8 „ Baimatskaya: Panko Omelyanovich Sotnik 99.
4 * Baturinskaya: Stepan Oksha Sotnik (?) 99.
5 „ Konotopska: Iwan Rybalczenko Sotnik (?) 100.
6 „Sosnitskaya: Michaił Żurakowski Sotnik (?) 100,
7 „ Iwangorodnskaja: Onisko Doroszenko Sotnik (?) 99.
Jest ich wszystkich około 7; Według eo;cienia pułki Czernigowskiego i Nieżyńskiego były w tym czasie najmniej liczebne. W pierwszej setce szczególnie odnotowuje się Borzentsi, chociaż po nim następuje setka Worznyanskaya. Jest w nim 1007 Kozaków.
I tak wszystkich Kozaków w tych „Reesgrach” jest 87 745.
Przyglądając się bliżej tym „Rejestrom całej armii zaporoskiej”, widzimy, że jest w nich 16 pułków, z czego 9 na prawym brzegu Dniepru i 7 na lewym. W każdym z nich jest jeden taki pułk, który później znika: po prawej stronie pułk Kalnickiego, wzdłuż Kalnika, nad rzeką Sobe, w Winnickim Ujezdzie: 4 lata później, po połączeniu z Moskwą, pojawia się zamiast niego pułk Winnicki: na lewym brzegu stał taki pułk Kropiwieńskiego, którego miejsce zajął pułk Lubeński; następnie utworzono tu pułki: Gadiackiego i za Desną Siewierską, zastąpioną po S'tarodubskim. Godne uwagi jest również to, że po wejściu do niewoli wszystkie 17 pułków zostało zaliczonych do „wysokiej ręki”, tj. Pojawił się nowy pułk „Pawolotski” (miasto Skvirsky Uyezd Pavo-
PREF.TOVIE.
XXIII
jezioro) na prawym brzegu Dniepru. W innych kronikach i zbiorach zamiast pułku Priłuckiego pojawia się w tym czasie (od lat 1649-1650) pułk Ostryański lub oba razem. Wydaje się, że można to wytłumaczyć niewielką liczbą setek, a zatem Kozaków w pułkach Niżyńskiego i Czernigowa. że w tym czasie nie cała północ była przepojona duchem kozackim: później, jak wiemy, pułki te należały do najliczniejszych.
Przestrzeń zajmowana przez te 16 pułków była posiadłością dość ogromną: od zachodu Gorynia ze Słuchem i Dniestrem do ujścia Jegorlika, od północy Prypetu. Dniepr u zbiegu Iputu oraz Desna i Seim u ujścia Klevana. od wschodu górny bieg rzek Seima. Sula, Psela i Worskla. a od południa szczyty Iigula i Ingulets. Tiligul i Kuyalnik wzdłuż ujścia Jegorlika. I to tylko dzięki umiarowi Przywódcy Zaporoża i jego narodu południowo-rosyjskiego. Był tam? Oczywiście więcej się liczy przy tak niezwykłym sukcesie w walce z wrogiem, ale po raz pierwszy to wystarczyło: „&{ иі.из ІІСІІІ8 аь§ітиІ8§е попІ8.и Ten nowy władca, który uznał swoje poparcie dla króla Polski na mocy traktatu, był w istocie władcą oryginalnym i silnym, bo miał nie tylko zarejestrowanych wojowników, ale – jak wynika z doświadczenia – pokazał siłą całego swego ludu, który – jak zauważa Samowidec – „usłyszawszy o zniszczeniu wojsk koronnych i hetmańskich, natychmiast zaczęli kupować pułki nie tylko te, ale i te, które nigdy (nigdy) nie znały Erosatstwy… w różnych miastach. I właśnie wtedy, gdy było dużo szumu przy sporządzaniu „Rejestrów”, w których mimo określonej liczby każdy z walczących chciał się wpisać, hetman pocieszał tych, którzy się w nich nie znaleźli. że nie tylko w „Rejestrach” Kozacy:,,Ale dlaczego
XXIV
PRZEDMOWA.