Strony utwierdzały zgodę graniczną załogami dochodzącemi niekiedy do wysokości tysiąca grzywien 53)^ a urząd podkomorski wpisywał te wadya w księgę lub utwierdzał wzajemną stron ewikcyą. Małoletnim stronom zastrzegano prawo wznowienia akcyi przy dojściu do pełnoletniości, jeżeliby się czuli być pokrzywdzonymi^^).
I w procesie samym granicznym spotyka się wśród zapisek wiele takich, któi'e nietylko o rozwoju prawa granicznego w województwach wschodnich dają świadectwo, ale nadto jeszcze świadczą w ogólności o całym prądzie cywilizacyi ówczesnej. Zdawać by się mogło, że w pi'ocesie, który właściwie nim nie jest, gdyż Podkomorzy jest niejako urzędem egzekucyjnym, momentów, o których mowa, szukać by było daremnem. Wszakże Podkomorzy rozstrzyga tylko o aktoracie, a po orzeczonym już wyroku nie przyjmuje żadnych kontro wersyi stron 55)^ wszakże nieobecność strony pozwanej nio uważa prawo za przeszkodę do sypania i oznaczenia granicy 56)^ gdyż Podkomorzy mając przed sobą stronę, która zyskała już powództwo, albo której to powództwo na podstawie przepisów prawa przyznać musiał — wykonuje tylko wolę tej strony, postępuje za nią w wytyczeniu linii granicznej. Pieniactwo, zdaje się, było wykluczonem, gdyż terminu nie można było odkładać, jak tylko z powodu ciężkiej choroby 57)^ lub dla dostarczenia dowodów dokumentalnych, a i tą dylacyę ad munimenta niechętnie dawano, kierowano się bowiem tutaj praktyczną uwagą, że jeżeli strona posiadałaby istotnie dokumentalne dowody o granicy, byłaby nieomieszkała dostarczyć ich w sądzie ziemskim, gdzie sprawa o naruszenie granicy tejże była już toczoną 58). Nawet listu prohibicyjnego królewskiego nie chciano przyjmować, zwłaszcza skoro go strona przedłożyła po skazanym już aktoracie 59). Kiedy zaś spór tak zacietrzewił strony, że nie można było nawet przypuścić, aby można było trwałą zgodę uczynić, sąd podkomorski bierze rzecz do namysłu, albo też nakłania strony do odroczenia terminu. W ogólności powiedzieć można, że i w XVI. w. odraczanie to zastosowywa urząd podkomorski zawsze wtedy, kiedy spór przybiera charakter ostry. A natenczas to zawieszenie sprawy na parę tygodni ai deliberandum, działa
") Z. 3029 i obszerna zap. 2961, 2963. "») Z. 3070. ") Z. 3086, 3076. »«) Zap. 2977. »•) Z 3106 por, 2961. ") 8078, 3084. "). Por. z. 2960. W akcie gran. 1596 r. G Pr. 255 p. 424 podnosi strona sJusznie, że prawo niedozwala Podi^omorzemu po skazanym lub zyskanym aktoracie nowe przyjmować kontrowersye. ") Z. 29G0. »') 2943, 2946, 2983. »») Z. 3056. ") z. 2995.
XVII