozumiemy/ gdy w następnym rozdziale zastanowimy się nad stosunkiem jego do sejmu i do króla.
II.
Przyczyny wzrostu sejmiku w drugim okresie. Odkładanie z sejmiku na sejmik spraw podatkowych, spraw obrony ziemskiej. Naznaczanie sejmików przez sejmik. Stosunek sejmiku do sejmu, do króla. Stanowisko w sprawach nobilitacyi. Nieprawidłowość wzrostu sejmiku.
Było zasadą, że każdy sejmik zwołany był do załatwienia wskazanej przez króla lub sejm sprawy ; ad hunc solum actum, jak się wyrażano, jako to, poselskie celem obrania posła i napisania mu instrukcyi, deputackie dla obrania deputata trybunalskiego, relacyjno dla infbrmacyi o uchwałach sejmowych, które przedkładał poseł zdając sprawę z czynności na sejmie i dla uchwały podatków wziętych do sejmiku. Gdy sejmik przekroczjł zakres czynności, naówczas zakładano protest przeciwko uchwałom, n. p. gdy sejmik deputacki 1614 r. wezwał Konstantego Korniakta do zgody i zesłał komisarzy do załogodzenia jego sporów z Adamem Stadnickim starostą przemyskim, zaprotestował Korniakt przeciwko zarządzeniu sejmikowemu, twierdząc że sejmik zwołany tylko dla obioru deputata, przekroczył swój mandat uzurpując sobie temsamem powagę jakiegoś absolutyzmu 2). Na elekcyjnym sejmiku we dwa lata później w "Wiśni odbytym z powodu niebezpieczeństwa od Tatar uchwalono po dwa pobory, rozumując, że zanimby sejm przyszedł z pomocą mogłoby się co złego stać, lecz zaraz założyli protest pisemny przeciwko tej uchwale ziemianie sanoccy, nie mogący brać udziału w sejmiku osobiście, że ubliża ona królowi i wolnościom szlacheckim, pierwszemu przywłaszczeniu sobie prerogatywy rozpisywania podatków, wolnościom zaś szlacheckim, ponieważ uchwała zapadła bez udziału ziemian sanockich. Uchwała jest nieważna i z tego powodu, że sejmik miał tylko posły obrać i przygotować materyał obradom sejmowym3). Nawet gdy król w 1617 r. zażądał od sejmiku deputackiego uchwalenia czopowego po nad uchwalone na sejmie podatki, sejmik wiszeński odmówił, zapewne na zasadzie, że sejmik deputacki ma zakres swój pra-
») Nr. 993 art. 30. ') ob. Lauda T. I. Nr. 99. ») Ibidem Nr. 108
XVIII