Część 27

1. My rady, dignitarze, urzędnicy i rycerstwo obywatele województwa ruskiego na sejmik pro die quarta Septembris w Wiśni zgromadzeni, obraljśtny z pośrodka siebie Ich Mć pp. posłów naszych na sejm pro die 16 Octobris przez J. kr. Mć w Warszawie złożony IMci p. Stanisława łJonifacego z Wielkich Kończyc Mniszka slarostę lwowskiego, IM(^ p. Mikołaja hrabię z Oslroroga starostę drohowyskiego z ziemie lwowskiej: IMć p. Franciszka Mniszka starostę sanockiego, IMć p. Alexandra Przedwojowskiego podsędka przemyskiego z ziemie przemyskiej; IMó p. Jana Leszczyńskiego podsędka sanockiego, IMć p. Jana Adama ze Zmigroda Stadnickiego z ziemi sanockiej, którzy przy zalecaniu służb naszych i oddaniu wiernego poddaństwa powinszować J. kr. Mci p. n. m. dobrego zdrowia i szczęśliwego nad państwy sobie z wolej Bożej za wolnymi gło sami naszymi powierzonemi z nieśmiertelną sławą panowania mają. Podziękują przy tem uniżenie J. kr. Mci, że J. kr. Mć prawa i swobody, które iniąuitate temporum albo yicissiludine rerum z kluby swei wypadły, w rezę swą wprawić miłościwie przyobjecać raczył. Prosić l-h Mciowie pp. posłowie mają, aby J. kr. Mć w tych exorbitancyach na sejmie wiele razów proponowanych stany koronne ukontentować i do skutku przywieść raczył. Zaczem do tego przyjdzie, że i felicius cedenl wszytkie rady i konsulfacye sejmowe, które na sejmach wiele czasu brały i cała między panem a poddanymi coalescet konfidencya i wieczna przeciwko świątobliwemu potomstwu J. kr. Mci w sercach wiernych poddanych zostanie wdzięczność. 2. De modo electionis. Straszna to była rzecz obywatelom województwa naszego słuchać tego punktu de modo liberae electionis, nie tylko się wdawać w konsultacye jakie o niem, bo wiedzą to, że ten punkt basis et fundamentum prawie j«st wszytkich swobód naszych, obawiali się [aby] co in praeiudicium prawom starym i swobodom naszym, tak ostro opisanym i sacrosancte obwarowanym, tą de modo liberae electionis konsultacyą nie stało się, łenebat i to niepomahi wszytkich, którzy pamiętali takowe voces na sejmie toruńskim lubo nulla occasione data, z artykułó.v sejmikowych, żeby dobrze pomyśleć w czas de eligendo rege, zaczem takowa niektórych śmiałość, którzy przeciwko tak ostrym prawom, klóie nietylko mówić ale i myśleć o tem zabraniają, ważyli się to in medium na ten czas wnieść, tam tenże sejm communi consensu condemnavit. Jednak żechmy to mieli w instrukcyi J. kr. Mci p. n. m., a będąc pewni, że ten punkt de modo liberae electionis sine consilio Ich Mciów pp. senatorów starszych braci naszej proponowany nam być nie mógł, zlecamy to pp. posłom naszym, aby wyrozumiawszy tylko, coby to tam za sposoby takie były electionis liberae konsullacyej ani konkluzyej żadnej w fem nie czyniąc, na sejmiki to nam przedsejmowe przynieśli, solenissime się w tem in facie totius Keipublicae protestując^, że osobą J. kr. Jlci et aeąuissima eius dominatione wielce się kontentujemy i Pana Boga prosząc za długie szczęśliwe J. kr. Mci panowanie, nic coby przeciwko prawom i dostojeństwu J. kr. M i było, w tej materyej myśleć ani chcemy ani możemy. 3. Długi Rzptej. Aczkolwiek po tak wielu i tak wielkich podatkach bylichmy tego rozumienia, że dosyć pieniędzy być miało na zapłatę żołnierzowi, iż jednak J. kr. Mć p. n. m. przypomina, także Ich Mć pp. komisarze tak wielkie defectus skarbowe nam ukazali, że nietylko te podatki na przeszłym sejmie uchwalone zapłacić wojska nie wystarczyły, ale i przydłużyć się jeszcze dobrze musiało, do tego dług miasta Gdańska tudzież i wojsku cudzoziemskiemu, które nam in subsidium do Prus było przyszło, zapłata jeszcze restat, więc i to za dług pewny mając, że wojsko ukrainne już jedne ćwierć na borg wysłużywszy do końca zapłaty w borgowej służbie trwać musi, zlecamy to pp. posłom naszym, aby porządnego z skarbem porachowania, wieleby jeszcze tak z podymnego jako i czopowego na przeszłym sejmie uchwalonego retent zostawało, także i z iaszych ustawionych podatków pieniędzy mogłoby się corradere zrozumiawszy, dla dopłacenia tych długów za zezwoleniem wszytkich województw, naprzód pogłówne żydowskie, evecta przytem i czopowe winne pozwohli. Ale uważając liczbę tych pomienionych długów a przy tem i necessitatem prędkiej solucyej wojsku zwłaszcza ukrainnemu, aby się nie zaciągało per moram solutionis w dalszy dług Rzpltej, lubo to ostro na przeszłym sejmie prawo obwarowało, aby czopowe arendowane nie było, nie widząc jednak skądby się tak prędko mogła obmyśleć znaczna jaka na eliberacyą ojczyzny z tak wielkich trudności suma pozwolichray na arendę czopowego, w przyszłym rokn bonum Reipublicae mając za supremam legem, ża Inej zwłaszcza szkody stąd Rzpltej nie widząc, kiedy z regestrów dorocznych czopowego wyjąwszy tę siiminę jaką pp. poborcy wybierali arendować się proportionaliter będzie. Może się i aukcya jeszcze uczynić z tej miary, kiedy gorzałczanne czopowe, które tylko ci dawają co gorzałkę palą, postanowią i na tych co ją przepalają; rzecz niesłuszną widząc, aby ten, co tylko cztery grosze za kwartę gorzałki weźmie, in:ał dawać czopowe, a ten być wolen od niego, co przepaliwszy ją a czemkolwiek przyprawiwszy i za złoty kwartę przedaje. Ale jeśliby się jeszcze i z tych wszytkich zwyż pomienionych podatków sufficiens summa na zapłacenie długów zebrać nie mogła, committimus to fidei Ich Mć pp. posłów naszych, żeby skłaniając się do zgody inszych województw pobór jeden łanowy a nawięcej dwa pozwolili, aby tandem Hzplta od tych ciężarów i długów uwolnić się i po tak ciężkich rabach respirare kiedy mogła. 4. De mihte stipendiario. Iż militem stipendiarum zwłaszcza narodu naszego ani tak wiele mogła mieć Rzplta na przeszłych wojnach, jako wiele go zaciągnąć chciała i większa część tego jest, że inopes et vagi tylko się zaciągają, ani ea modestia potem agunt, jako przynależy bene disciplinatis militibus, skąd i uciążenia ubogim ludziom wielkie i securilas Reipublicae periclilatur, zlecamy pp. posłom naszym, aby prosili króla LMci o sejm osobny sine solennitatibus, na którymby rationes inaksze belli gerendi namówione były i na miejsce militis stipendiarii inakszy sposób disciplinae mihtaris był uchwalony, uwaŻHJąc zwłaszcza instans periculum od pogaństwa, bliską expiracyą induciarum z Moskwą i z Gustawem niedługi i nie bardzo pewny pokój; życząc eam felicitatem kiedykolwiek ojczyźnie naszej, aby tempore pacis mogła się nagotować na wojnę. 6. O wojsku kwarcianem. Widząc ustawicznymi i tak ciężkimi podatkami exhaustam Rempublicam, do tego długi wielkie zaciągnione na Rzpitą mając, żyozylibychmy tego, aby nowych onera nie przyczyniając, bez których dosyć mulliplicibus calamitatibus prawie jest ohrula ta ojczyzna nasza, zaczem wojska wielkiego z ciężarem Rzpllej zaciągać nie chcemy, ordinarium tylko kwarcianego żołnierza praesidium na obronę Ukrainy zostawujemy. Jeśliby jednak pericula maiora reąuirerent, aby przyczynić co wojska do kwarcianego żołnierza potrzeba było, maj.^ się w tern pp. posłowie nasi do zgody wszytkich województw przychylać. 6. Żjłnierz cudzoziemski. Agitowane bywały dawno artykuły z sejmiku tego wisninskiego i inszych województw, aby żołnierza cudzoziemskiego nie zaciągając, upatrując w tem niektóre pericula Rzptej szkodliwe, lecz że Ich Meiom pp. regimentarzom wojennym taki sposób służby wojennej bardzo się zda być potrzebny, przełóż widząc to w narodzie naszym polskim, któremu męstwo jest wrodzone, że ad quaevis genera armoruin dowcipni są i prędko mogą być wprawieni, czegośmy doznali w pruskiej expedycyej w piechocie p. Rożnowej, co onemua) samiż cudzoziemcy przyznawali, nie chcemy w tein cugu puścić inszym nacyom, ale raczej tego ćwiczenia w służbie wojennej cudzoziemskim sposobem narodowi swemu życzyć, więc i tego chleba, jaki cudzoziemcy za nieobaczeniem się naszem od nas biorą, zlecamy pp. posłom naszym, aby to konstitucyą warowano było, iż jeśliby potrzeba była Rzpltej takowego żołnierza, jako teraz Niemcy do Prus służyli jako dragoni w Ukra nie, aby nie cudzoziemcy, ale tylko ludzie narodu polskiego na taką służbę zaciągani byli, skąd i sława przy narodzie polskim zostanie, ćwiczenie rycerskie zakwitnie i wysługa w obce kraje nie pójdzie. A ci teraźniejszy na Ukrainie Niemcy aby stamtąd wyprowadzeni byli bez ukrzywdzenia ludzkiego. 7. Aprobatio assekuracyej danych IchMciom pp. żołnierzom od Ich Mci pp. senatorów i komisarzów. Ponieważ pp. komisarze do uspokojenia wojska w związku pewnym zapłaty swej dochodzącego naznaczeni'), obmyśliwszy in detectu aerarii publici zapłatę żołnierzowi etiam ex privatis opibus, na koniec przy assekuracyej . kr. Mci i Ich Mciów pp. senatorów co przedniejsiych i swoje im assekuracye dać musieli, zapisując się im koźdy z nich pod zakładem sta tysięcy złotych pro indemnitate za taki ich postępek, przeto mają to efTicere pp. posłowie nasi, aby te Ich Mciów assekuracye legę publica aprobowane 1 fides ich eliberowana była. 8. O Kozakach. Widząc, że swawola kozacka lubo po takiem karaa) jużto mu to L. >) VoI. 1. m, 603.