Nietylko różnice ziemian co ilo poborów wpływają na decentralizacyę sejmiku wiszeńskiego, przyczyniają się do skutku tego inne powody. I tak np. zjazd generalny lwowski w styczniu 1587 składa ziemianom przemyskim tudzież sanockim osobne sejmiki w Przemyślu, drugim w Sanoku tylko dla obioru sędziów kapturowych ') zapewne z powodu małej ilości ziemian tamecznych na zjeździe generalnym będących : grały też tu rolę względy terytoryalne, ogromnej odległości Wiśni oii granic Beskidu, dlaczego też wojewoda zwoływał niekiedy Sanoczan do Sanoka na odbycie narad 2) a taksamo i inni ziemscy urzijVlnicy w czasie trwogi czynili, a w końcu i sam sejmik wiszeński powagą swą naznaczał Sanoczanom termin sejmikowy dla odbycia narad nad poskromieniem zbójców w Sanoku, jak tego mamy dowody z czasów późniejszych^). W samejże Wiśni na sejmiku obradowali niekiedy Sanoczanie w kole osobnem, skoro sprawy ich ziemi były czysto lokalne w żadnym związku z interesami innych ziem nie zostawały, a uchwały które tutaj pod powagą sejmiku wiszeńskiego zapadały, obchodziły oczywiście samychże tylko Sanoczan^). Były tedy i różnice lokalne odrębnych interesów, które wpływały na decentralizacyę sejmiku wiszeńskiego, do której założono już w czasach Zygmunta fundamenta, ale która dopiero w czasach Jana Kazimierza silniej się zarysowuje i doprowadza do pewnej decentralizacyi samorządu ziemskiego w województwie. Zaznaczyć należy, że i przeciwko tej decentralizacyi występowano na generale, zwłaszcza gdy król dla swoich celów począł korzystać z różnic tych sejmikowych i osobne sejmiki zwoływać ziemiom. Natenczas bowiem przyrzekano sobie uroczyście *na generale, że na pr/.yszłość żadnych osobnych sejmików czynić nie będą i tu w Wiśni sejmil«)wać będą wszyscy razem ... a laudum sejmiku lwowskiego, lubo przez króla złożonego, skasowano 5). Ale zarządzenia te w czasach, kiedy sejmik wiszeński już się w pełni począł być decentralizować, nie zapobiegły różniczkowaniu dalszemu, dalszej decentralizacyi. Sejmik elekcyjny najważniejszy i najliczniejszy, tu bowiem obierano posła na sejm i dawano instrukcye jak ma głosować na sejmie, dawając mu niekiedy ścisły nakaz nieprzyzwalania na
') Nr. 33 art. U. ') Nr. 118, 119. ') Laudum sanockie z 22 czerwca 1699. Rozprawy i spr. wydz. h. fil XLIX. 354. *) Nr. 229. Laudum sanockich ziemian w sprawie obrony od zbójców. ') Laudum wiszeńskie z 26 października 1662 r.
XVT
])awne wnioski lub żądania, mające być przedmiotem obrad sejmowych. Na sejmiku tym głosował szlachcic osiadły i nieosiadły, ubogi, byle w województwie przemieszkiwał — tylko wójtom, sołtysom, żołnierzom jako nieszlachcie lub ludziom zawisłym broniono głosu 1). Kupczenie głosem, targowanie kresek spowodo wy wało pro testa przeciwko elektom. Kandydat na posła musiał oświadczyć chęć przyjęcia funkcyi a co najmniej być przytomnym na sejmiku. General składający się z trzech ziemi lwowskiej, przemyskiej i sanockiej obierał sześciu posłów, po dwóch z każdej ziemi. W rzadkich wypadkach, nie mogąc się zgodzić na kandydatów wybierano większą liczbę, wygadzając mniejszości, jak to w 1593 r. uczyniono, gdy na sejmiku wiszeńskim ziemia przemyska obrała trzech posłów. Dopiero na podstawie uchwały sejmu konwokacyjnego 1764 r. obierano na generale wiszeńskim siedmiu posłów sejmowych ; siódmy był obierany z ziemi żydaczowskiej, która przedtem razem z lwowską obierała posłów.
Elekci bywają zazwyczaj dostojnicy lub urzędnicy ziemscy od podkomorzego począwszy a na podstarościm lub komorniku ziemskim skończywszy; musiał być elekt osiadłym w ziemi lub co najmniej w województwie i nie mieć żadnej akcyi kryminalnej przeciwko sobie skierowanej. Także dygnitarzy jak kasztelanów, chociażby z kasztelanii pomniejszych wykluczano od obioru. Natomiast obierano także i szlachtę nieurzędników, jak to spotykamy najczęściej w sanockiej ziemi 2). Instrukcyą otrzymywał poseł pod pieczęcią marszałka. Zdarzało się niekiedy, że szlachta narzucić i zmusić usiłowała do przyjęcia funkcyi poselskiej przez dokonanie elekcyi mimo woli elekta, natenczas taki elekt wnosił zarówno na sejmiku jakoteż i przed aktami protestacyę 3).