Część 3

1. Sprawiedliwość w rzeczach pospolitych jako jest potrzebna żaden tak tępy nie jest kióryby tego nie baczył, gdyż przez niej zgromadzenia ludzkie nie bywają zwane Rzeczami pospolitemi ale łotrowskiem zebraniem, która w Polszczę, iż nam wedle potrzeby nie dochodziła, obmyśliwać ją na elekcyi królewskiej nam przychodziło. A iżby postanowienie gruntowniejsze jej być mogło, artykułami tamże i poprzysiężeniem posłów królewskich potem przez samego króla IMc' w Paryżu przed posły naszymi a potem w Krakowie na sejmie koronacyej poprzysiężonymi tośmy sobie cale i nienaruszenie obwarowali. A po długich namowach pokazały się pewne obyczaje czynienia jej, wszakże iż na nie nie jednako się wszyscy zgadzali, do odkładów na drugie a) zjazdy nam przychodziło, aż teraz do tego wisieńskiego, na którym my rady i rycerstwo koronne w województwie ruskiem, mając przed sobą postanowienia województw innych, z pilnością uważyliśmy je, potem radziśmy się do tego przychylili, który jest najbliższy prawa pospolitego naszego, a to experientia edocti, że gdy od starych praw i zwyczajów odstąpimy, tedy wszystko się nam trudni, a potem przed się za czasem do nich się wracać musimy. Jakoż i w tym akcie namawiając sprawiedliwość do obyczaju i prawa starodawnego radziśmy się przychylili jako niżej opisano jest. 2. My tedy sposób tych sądów od tego poczynamy i ustanawiamy, iż sądy wszelakie w województwie swojem ruskiem od tego czasu w rezę i klubę swą wstawiamy i wprawiamy t. j. ziemskie, grodzkie, staroście, podkomorskie, komisarskie i geaeraliter wszystkie miejskie i inne, od których mocye i apelacye już więcej nie do króla IMci, jako przed tem bywało, ani leż na sejm, ale immediate ad iudicium generale ordinarium terrarum Russiae proxime futurum . Także i kauzy które na nowych sądziech nie były sądzone, iż sive per remissionem sive per adcitationem aut alia quacunque Tia et ratione ad tribunal et iudicium Majestatis regiae dependebant, postanawiamy i składamy, i dlatego już ex nunc sądy deputatów vigore confoederationis podnosimy, a kauzy wszelakie ad forum suum competens odsyłamy, z takim warunkiem, iż kauzy przed tymi deputaty zaczęte pro excessibus et omnibus generaliler iniuriis w kapturze opisanych, w tym sądzie, do którego antę confoederationem według zwyczaju p.-awa pospolitego należały, za przyzwaniem strony przez aktora do sądu excessui causae et iniuriae należącemu ad paratum terminum, na którym w onem prawie kapturowem zawisła, in eo quo stetit, ma być odprawowana, iuxta exigentiam illius termini, in quo causa stetit, salva tamen appellatione parli sententia gravatae. cui de iure venerił, także też kazusy wszystkie. 3. Na które to tedy sądy deputujemy i obieramy w każdej ziemi województwa ruskiego osoby te: księdza arcybiskupa lwowskiego, gdyż tu z nami mieszka, p. wojewodę ruskiego i kaszlelany : lwowskiego, przemyskiego sanockiego, chełmskiego, halickiego; a do tych po trzech deputatów z każdej ziemi, które pro die tertia pierwszych roków albo leżenia ksiąg każda ziemia obrać mają, ludzie bogobojne, dobre, godne, cnotliwe, prawa i zwyczaju pospolitego umiejętne i osiadłe. A z miast do tegoż sądu na tenże czas sądów mają miasta dać także deputaty z pośrodku siebie, po dwie osobie z miast główniejszych ze Lwowa, z Przemyśla, z Krosna, Halicza i oni sami mieszczanie będą a) ich obierać, a to ad decernendum omnes causas, appellaciones od urzędów wszelakich miejskich, jako niżej opisano jest. A wszakoż deputaci z miast wysadzeni wotować ani bywać mają, jedno in causis spraw ich miejskich. A to się rozumieć ma tylko o tych sprawach, które się trafią między szlachcicami i poddanymi a urzędem i stanem miejskim i ich też poddanymi, tak z prawa ziemskiego jako i magdeburskiego. O takowe wszystkie apelacye nie gdzie indziej, jedno ad hoc idem ordinarium iudicium iść mają a ci deputaci tylko do roku trwać mają. 4. A ci IMci pp. także od rycerstwa deputaci wszyscy, qui iudicio praesidebunt, taką przysięgę na tych sędziach uczynić mają, jako na nowych sądziech, z tym jeszcze dokładem, iż jeden na drugiego taić nie ma, jeśliby wiedział, żeby najmniejszy podarek od kogo wziął i takowego, ktoby jemu samemu albo komu drugiemu co dawał, albo z kim praktykował oznajmić, a taki któryby w tem .słusznie był pokazan, ma być z tych sądów zrzucon i potem inhabilis na wszelakie urzędy póki żyw.