Drażliwą niezmiernie o honor imienia była szlachta, jak tego dowody wybitne mamy i w naszych laudach 11), toż gdy który dekretem sądowym honor ten postradał, natenczas ważył życie swe na licznych wprawach wojennych, aby go odzyskać} poczem już i na sejmiku wstawiano się za zasądzonymi banitami (za to np. że bez pozwolenia Rzjjltej z chorągwiami wychodzili), aby z łaski króla i z pozwolenia stanów za służbę swą na ekspedycyi moskiewskiej do czci przywróceni byli 12). Mamy i kilka szczegółowych przykładów wstawiennictwa za tymi, który krwią winy swe ekspiowali. I tak Moszyński będąc skazany na infamią za zabójstwo Kaspra Prusinowskiego przez lat 24 starał się aby znowu na honor męstwem i odwagami zarobił i tę zmazę z siebie zniósł, zdrowie i dostatki awe na ekspedycyi moskiewskiej pod Smoleńskiem, na wycieczkach i szturmach smoleńskich, pod Carowem Zamieściem, pod Klusinem i pod Moskwą potem
') Nr. 147 art. 41, 42. ^) Nr. 200 art. 75, Nr. 204 art. 73. ') Nr. 147 art. 40. *) Nr. 147 art. 39, Nr. 211 art. 90. ») Nr. 209 art. 71, 72. ') Nr. 215 art. 67 i Nr. 227 art. 59. ') Nr. 223 art. 83. ») Nr. 142. ') Nr. 114 art, 50. ") Nr. 100 art. 33. ") Nr. 211 art. 87. ") Nr. 187 art. 14.
xxrv w ekspedycji chocimskiej i z Tutary przed wojskiem cholząc i odważnie języków ilostając i w innych wijennych dziełach odwagi czynił, dlatego za słuszną rzecz rozumiemy — mówi szlachta na sejmiku — aby mógł uznać clementiam Jego kr. Mci i wszystkiej Rzpltej. Prosić teiy będą za nim pp. posłowie nasi, żeby z niego, na co już p. Janusz Prusinowski, poźiostały potomek ni'-bośzczykow8ki, będąc w żalu swym ukojony pozwala, consłitułione publica ta infamia zniesiona była tt pristino honori et łiberłałi był resdtuius '). Także i za Albrechtem Pęcławskim w podobnym wypadku wstawiają się ziemianie.. bo ten „ratując honoru, przez infamię straconego, niósł odważnie zdrowie na ekspedycyi moskiewskiej i chcąc sławy swej poprzeć przedewszygtkiem wojskiem kobylice, któremi się nieprzyjaciel otoczył przełamywał, i do szańców assalty czynił. aby uznał klemencyę i otrzymał zniesiede infamii" ~).
Nietylko wojenne zasługi zieraiaństwa, ale bardziej jeszcze jego pokojową działalność obok rozwoju samorządu prowincyi i powiatów poznajemy z laudów sejmikowych wiszeńskich.
Od 1572 r. począwszy przez ciąg dwóch stóleci zawierają akta sejmikowe ważny materyał do poznania tych osobistości, które obok rozwoju samorządu ziemskiego głównie położyły zasługi, a więc nietylko dygnitarzy wojewódzkich, ale bardziej jeszcze ową brać szlachto, od dwóch wieków już pracującą nad rozwojem parlamentaryzmu w ziemi kresowej wspólnie z pierwszymi, a teraz chwytającą kierunek samorządu i rozwijającą jego instycucye w pi'zyśpieszonym tempie. Całe rody tak bardzo wybitnych jak i mniej wybitnych pracov ników na wspomnianem polu poznajemy z naszych aktów, i już z samych zgoła nazwisk zestawić można szkic dziejowy malujący tych, którzy w ciągu dwóch wieków odnosili zasługi bądź w generale bądź też na powiatowych sejmikach, czy to jako marszałkowie zebrań ziemiańskich, lub też jako posłowie na sejm walny, lub wreszcie jako delegaci do króla, do trybunałów, do komisyi sejmowych, granicznych, wojskowych, pacyfikacyjnych. Podajemy tutaj najpierw spis marszałków i drugi spis posłów częściej obieranych, aby unaocznić bogactwo materyału do historyi rodzin ziemiańskich w laudach zawartego, i zachęcić tem niejednego z posiadaczy pamiątek rękopiśmiennych sejmikowych, do odddania ich komisyi niniejszego wydawnictwa dla użytku naukowego.
Oto najprzód tabela marszałków częściej obieranych, tak na generale wiszeńskim jakoteż na powiatowych sejmikach lwowskim, przemyskim i sanockim.
») Nr. 182 ait. 52. ') 193 art. 79.
Wykaz cząściej wybieranych marszałków sejmikowych.
Imię i nazwisko oraz godność marszałka
Jan Wojakowski, łowczy chełmski, sekretarz króla, od 1660 r. chorąży przemyski
Piotr Ozga pisarz z. lwowskiej od 1653 podkomorzy lwowski.
Jerzy Antoni Łączyński, podkomorzyc nowogrodzki, w 1749 kasztelan lwowski.
Piotr Paweł z Bużenina Mniszek, pisarz grodzki potem pisarz ziemski przemyski.