Najprawdopodobniej ten „torod” odegrał bardzo ważną rolę w handlu Boltarem, ponieważ pierwsza bułgarska moneta, która do nas dotarła, została wybita w Suvarze 1). Gdzie znajdował się ten torus, można już dokładnie określić możliwości. Można w pewnym stopniu przypuszczać, że Suwar znajdował się tam, gdzie obecnie znajduje się osada Balymer z dość znaczącymi obszarami ukraińskich grodów, lub na odgałęzieniach osady Simbirsk, po lewej stronie Wołgi, 18 wierzchołków poniżej obecnego miasta Symbirsk 2). Ale bułgarskie miasta istniały także po prawej stronie rzeki. Wołga. Wśród nich był Oszel, położony poniżej ujścia Kamy, u zbiegu Wołgi. Kirelki; Jest silnie ufortyfikowany podwójnym murem dębowym, wałem i przekopem 3). Były to ważne ośrodki ziemi bułgarskiej pod względem politycznym, handlowym i przemysłowym. Ale zachowało się wiele śladów innych osad w postaci ruin kamiennych budynków, wałów i rowów itp.”). Większość tych osad jest nam zupełnie nieznana z nazwy. Są jednak też takle torodas, których nazwy do nas dotarły, ale nie sposób ich zidentyfikować na podstawie znalezionych fotografii. Arabski Mukadessi mówi więc „jakieś” miasto, leżące na brzegu innej rzeki, która była większa od Bułgarii i Suvaru 5). Nazwa tego toroda czytamy Khodar 5). W teografii arabskiego uczonego Edrisi podaje między innymi, że „w kraju Bułgarii znajdowało się miasto o nazwie Tabun (lub Hamuni), które: ukraińskie wsie, położone na szczytach jednej góry, otoczone były żyznymi polami i osadami 7. Do tych samych miast, których wielkości nie można w chwili obecnej określić, należy zaliczyć miasto Torczew, wspomniane w naszej kronice 8), które leżało niewątpliwie jako lud na południe od rzeki Kamy.
t) Patrz poniżej.
2) Różne domysły na temat miejsca pobytu Suvara można znaleźć w Shtsilevsky: „Ancient Cities”, s. 50-52. Zakładane przez Nevostrueva { „O osadach innych królestw Wołgi-Bułgarii”, Proceedings of Arch. Z. tom. 2, s. 552) że ten. miasto znajdowało się w prowincji Woroneż lub Tambow, zupełnie odwrotnie niż słynne Al-Balkhi i Mukadessi. O tym, że Suvar znajdował się na południe od Bułgarii, świadczą okoliczności wojen między ludem Suzdal a Bułgarami.
3) Lavrenta. lVtop. wyd. 1872, s. 422; Shlilevsy: „Starożytne miasta”, s. 13-13. 152.
*) Zobacz wyżej wymienione prace Niewostrujewa i Oe Razii.
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
8) Szpilewski; „Starożytne miasta”, s. 13. 53, uwaga. 1.
[fragment nieczytelny w skanie pierwodruku]
3) Ipaltiew. daj spokój. wyd. 1871 s. 423,
handlując, zrozumieli znaczenie p®k, najwygodniejszego w tamtym odległym czasie sposobu komunikacji. Takimi szlakami handlowymi były Wołga i Kama. Ostatnia wojna przetoczyła się przez Samaty królestwa bułgarskiego, dzieląc je na dwie części, południową i północną. Dlatego prawie u ujścia Kamy znajdujemy UkrVilene Tukhchin 1). W północnej części ziemi bułgarskiej znajdowały się miasta: (oba Kul, Tyamti, których pamięć zachowała się w nazwach wsi, leżały na północ od rzeki Kama i oczywiście w miejscach, gdzie kiedyś stały wspomniane miasta). fortyfikacje 3).
Nie da się precyzyjnie określić granicy politycznej pomiędzy Bułgarią a Caretwą. W epoce swojej świetności, czyli od X wieku. a przed początkami XIX w. jego południowa granica sięgała rzeki Ural, nad którą stała straż bułgarska. „Można z pewnym prawdopodobieństwem założyć, że władza króla Boltgara sięgała daleko na północ. W skrajnym świecie odradza się przekonanie, że brzegi ostrej Kamy, prawie wzdłuż jej biegu z północy na południe, były okupowane przez bułgarskie miasta 5). Jak daleko na zachód posunęli się rządzący Bułgarzy, można powiedzieć tylko w przybliżeniu. Prawdopodobnie granica samego bułgarskiego królestwa sięgała rzeki Sura 5). Po upadku Khazareka Katanata przenieśli się z południa na południe. Ziemie bułgarskie na wschód i północ od Bveru zamieszkiwały ludy greckie, częściowo pod panowaniem Bułgarów, które liczyły na zachowanie swojej niepodległości, byli to Perm, Ugra, Wotyakowie i Czeremis. Ludy te, uznając nawet swoją zależność od Bułgarów, zachowały swoich książąt plemiennych i wyraziły swoją uległość jedynie za zapłatę
*) Ławretiew. Letoi. wyd. 1872, s. 369-370; Shpilevsky: „Starożytny niż miasto”, s. 139.
2) Ipatiew. daj spokój. P. 423; Shpilevsyumy „Starożytne miasta”, strona 144: