Blu42 Media

Część 11

strona 127/196

Co się tyczy przyjętych przez nas nazw: „ziem mołdawskiej i multańskiej" to opiera się ona na tera, że (i to jest w każdym razie dowód najgłówniejszy) Rumuni sami odróżniają w ten sposób części kraju swego północne od południowych, określając pierwsze przez wyrazy: Moldova, lub terra moldoYĆnesca, a drugie przez: Muntenia lub terra muntenescśl. A że nomenklatura ta nie jest ani przypadkową ■•). ani też nową, świadczy przedewszystkiem ta okoliczność, że już Włoch Bonlinio, który całe prawie życie spędził na Węgrzech *), a zatem, jako historyograf i przyjaciel króla Macieja Korwina, wiedzieć mógł dokładnie o wszystkiem, co się działo i mówiło w krajach ościennych, w dotyczącem dziele swojem, Rerum Ungaricarum libri XLV, Yiennae, 1744, pag. 21 odzywa się o sprawie tej w sposób taki: „Ad Tibiscum usque spatiatur, quod Montanae Daciae caput est, quam Ripensem pleriąue dixerunt et nunc Montanam Yalachiam appellant. Altera vero Yalachia, cui Moldaviae nomen est, inter Istrum et Tyram, ab Hierasso, Montanae Yalachiae termino, ad Euxinum usque Pontum extenditur". To samo potwierdzają także i dokumenta niniejsze, w których, zacząwszy od r. 1407, powtarza się ustawicznie frazes: A muntiańskyj •*) wosk i Braszewskyj słobodno im Jest'. Potwierdza to dalej i Marcin Kromer, który w dziele swojem. De origine et rebus gestis Polonorum, Basileae, 1568, pag. 213 ''), mówiąc o podziale Wołochów na dwie części, tych, co mieszkają na wschód i na północ, nazywa Mołdawianami, a tych, co mieszkają na południe od gór siedmiogrodzkich, nazywa Multanami i dodaje: „Muntani *) a nostris, a caeteris vero Transalpinenses yocentur". Tak samo, też i w dziele, Polonia, sive de situ regni Poloniae, w Mizlera Historiarum Poloniae collectio magna, Varsoviae, 17G1, pag. 118, skonstatowawszy, że jest dwu hospodarów, z których jednego mianują po łacinie Transalpinensis, a drugiego Moldavicus, poświadcza Marcin Kromer jak najwyraźniej, iż ten ostatni nazywany jest przez Polaków hospodarem wołoskim, a pierwszy multańskim: „quorum hic a nostratibus peculiater Yalachiae palatinus dicitur, ille vero Multanicus". Do tej samej konkluzyi przychodzi zresztą także i historyk

') Nazwa Mołdawii pochodzi, jak słusznie zauważył już i Samuel Twardowski w dziele, Król Władysław IV, Leszno, 1650, pag. 53, „od rzeki Mołdawy niewielkiej" przebiegającej kraj ten od północnego zachodu, i wpadającej do Seretu, poboczuej Dunaju; nazwa Multan, czyli dokładniej Muntan, po rum. Muntenia, od rum. słowa munti, łać. montes, góry. Multany znaczą zatem tyle, co połowa kraju wołoskiego (czyli rumuńskiego) górzysta.

^) Urodził się w roku 1427, a umarł w r. 1502, jak poświadcza Hażdeu, w Istoria critica a Romaniloril, Buouresci, 1875, I. 51.

") Widać zatem, że także i Słowianie (w tym razie Polacy i Rusini) nie mówili dawniej Mułtany, względnie Multany, lecz Muntany, rum. Muntenia.

') W tłómaczeniu polskiem Błażowskiego (w Warszawskim Zbiorze dziejop. pols.) pag. 360.

') O przechodzeniu dźwięku n na 1 (a względnie na ł) ob. Chavee-go Lexicologie indo - europeenne, Paris, 1849, pag. 156.

Marcin (względnie Joachim) Bielski ^) w Kronice, wydanej w Zbiorze dziejopisów pols., Warszawa, 1767, pag. 196—197 a w ślad za nim i Włoch Gwagnin, który w Opisie Sarmacyi, wydanym w tymże Zbiorze Dziejopisów, w tłómaczeniu Paszkowskiego (pierwsze wydanie tłómaczenia tego pojawiło się w K^rakowie 1611 r., a pierwsze wyd. oryginału w IO'akowie 1578 r.) na str. 642 mówi dosłownie tak: „Wołosza dzieli się na dwoje, i teraz ma dwóch wojewodów, Multańskiego i Wołoskiego, choć pierwej pod jednym była; tę część, która się siedmiogrodzkiej ziemi dotyka, dziś Multańską, a owę, która nas, t. j. Polaków. Wołoską (sic!) ziemią, zowiemy-. A wreszcie i rodowity Mołdawianin, znakomity w swoim czasie Miron Kostyn poświadcza to jak najdobitniej, gdy przedkładając pieśni swe "*) królowi Janowi III Sobieskiemu, nazywa je wyraźnie: Opisaniem ziem mołdawskiej i mnltańskiej, a wskazówki swe ") o urzędach i dostojeństwach wołoskich: Porządkiem senatorskich i ziemskich urzędów ziem mołdawskiej i mnltańskiej.