Część 6

religione *), którą cale we wszystkim 7.achowujemy i do niej iuxta illius continentiam przystawamy. A iż widzimy w prawach naszych tak w starych przywilejach jako i ponowionych dobrze być opatrzono, aby ziemie wszystkiej korony polskiej, już tu zamykając wszytkie księstwa i państwa do Korony należące, były zawżdy jako w jednem a nierozdzieinem ciele zachowane, tedy przy tym związku, wiecznie, z potomstwem swem, cale i nienaruszenie zostać chcemy, a przeciwko temu, któryby to targać chciał obiecujemy zawżdy powstać, onego gardła i majętności zbawić, chcąc gi za to mieć, iż nigdy godnym nie jest poczytan być synem uczciwym tej Korony, ale wyrodkiem zapomniałym ojczyzny swej, przysięgi poczciwości al , cnoty i dobrej sławy i zatem za bezecnego ma być poczytan. 3 Prawem pospolitem to jest opatrzono, aby żaden krzywdy wedle myśli swojej nie dochodził, tedy ktobjkolwiek pod tym czasem interregni swowoleóstwa, gwałty, stupra, raptus, incendia, depraedationes viarum, rozboje, invasiones domesticas, diffidationes, duella, violentias, ratione vulnerum vel homicidiorum et omnium in universum criminalium causarum, ąuarum cognitio conventui eompeteret, expulsionum vioIentarum tam spiritualium quam saecularium personarum, a nie inszych tylko a morte regis usąue ad coronationem nori regis. 4. A iż niektórzy z braciej naszych skarżą się o rozbój przez poddane, tedy także o uczynienie sprawiedliwości mają się sprawować coram iudiciis confoederationum panowie ich. 5. A ktoby taki by^ nalezioii, któryby scelus takie sub hoc tempore uczynił, tedy ma być pozwan do tych sędziów niżej mianowanych pod ich pieczęcią. A pozew ma być położon antę terminum we dwie niedzieli; pozwy pod tytułem ich wydawane być mają, vigore confoederationis praesentis. Sądzić mają we trzy a we trzy niedzieli a poczynać się mają od actu tego kaptura za trzy niedziele. Miejsce tym sądom lwowscy sędziowie we Lwowie, przemyscy w Przemyślu, haliccy w Haliczu, sanoccy w Sanoku, chełmscy w Chełmie mają mieć na zamkach, gdzie sądy przedtem odprawowane były tempore felicis regiminis regis demortui. Wszakże te sądy mają ustać niedziel cztery antę electionem a także po elekcyej we cztery niedziele mają sądzić, modo ut praemittitur, aż do koronacyej. 6. A przed tymi sędziami ma być terminus peremtorius, ita tamen, że ci sędziowie exekucyej nie mają extendowaó, aż będzie condemnatus ad satisfaciendum przypozwany, a to zabiegając, aby każdy de termino certam notitiam miał; wszakże się to dumtaxat de causis in contumatiam otrzymanych rozumieć będzie. A tych, którym ad notitiam pozwy dojdą i zaraz staną, tedy ex sententia iudicum ma być zaraz sprawiedliwość iuxta demeritum rei uczyniona ac!ori. Wszakże ten terminus eoncitatorius, iż się propter unicam ignorantiam postanawia, niczem inszem tylko sola negativa ma być zniesion, a zaraz in instanti być praw tamże będzie powinien, Cognitio tamen ex scrutiniis zaraz de facto będzie czyniona; a tam kto ex scrutiniis winien zostanie, albo ewazya albo konwikcya temu ma być skazana. 7. A gdy już będzie ktokolwiek iudicio tych sędziów przesądzon couvictus et condemnatus, iure et forma, jako się wyżej spomniało, tedy mają uniwersały do wszech stanów onej ziemie rozpisać, rationem sententiae suae loci et diei expeditionis et personarum victoris et victi dawszy do starosty onej ziemie odesłać. A starosta ma i będzie powinien te uniwersały rozesłać, jako wici rozsyłane były, i one in locis publicis dać obwołać. A my wszyscy za pierwszemi jako za ostatniemi wiciami będziem się powinni ruszyć morę bellico, tak jako contra hoitem patriae, onego gardła i majętności zbawić. A gdzieby się który nie ruszył i za takiem obwieszczeniem nie jechał, tedy on actor i iure victor, wziąwszy pewną sprawę i świadectwo od tych sędziów kapturowych, ma absentem tanąuam rebellem do tegoż sądu kapturowego przypozwać pro damnis inde secutis, które iuramento likwidowawszy zyskać ma a zaraz do exekucyej odesłać, którą loci capitanei, gdy iurisdycya ich się otworzy, trybem swym, iuxta praescriptum statuti, morę aliarum rerum iudicatarum exekwować będą powinni. A wszakże od tego ruszenia mają być wolni ci, którzy są w prawie pospolitem od a) powinności w T. ') Mowa tu o konfederacyej gen. warszawskiego 28 stycznia 1572 r. Vol. leg II, 841,