Dla uzupełnienia wydawnictwa zapisek średniowiecznych pomieszczono w tomie niniejszym te zapiski aktów wiecowych ziemskich jak wreszcie i grodzkich lwowskich, których nie objęto przy wydaniu w tomie XIV. i XV. Aktów. Wyjęto je przeważnie z ksiąg ziemskich lwowskich t. 153, 164 i 165, w których wśród fragmentów najrozmaitszej treści odszukano także porozrzucane tu i ówdzie w nieładzie wspomniane rodzaje aktów. W jednym zaś z fascykułów aktów grodzkich lwowskich znaleziono owe fragmenta aktów ziemskich lwowskich, których paginacyi nawet przeprowadzić nie zdołano i dlatego oddrukowano je bez kustoszów.
W tomie 264 aktów ziemskich lwowskich; zawierającym rozmaite fragmenta aktów lwowskich z XVI. wieku, odszukano pod koniec sekstern zawierający akta podkomorskie lwowskie ; stanowi on uzupełnienie do fragmentów tychże aktów w odszukanych 153 tomie, zawierającym fragmenta aktów ziemskich lwowskich, a znacznie wcześniejszych. W taki sposób zestawiono cały szereg zapisek podkomorskich lwowskich z lat 1466 — 1494, uzupełniających znakomicie te fragmenta, zapisek podkomorskich, jakie wydano w tomie XV. wydawnictwa.
Z porównania wszakże materyału zapisek średniowiecznych sądowych okazuje się, że tych zapisek sądów podkomorskich najmniej się przechowało. Jeżeli bowiem dodamy i przemyskie zapiski podkomorskie średniowieczne, które tutaj także pomieszczono, dostrzeżemy łatwo znikomą ich ilość wobec zapisek sądów grodzkich lub ziemskich. Z niektórych ziem jak np. Halickiej, Bełzkiej, wcale nie posiadamy zapisek podkomorskich średniowiecznych. Pragnąc przeto uzupełnić te braki a zarazem zwiększyć w ogólności wiadomości nasze z zakresu sądownictwa granicznego, podano tutaj prawie wszystkie najważniejsze zapiski z najstarszej księgi podkomorskiej przemyskiej, a mianowicie z lat 1472—1570. Znajdują się one w foliancie 254 ksiąg ziem. przemyskich, gdzie idą w porządku chronologicznym aż do roku 1570 i dopiero pod koniec foliantu dołączono niewłaściwie akta podkomorskie z 1599 r. Cała połowa tomu, a więc akta z lat 1472 — 1536 przepisane są jedną ręką, nie w jednym wszakże czasie ; z powodu braku oryginału i niemożności kontroli, musiano pozostawić wiele omyłek, napotykanych w tej pierwszej części kodeksu. W uzupełnieniu zapisek podkomorskich podano też najstarsze akta graniczne, jakie się przechowały w najstarszych księgach podkomorskich sanockich, stanowiących dzisiaj 25 i 26 tom aktów ziemskich Sanockich. Najstarszym z tego działu aktów jest wyrok z roku 1511 Superarbitra Mikołaja z Brzezia Lanckorońskiego, w sprawie granicznej, zachodzącej pomiędzy Piotrem Odnowskim Podkomorzym Lwowskim a Mikołajem Balem, Pisarzem ziemskim Sanockim. Akt cały spisany na pergaminie, na każdej stronicy zaopatrzony w podpis superarbitra, obejmuje cały sekstern o 29 ściśle zapisanych stronicach, nie
XXLX
licząc dwóch pierwszych, na których wypisano tytuł sprawy jakoteż formułę zeznania tego wyroku w sądzie ziemskim Sanockim, ostatnia stronica natomiast jest całkiem niezapisaną, a tylko ręką XVIII. w. zaznaczono: libr. estractum actorum euccamerarialium Sanocensium subscribo. Wyrok ten stanowiący dziś tom 25 aktów ziemskich Sanockich oprawiony razem z tomem 26 tychże aktów ma formę dokumentu prawnego ; pieczęci superarbitra nie ma, ale cięcie okrągłe przez wszystkie paginy idące wskazuje, że była ona niegdyś przewieszoną. Akt graniczny z roku 1518 pochodzący jest wogóle pierwszym aktem z tomu 26 ziemskich Sanockich — z którego podano wszystkie ważniejsze zapiski po rok 1546 — ważny z tego względu, że zawiera roty przysiąg świadków tak polskie jakoteż i rotę ruską i wiele innych szczegółów z prawa granicznego charakterystycznych i ważnych.
Podajemy w końcu i tablice uporządkowanych aktów objętych w tym tomie, zamykającym szereg zapisek średniowiecznych województwa Ruskiego i Bełzkiego.
Akta ziemskie Przeworskie.
TOM II. TABELA I.
Teraz
Dawniej
Teraz
Dawniej
T. II. 1 142
T. II. 1 16
T. IL 143 310
T. I. 263 388
TOM IV.
•) Błąd po str, 329 następuje pag. 340.
Akta grodzkie Halickie.
TOM I. TABELA IV.
Teraz
Dawniej
Teraz
Da^vniej
I. C.
III.
I C.
III.